I SA/Lu 490/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant asystent sędziego Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...] Zaskarżoną decyzją Prezes Z. (Z.) utrzymał w mocy decyzję Z. z [...] r. odmawiającą K. K. zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (składki) za okres od marca do maja 2020 r. Z. wyjaśnił, że K. K. w piśmie z [...] października 2020 r. zwrócił się z "reklamacją" dotyczącą rozpatrzenia jego wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Według Z., K. K. nie złożył w tym przedmiocie wniosku w terminie do [...] czerwca 2020 r., o którym stanowi art. 31zo i 31zq ustawy o szczególnych rozwiązanych związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.). W zasobach archiwum zakładowego nie stwierdzono, aby K. K. złożył przed 30 czerwca 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., do którego nawiązał w piśmie z [...] października 2020 r. K. K. (Skarżący) wystąpił ze skargą na powyższą decyzję Z., przy czym wymienił decyzję z [...] r. Tłumaczył, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nadał do Z. [...] kwietnia 2020 r. w jednej kopercie wraz z wnioskiem o świadczenie postojowe. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem Z. uzyskał zapewnienie, że wniosek na formularzu RDZ nie wymagał uzupełnienia. Natomiast wniosek o świadczenie postojowe zawierał braki, które należało uzupełnić. Według Skarżącego, nie może on ponosić odpowiedzialności za funkcjonowanie Z., który powinien odszukać jego wniosek. Z., odpowiadając na skargę, wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Z. zwrócił uwagę, że Skarżący wymienił w skardze decyzję z [...] r. i wywiódł, że w tych okolicznościach skarga jest spóźniona. Przechodząc do istoty sprawy, Z. konsekwentnie opowiadał się za stwierdzeniem, że Skarżący nie złożył wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. z zachowaniem ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Z. oraz decyzja Z. z [...] r. nie są zgodne z prawem. Postępowanie Z., które doprowadziło do wydania tych rozstrzygnięć, istotnie narusza przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 ze zm. - K.p.a.). Spór Skarżącego z Z. skoncentrował się na kwestii daty złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Zdaniem Skarżącego, wniosek w tym przedmiocie został nadany do Z. [...] kwietnia 2020 r. wraz z wnioskiem o świadczenie postojowe. Z kolei Z. argumentował, że w zasobach archiwum zakładowego nie stwierdzono, aby K. K. złożył przed 30 czerwca 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., do którego nawiązał w piśmie z [...] października 2020 r. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że skarga obejmowała decyzję Z. z [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Z. z [...] r. Przyjęcie, że skarga dotyczy tylko decyzji z [...] r., w ocenie sądu, byłoby sprzeczne z jasnym stanowiskiem Skarżącego, który kwestionował odmowę uwzględnienia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., a więc nie tylko decyzję Z. z [...] r., ale jednocześnie decyzję Z. z [...] r. Sąd ocenia, że Z. zaniechał rzetelnego, wnikliwego i przede wszystkim bezstronnego wyjaśnienia, w jakich okolicznościach przyjmował korespondencję nadsyłaną pocztą i w jaki sposób dokumentował jej wpływ w określonym dniu. Istotne jest wykazanie w szczególności: - kto i w jaki sposób nadzorował przyjmowanie korespondencji do Z. nadsyłanej pocztą; - kto i w jakich okolicznościach otwierał koperty z korespondencją, a następnie ewidencjonował, jakie pisma wpłynęły tą drogą do Z.; - kto i w jaki sposób dokumentował dalszy bieg poszczególnych pism. Samo twierdzenie Z., że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono wniosku opisywanego przez Skarżącego, nie jest wystarczające. Tylko na tej podstawie nie można bowiem wykluczyć, że za brak wniosku w zasobach archiwalnych odpowiedzialność ponosi nie Skarżący, ale Z. Sąd jest zdania, że zasady postępowania administracyjnego przewidziane w art. 7 K.p.a. (prawdy obiektywnej), art. 8 § 1 K.p.a. (budowania zaufania do władzy publicznej), art. 9 K.p.a. (informowania stron o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych, ochrony interesów strony) w realiach analizowanej sprawy wymagały od Z. konkretnego wyjaśnienia okoliczności, obrazujących procedurę przyjmowania korespondencji do Z., otwierania kopert i ewidencjonowania ich zawartości, a następnie nadawania dalszego biegu poszczególnym pismom. Te kluczowe kwestie Z. dotychczas przemilczał. W świetle wymienionych wyżej zasad postępowania administracyjnego do obowiązków Z. należało przede wszystkim zgromadzenie wyczerpującego i wiarygodnego materiału dowodowego, a następnie ustalenie czy twierdzenia Skarżącego są uzasadnione, czy też nie i z jakich przyczyn. Z punktu widzenia standardów konstytucyjnych, w szczególności art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483), zgodnie z którymi w demokratycznym państwie prawnym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, przyjmowanie korespondencji przez Z. wiąże się z obowiązkiem rzetelnego, ścisłego i bieżącego dokumentowania, jakie pisma wpłynęły w ramach korespondencji o określonym numerze. Zaniechania ze strony Z. w tym zakresie nie mogą obciążać Skarżącego negatywnymi konsekwencjami. Rzeczą Z. było zorganizowanie przyjmowania korespondencji adekwatnie z jednej strony do sytuacji spowodowanej przez COVID-19, z drugiej zaś do podstawowych standardów funkcjonowania organu władzy publicznej. Te ostatnie nie pozwalają Z. na przyjmowanie korespondencji w sposób pozbawiony ścisłego udokumentowania, tym bardziej na powoływanie się w takiej sytuacji na brak złożenia wniosku. Innymi słowy, z dokumentacji Z. powinno jednoznacznie wynikać, jakie dokumenty znalazły się w dyspozycji uprawnionego pracownika Z. zaraz po otwarciu koperty z korespondencją o określonym numerze. Ten aspekt funkcjonowania - ważny z punktu widzenia interesu prawnego Skarżącego - Z. całkowicie pominął. W następstwie otwarta pozostaje kwestia, w jakiej dacie Skarżący złożył do Z. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Bez wyjaśnienia tej podstawowej okoliczności co najmniej przedwczesne jest stwierdzenie Z., że Skarżący z takim wnioskiem wystąpił po upływie ustawowego terminu. Skarżący twierdził, że nadał omawiany wniosek w terminie, a Z. tego twierdzenia nie zweryfikował w zgodzie z prawdą obiektywną. W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Na zakończenie i dla ścisłości należy odnotować, że decyzje z [...] r. każdorazowo zostały podpisanie z powołaniem się na upoważnienie Prezesa Z., a jednocześnie w nazwie organu wydającego decyzję także każdorazowo został ujęty Oddział w B.. Taki sposób konstruowania decyzji nie został przez Z. poparty żadnymi argumentami, nawiązującymi do prawnych zasad jego funkcjonowania. Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja oraz decyzja Z. z [...] r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.).