I SA/Lu 493/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania T. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. POSTANOWIENIE T. P. (dalej skarżący), po odrzuceniu jego skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść, gdyż w wyniku wydanych przez organ podatkowy decyzji łączna kwota jego zobowiązań wynosi 6.534.883,47 zł. Dodał, że w toku egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego zajęty został cały jego majątek i konta bankowe, ponadto posiada zobowiązania wobec dostawców oraz z tytułu kredytu inwestycyjnego (102.000 CHF), a sytuacja finansowa i dokonane zajęcia egzekucyjne uniemożliwiają mu zarówno wzięcie kredytu lub pożyczki, jak i spieniężenie części majątku. Podał również, iż jest właścicielem budynku użytkowego o powierzchni 697 m2, położonego w L., który jest zajęty przez komornika. Wyjaśnił, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę za 2012 r. w łącznej kwocie 599.242,20 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 5-letnim synem, zamieszkując w domu należącym do jego rodziców, którzy ponoszą w całości koszty jego utrzymania. Celem wyeliminowania wątpliwości co do aktualnego faktycznego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych, skierowano do strony wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, tj.: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych kont z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wskazującego wysokość dochodu miesięcznego brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich sześciu miesięcy; oświadczenia wskazującego wysokość dochodu miesięcznego brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; wykazania, kto jest właścicielem domu w którym mieszka skarżący i kto ponosi koszty jego utrzymania, dokumentów źródłowych wskazujących aktualne źródła dochodów rodziców skarżącego oraz ich wysokość i oświadczenia dotyczącego majątku posiadanego przez rodziców skarżącego. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego wyżej przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Przy czym co najistotniejsze, to na wnioskodawcy spoczywa cały ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Jednocześnie na sądzie (referendarzu sądowym) nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie uczyniła zadość tym obowiązkom. W pierwszej kolejności ponieść należy, że skarżący nie ujawnił danych o sytuacji majątkowej i finansowej, które można uznać za pełne i rzetelne. Wezwany bowiem do przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i innych na których gromadzone są środki pieniężne dokumentujących pełną historię za okres ostatnich 3 miesięcy złożył jedynie odpis wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w A. S.A. o numerze [...]. Przy czym wyciąg ten obejmuje okres od 1 stycznia do 20 lipca 2012 r. Nie dotyczą zatem wskazanego w wezwaniu okresu, a co więcej przedstawia jedynie dane o operacjach wykonanych tylko w dniu 21 marca 2012 r., tj. w dniu jego zamknięcia. W kontekście powyższego oczywistym jest, że skarżący nie ujawnił o swojej sytuacji majątkowej i finansowej danych dokładnych, w pełni i rzetelnie odzwierciedlających tę sytuację. Z akt sprawy I SA/Lu 364/12 wynika natomiast, ze skarżący posiadał również rachunek bankowy nr [...], na co obecnie nie wskazuje. Ponadto przedstawiony przez skarżącego wyciąg, chociaż niepełny, dowodzi, że toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją skarżący dysponował środkami pieniężnymi przewyższającymi opłaty sądowe, konieczność poniesienia których w sprawie niniejszej, winien przewidywać. Jak bowiem wynika ze złożonego wyciągu środki w kwocie 27.220,28 zł, zostały w dniu 21 marca 2012 r. przelane przez skarżącego na rachunek bankowy B. spółki z o.o. w Lublinie, w której pełni funkcje prezesa zarządy), co referendarz sądowy ustalił drogą internetową na podstawie KRS spółki). Jednocześnie niewiarygodnym jest, że skarżący prowadząc tak dużych rozmiarów działalność gospodarczą nie posiada żadnego rachunku bankowego na którym gromadzi środki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak zaś wynika ze złożonego bilansu zysków i strat za pierwsze półrocze 2013 r. skarżący osiągnął z tytułu prowadzonej działalności przychód w wysokości 5.349.373,22 zł netto. Bez znaczenia przy tym jest, iż bilans półroczny wykazuje stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczyć bowiem przy tym należy, że dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, który prowadzi lub prowadził działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, czy strata, a osiągnięty przychód z tej działalności. Zauważyć bowiem trzeba, że dochód lub strata jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Potwierdza to ukształtowana w tym zakresie linia orzecznicza (w szczególności w zakresie straty), według której strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci m.in. zwolnienia z kosztów (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 260/08, LEX nr 479125). Zdaniem referendarza, oceniając możliwości płatnicze skarżącego nie można pominąć okoliczności uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 23.236,00 zł i opłaty kancelaryjnej w sprawie sygn. akt I SA/Lu 364/12, jak również faktu, że skarżący zarówna w toku postępowania sądowego, jak i wcześniej prowadzonego przed organami podatkowymi reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że bezpodstawne jest stanowisko strony, dotyczące tego, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego wraz z rodzicami. Sam bowiem fakt ponoszenia kosztów utrzymania domu w którym mieszka skarżący wraz z synem wskazuje na tę okoliczność. Do prowadzenia wspólnego gospodarstwa nie jest bowiem wymagane wspólne zamieszkiwanie, wystarczające bowiem jest częściowe pozostawanie jednej osoby na utrzymaniu innej, a tak jest w przypadku nieodpłatnego korzystania z użyczonego stronie domu. Osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe mają zaś obowiązek wzajemnej pomocy rozciągający się na prowadzone z ich udziałem sprawy przed organami administracji publicznej i sądami. Nie bez znaczenia jest zatem sytuacja majątkowa członków rodziny wnioskodawcy, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak zaś wynika z akt sprawy rodzice skarżącego posiadają dwa domy jednorodzinne oraz nieruchomości gruntowe o powierzchni 4,91 ha. Dysponują przy tym stałym miesięcznym dochodem z tytułu otrzymywanych emerytur w łącznej wysokości 2.515,75 zł. Nie wykazali przy tym - mimo wezwania - wysokości stałych miesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.