I SA/Lu 493/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Czajecka - Szpringer po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 października 2018 r. o odmowie przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego i zabezpieczenia jej wykonania na majątku podatnika p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 15 października 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego ocenie wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie bowiem ta nie wykonała skierowanego do niej wezwania do złożenia dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkowa i dochodową. Jak bowiem wskazał strona występująca o prawo pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga natomiast za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. W ustawowym terminie skarżąca, złożyła sprzeciw od opisanego wyżej orzeczenia, wnosząc o jego uchylenia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako "p.p.s.a.", poprzez niezasadne uznanie, że w sprawienie nie zachodzą okoliczności przemawiające za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca spółka wskazała, że jest w bardzo złej kondycji finansowej. Obecnie nie prowadzi faktycznej działalności gospodarczej i nie zatrudnia żadnych pracowników. Nie posiada również środków na rachunkach bankowych. Jej zdaniem przedłożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnienia wykazały, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. Sąd nie może natomiast odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego działania byłoby istotne ograniczenie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy może być wniesiony do wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia stronie postanowienia. W świetle zaś art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W niniejszej sprawie sąd nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 października 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 493/18, o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy, wobec czego utrzymał to postanowienie w mocy. Przede wszystkim należy podkreślić, że referendarz sądowy jest uprawniony do szczegółowego badania stanu majątkowego stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy, co wynika wprost z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Na mocy tego przepisu, do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy, należy m.in. wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych wniosków, a także do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Nie sposób w tym miejscu zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, jakoby dane, zawarte w formularzu PPPr, były wystarczające do oceny jej sytuacji majątkowej, a tym samym jej zdolności poniesienia kosztów postępowania sądowego. Wymaga bowiem podkreślenia, że skarżąca ubiegała się o zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w części. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w takim zakresie może nastąpić gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak trafnie wskazał starszy referendarz sądowy, z treści zacytowanego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże", który oznacza, że to na podmiocie zgłaszającym w tej mierze żądanie spoczywa obowiązek przedstawienia swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i pełny. Przy czym informacje zawarte we wniosku na temat stanu majątkowego i dochodowego powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Nie jest więc wystarczające samo subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności zgłoszonego żądania, czy też złożenie oświadczenia, że nie stać strony na poniesienie kosztów sądowych. Wnioskodawca powinien zatem uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku, ale także liczyć się z koniecznością przedłożenia na wezwanie, wszelkich dodatkowych wyjaśnień i stosownych dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych (...) lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zestawienie powyższych przepisów dowodzi jednoznacznie, że rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę wykazane, a dopiero ujawnienie przez stronę wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej pozwala na ocenę, czy faktycznie istnieją podstawy do udzielenia wsparcia ze strony Państwa. Stąd też, strona chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna aktywnie współpracować z sądem, w tym poprzez realizacje wystosowanych do niej wezwań. Na gruncie przedmiotowej sprawy, referendarz sądowy trafnie skonstatował, że dane zawarte w urzędowym formularzu PPPr były niewystarczające do ustalenia kondycji finansowej spółki. We wniosku tym skarżąca wskazała jedynie na brak środków pieniężnych, nie podając żadnych danych jak i nie przedkładając dowodów pozwalających na stwierdzenie, czy spółka rzeczywiście nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł. W tej sytuacji, referendarz sądowy zasadnie wezwał spółkę do przedstawienia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową w postaci dokumentów szczegółowo wskazanych w wezwaniu. Niewątpliwie żądane dokumenty umożliwiłyby dokonanie oceny rzeczywistego stanu finansowego spółki jak i weryfikację jej możliwości płatniczych. Natomiast samo zawarcie we wniosku subiektywnych twierdzeń o braku dochodów i majątku, nie zwalniało skarżącej z udokumentowania złożonego żądania w sposób wskazany przez referendarza. Dlatego też niezastosowanie się przez spółkę do wezwania powoduje, że jej oświadczenia zawarte w PPPr nadal pozostają niewystarczające do ustalenia przesłanki wynikającej z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co wobec braku przedstawienia pełnej sytuacji majątkowej, skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, w stanie faktycznym sprawy zgodzić należy się z twierdzeniem zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek przemawiających za zwolnieniem jej od kosztów sądowych. A zatem referendarz sądowy odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie dopuścił się naruszenia prawa, w tym właściwie i przekonywująco uzasadnił swoje stanowisko. Oceny tej nie zmienia argumentacja powołana w sprzeciwie przez skarżącą. Spółka w piśmie tym wyraziła głównie swoje niezadowolenie z podjęcia negatywnego dla niej rozstrzygnięcia, jednakże czyniąc zapewnienia o braku zdolności płatniczych, nie załączyła do sprzeciwu wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby tą okoliczność. W rezultacie, skoro skarżąca nie dostarczyła dokumentów mających na celu uzasadnienie jej żądania, sąd również nie mógł ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, a co za tym idzie zmienić zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.