I SA/Lu 490/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podania o umorzenie należności podatkowych - oddala skargę. I SA/Lu 490/14 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L. (dalej: DIS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. (dalej: NUS) z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia podania J. L. (dalej: podatnik, skarżący) z dnia [...] stycznia 2014 r. o umorzenie należności podatkowych wynikających z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], tj. m.in. za okres III, IV, VII i XII 2003 r. z powodu ich przedawnienia. W uzasadnieniu DIS wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. podatnik, zwrócił się do NUS o umorzenie należności podatkowych z powodu ich przedawnienia. NUS po wstępnej analizie wniosku stwierdził, że zawiera on braki uniemożliwiające jego merytoryczne rozpatrzenie. Stosownie zatem do treści art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej "Ordynacja podatkowa"), który stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, podatnik pismem z dnia 7 lutego 2014 r. został wezwany do sprecyzowania, czy wniosek o umorzenie: "należności podatkowych z powodu przedawnienia" dotyczy udzielenia ulgi w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, czy też dotyczy innego rodzaju żądania np. czy został złożony w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Jednocześnie podatnik został poinformowany, że gdyby złożony wniosek stanowił prośbę o udzielenie ulgi w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, to z uwagi na fakt, posiadania przez podatnika statusu przedsiębiorcy, powinien on sprecyzować formę pomocy, która miałaby zostać mu udzielona, poprzez wskazanie czy chodzi o pomoc która: - nie stanowi pomocy publicznej, - która stanowi pomoc de minimis, - która stanowi pomoc publiczną (w tym przypadku należało wskazać rodzaj pomocy). Do wezwania dołączony został formularz konieczny do ubiegania się o pomoc de minimis, w przypadku gdyby przedmiotem wniosku była tego rodzaju ulga. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie, NUS postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. pozostawił bez rozpoznania podanie podatnika z dnia 9 stycznia 2014 r. Na powyższe postanowienie podatnik wniósł zażalenie wskazując, że jego wniosek dotyczył przedawnienia należności podatkowych i ich umorzenia na podstawie art. 59 Ordynacji podatkowej. Rozpatrując zażalenie DIS wskazał, że wobec treści złożonego wniosku, okoliczności sprawy oraz braku odpowiedzi podatnika na wezwanie do złożenia wyjaśnień, uzasadnione były wątpliwości NUS, czego w istocie wniosek ten dotyczy. DIS podkreślił, że wniosek został złożony w odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia 24 grudnia 2013 r., nr [...], mógł zatem dotyczyć prowadzonego wobec podatnika postępowania egzekucyjnego (art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.). Mowa w nim także o umorzeniu zaległości podatkowych, które stanowi ulgę w rozumieniu art. 67 a Ordynacji podatkowej. W związku z tym, DIS nie zgodził się z zarzutem zażalenia, że NUS celowo chciał wprowadzić podatnika w błąd, co winno "budzić dezaprobatę w ocenie braku należytej staranności organu przy rozpatrywaniu rzeczonej sprawy i podważania zaufania obywatela do organu podatkowego". Podkreślił również, że w doktrynie wskazuje się, że nieusunięcie braku formalnego podania polegającego na niesprecyzowaniu przedmiotu postępowania powoduje bezskuteczność takiego podania, gdyż jedynie sama strona decyduje o treści złożonego żądania, a organ podatkowy nie jest władny do samodzielnej zmiany klasyfikacji prawnej wniesionego żądania. Podsumowując, DIS uznał, że NUS wywiązał się z nałożonego na niego przepisami Ordynacji podatkowej obowiązku, kierując w dniu 7 lutego 2014 r. wezwanie do usunięcia braku formalnego złożonego przez podatnika wniosku, a wobec jego nieusunięcia pozostawiając wniosek bez rozpoznania. Jednocześnie wyjaśnił, że podatnik może ponownie złożyć jednoznacznie sformułowany wniosek, który zostanie merytorycznie rozpoznany. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie prosząc o jego zmianę z powodu "jego nieadekwatności do sprawy i naruszenia prawa". W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem, gdyż zgodnie z Ordynacją podatkową zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty. Przedawnienie zobowiązania obliguje organ podatkowy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania podatkowego. Tymczasem, w ocenie skarżącego, organ podatkowy w żaden sposób nie odniósł się do złożonego w dniu 10 marca 2014 r. zażalenia, które zawierało podstawy do uznania przedawnienia zobowiązania podatkowego z mocy prawa, a jedynie poparł chybioną argumentację NUS o "uznaniu przedawnienia jako ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego". Odwołując się do treści art. 59 i art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej argumentował, że sprawa dotyczy należności podatkowych za okres marzec, kwiecień, lipiec, grudzień 2003 r., które przedawniły się w 2008 r., a zatem organ skarbowy nie ma prawa rozpatrywać złożonego wniosku jako podania o odroczenie czy rozłożenie na raty zaległości, bo są one roszczeniem niewymagalnym i niezasadnym z powodu ich przedawnienia, a co za tym idzie, nie ma do nich zastosowania art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Powoływanie przez organ podatkowy art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, dowodzi zdaniem skarżącego, nieznajomości prawa podatkowego, celowego wprowadzania podatnika w błąd, lub też, barku należytej staranności organu przy rozpatrywaniu sprawy, co skutkuje podważaniem zaufania obywatela do organu podatkowego. