I SA/Lu 49/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek (spr.), Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M.K. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ) kwotę 400 zł ( czterysta złotych ) tytułem części wpisu od której uiszczenia skarżąca została zwolniona. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania M.K., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2005 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości i odsetek za zwłokę w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych będących należnością spadkobiercy podatnika. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zaległość podatkowa w kwocie 4.169,90 zł oraz odsetki w kwocie 2.945,20 zł są należnościami podatkowymi zmarłego w 2003 r. męża wnioskodawczyni, za które ponosi ona jako spadkobierca odpowiedzialność, stosownie do decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Zdaniem organu, specyfika odpowiedzialności spadkobiercy wyklucza uznanie faktów niewyegzekwowania zaległości od męża wnioskodawczyni oraz jego śmierci za mogące mieć wpływ na umorzenie należności spadkobiercy, stąd podnoszone w odwołaniu okoliczności, że zaległość dotyczy okresów: październik 2000 r. – czerwiec 2002 r. i nie była egzekwowana mimo posiadanych przez męża środków finansowych, nie były argumentami przemawiającymi za zmianą decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż wnioskodawczyni wraz z dwoma synami (14 i 16 lat) mieszka w domu będącym współwłasnością jej i braci, pozostałym po zmarłych rodzicach, posiada gospodarstwo rolne o pow. 1,40 ha, które wydzierżawiła, źródłem utrzymania jej i dzieci jest renta rodzinna w kwocie 652 zł oraz świadczenie rodzinne z opieki społecznej w kwocie 426 zł. Wnioskodawczyni od 1999 r. zarejestrowana jest jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, a po zmarłym mężu posiada zadłużenie w Banku Spółdzielczym w kwocie 4.396 zł na dzień złożenia wniosku. Zdaniem organu, sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna, jednakże należności za które ponosi odpowiedzialność powstały w związku z uchylaniem się od płacenia podatku przez męża, stąd nie można twierdzić, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny dla zastosowania nadzwyczajnej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej i odsetek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, M.K. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami podnosząc, iż wykazała istnienie ważnego interesu dla zastosowania ulgi, bowiem po potrąceniu kwoty na poczet zadłużenia podatkowego, renta rodzinna nie wystarcza na najskromniejsze nawet utrzymanie rodziny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie argumentując, że umorzenie zaległości i odsetek stosuje się sporadycznie w przypadkach, gdy zaległość wynikła na skutek zdarzeń losowych, niezależnych od podatnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje wydane zostały w sprawie z naruszeniem art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) prowadzącym do naruszenia art. 67 § 1 pkt 3 tej ustawy. W związku z zawartym w skardze i skierowanym do Sądu wnioskiem skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej i odsetek wskazać należało, że nie mógł być on przedmiotem orzeczenia Sądu, gdyż sądowa kontrola działalności organów administracji polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269 oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), przy czym w zakresie środków sprawowania kontroli nie mieści się możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy objętej skargą (art. 145 § 1 i art. 151 ostatnio powołanej ustawy). Przepis art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć należności podatkowe w całości lub w części, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zasadnie więc w decyzji organu I instancji wskazano, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności podatkowych jest decyzją uznaniową co oznacza, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych polega na zbadaniu czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej w kontekście przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji. Ustalenie, że w danej sprawie organ podatkowy pominął w swej ocenie istotne okoliczności, uzasadnia zarzut dowolności dokonanej oceny i wadliwości wydanej w sprawie decyzji, bowiem organ obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały niezbędny materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organy podatkowe uznały, że nie występuje żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie obciążających skarżącą należności, bo posiada ona stały dochód w postaci renty rodzinnej w kwocie 217,51 zł netto, z którego mogą być i są skutecznie egzekwowane należności w kwotach po 62,77 zł miesięcznie, a zaległości podatkowe powstały na skutek uchylania się od zapłaty podatku przez męża skarżącej. Argumentacja ta wskazuje jednakże, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie obciążających ją należności podatkowych, co również zdaniem organu, przesądzać mogło o istnieniu obiektywnie ważnego interesu w umorzeniu należności. Okoliczność ta w zestawieniu z ustaleniem, że po śmierci męża skarżąca zmuszona była, z pomocą matki, spłacać również kredyt bankowy zaciągnięty przez męża wskazuje, że nie tylko w jej subiektywnym przekonaniu sytuacja materialna rodziny skarżącej jest wyjątkowo trudna. Organ nie rozważył przy tym, że skarżąca podnosiła również okoliczność, iż po śmierci męża w utrzymaniu jej i synów pomagała matka skarżącej, która zmarła w lipcu 2005 r., a więc, że okoliczność ta znacznie pogorszyła i tak trudną sytuację materialną rodziny. Dla wykonania dyspozycji art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej organ podatkowy zobowiązany był też rozważyć, że dochód rodziny skarżącej (1.078 zł) nieznacznie przekracza ustawowe kryterium ubóstwa (948 zł) kwalifikujące do udzielenia pomocy społecznej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 7 pkt 1 i 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W takiej sytuacji ocena okoliczności, że z renty rodzinnej skarżącej możliwa jest egzekucja należności podatkowych w kwotach po 62,77 zł miesięcznie, powinna uwzględniać ustalony fakt, iż skarżąca od siedmiu lat bezskutecznie poszukuje pracy, a jej miesięczny dochód, z którego prowadzona jest egzekucja, jest znacznie niższy od przyjętego poziomu ubóstwa (316 zł). Organ powinien również wziąć pod uwagę, że przy tym poziomie dochodu skarżącej egzekucja obciążających ją należności (8.855,35 zł – k. 18 akt) trwać będzie ponad 11 lat, a tym samym rozważyć czy umorzenie tych należności nie leży również w interesie publicznym. Nie wykonanie przez organ podatkowy obowiązku rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w kontekście przesłanek uzasadniających umorzenie obciążających skarżącą należności podatkowych i brak wskazania uzasadnionych przyczyn odmownego załatwienia jej wniosku przesądzał ocenę, iż wydane w sprawie decyzje naruszają art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej. Z tych względów, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 200 i art. 223 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.