I SA/Lu 491/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. i A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości finansowych p o s t a n a w i a przyznać A. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. M. i Ar. małżonkowie K. wystąpili do tutejszego Sądu ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie umorzenia należności podatkowych. Zarządzeniami z dnia 10 czerwca 2013 r. Przewodniczący Wydziału wezwał, każdego ze skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi na powyższe A. K. (dalej skarżący) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zakreślił, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku oraz dołączonych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci w wieku 2 i 6 lat. Nie posiada żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast mieszkanie o pow. 48,5 m2 oraz samochód marki Mazda z 2002 r. Rodzina skarżącego utrzymuje się z uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia w kwocie [...] zł brutto oraz wynagrodzenia żony w kwocie [...] zł brutto miesięcznie z tym, że zarówno z wynagrodzenia za pracę jego jak i żony prowadzona jest egzekucja zaległości podatkowych. Wskazał, iż z pozostałego im po potrąceniach dochodu spłacają pożyczkę w kwocie [...] zł zaciągniętą w dniu 23 stycznia 2013 r. oraz kredyt zaciągnięty na kwotę [...] w dniu 6 sierpnia 2012 r. Pozostałe koszty to opłaty za: czynsz - 120 zł, gaz - 86 zł, energia elektryczna - 180 zł, internet 75 zł, telefon komórkowy 79,90 zł, przedszkole 242 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (w omawianym przypadku polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej skarżącego w oparciu o jego wyjaśnienia zawarte we wniosku oraz powszechnie znane fakty dotyczące średnich kosztów utrzymania miesięcznego osoby, należy stwierdzić, że zasługuje on na wsparcie ze strony Skarbu Państwa poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokości wpisu wynosi 500 zł. Okoliczności wskazywane natomiast przez skarżącego, tj. niskie dochody, obowiązek spłaty zaciągniętych kredytów, egzekucja niespłaconej zaległości podatkowej znacznej wielkości, brak oszczędności oraz wartościowych składników majątku, które mogłyby być spieniężone na pokrycie kosztów sądowych, pozwalają na stwierdzenie, że nie jest on w stanie z posiadanych środków ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zważyć bowiem należy, iż zarówno skarżący jak i jego żona z uwagi na prowadzoną egzekucję zaległości podatkowej otrzymują tytułem wynagrodzenia jedynie kwotę odpowiadającą wysokości najniższego wynagrodzenia, tj. 1.181,38 zł miesięcznie. Zapadłe orzeczenie oznacza, że skarżący został w niniejszym postępowaniu sądowym zwolniony od kosztów sądowych, jak również przyznano mu adwokata, bez obowiązku ponoszenia przez niego kosztów zastępstwa procesowego. Adwokat ten zostanie wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacka. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 245 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.