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2014 r. stanowiącym odniesienie do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę, skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wskazując jednocześnie, że ma świadomość odmienności trybów postępowania zainicjowanego wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej a postępowaniem zmierzającym do stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga w sprawie niniejszej jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie DIS z dnia [...] maja 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS z dnia [...] marca 2014 r. wydane w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podanie skarżącego z dnia 9 stycznia 2014 r. o umorzenie należności podatkowych wynikających z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia 24 grudnia 2013 r. tj. za okres marzec, kwiecień, lipiec i grudzień 2003 r. z powodu ich przedawnienia. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym, który co do zasady nie jest między stronami sporny, a mianowicie: w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 24 grudnia 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego, skarżący złożył do NUS pismo z dnia 9 stycznia 2014 r. zatytułowane, "wniosek o umorzenie należności podatkowych z powodu ich przedawnienia". W związku z niejednoznaczną treścią złożonego wniosku, w którym powołane zostały przepisy art. 68 § 1 i 70 Ordynacji podatkowej przy jednoczesnym wskazaniu na "przedawnienie zobowiązań podatkowych z okresów 7/1999, 8/1999, 10/1999, 11/1999 i 12/1999, z uwagi na wystawienie tytułów wykonawczych w 2008 r." skarżący został wezwany przez NUS, pismem z dnia 7 lutego 2014 r., do jednoznacznego sprecyzowania czego złożony wniosek dotyczy w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, co skutkowało wydaniem w dniu [...] marca 2014 r. przez NUS postanowienia o pozostawieniu bez rozpoznania podania z dnia 9 stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. DIS utrzymał w mocy to postanowienie. Odnosząc się do ustalonego stanu faktycznego, należy stwierdzić, że stosownie do art. 168 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, (...). Podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu, prawidłowo zatem NUS uznając, że wniosek z dnia 9 stycznia 2014 r. jest niejednoznaczny co do treści, gdyż nie zawiera określenia żądania (nie można na jego podstawie określić intencji wnioskodawcy), wezwał skarżącego do sprecyzowania, czy pismo to jest wnioskiem o udzielenie którejś z ulg w spłacie zobowiązania, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, czy też dotyczy innej kwestii np. związanej z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Jednocześnie skarżący został pouczony, że brak odpowiedzi na wezwanie w zakreślonym terminie skutkować będzie pozostawieniem podania bez rozpoznania. (wezwanie k. 45 akt administracyjnych). Wezwanie zostało skarżącemu doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 12 lutego 2014 r. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi. Brak odpowiedzi skutkować musiał wydaniem przez NUS - na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej postanowienia z dnia [...] marca 2014 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 9 stycznia 2014 r. Zauważyć przy tym należy, że dopiero we wniesionym na to postanowienie zażaleniu skarżący zarzucając organowi złą wolę oraz nieznajomość przepisów prawa, wskazał, że jego wniosek nie jest wnioskiem o ulgę w spłacie zobowiązań, nie precyzując jednak w dalszym ciągu jaki w związku z tym ma ono charakter. Odnosząc się do powyższego, zauważyć należy, że "treść żądania", do sprecyzowania której skarżący był wzywany, to nic innego jak wskazanie czego podatnik domaga się w złożonym piśmie. W wypadku pisma inicjującego postępowanie – treść żądania jest niezwykle istotna, gdyż wyznacza ona przedmiot wszczętego nim postępowania. Prawidłowe ustalenie treści żądania, ma niezwykle istotne skutki dla dalszego postępowania w sprawie, w tym dla zastosowania prawidłowej procedury jego rozpoznania. Inne bowiem przepisy zostałyby zastosowane gdyby wniosek skarżącego dotyczył przyznania ulgi podatkowej, inne natomiast w sytuacji gdyby dotyczył prowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjnego. Dodać przy tym należy, że odformalizowanie wszczęcia postępowania, co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania, ma prowadzić do tego, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r. II FSK 1197/09, dostępny CBOIS). Na aprobatę zasługuje zatem prezentowany przez organy podatkowe obu instancji pogląd, że treść żądania przesądza o charakterze czynności procesowej dokonanej przez stronę, a w związku z tym, że o charakterze pisma decyduje wyłącznie sama wnosząca go strona. Jeśli zatem charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Zauważyć również należy, że prawidłowo DIS w zaskarżonym postanowieniu zwrócił uwagę skarżącemu, że ma on prawo złożenia nowego wniosku, który jeśli będzie zawierał jednoznacznie sformułowane żądanie zostanie przez organ podatkowy merytorycznie rozpoznany. Skarżący jednak z możliwości takiej nie skorzystał, wnosząc skargę do Sądu, w której skupił się w istocie na polemice z argumentacją zawartą w rozstrzygnięciach organów obu instancji nie precyzując jednak w dalszym ciągu charakteru swojego żądania. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił.