I SA/Lu 494/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA D. Małysz (spr.), Sędziowie WSA H. Chitrosz, NSA A. Kwiatek, Protokolant st. insp. W. Wojtal, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz S. W. kwotę zł 265,00 / dwieście sześćdziesiąt pięć / tytułem zwrotu kosztów postępowania . Sygn. akt I SA/Lu 494/03 Uzasadnienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], na podstawie art.216 oraz art.163 § 2 Ordynacja podatkowa, Izba Skarbowa odmówiła S. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2003 roku, Nr [...], w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok i odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z tytułu zaliczek na ten podatek. W uzasadnieniu powyższego postanowienia podano, iż w dniu [...] lipca 2003 roku do Izby Skarbowej wpłynęło odwołanie z dnia [...] czerwca 2003 roku od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2003 roku, Nr [...], w treści którego zawarty był wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. Jako przyczynę uchybienia terminowi wskazano okresową, trwającą od 5 do 9 czerwca 2003 roku, niezdolność pełnomocnika strony do pracy, na okoliczność czego załączona została kopia zaświadczenia lekarskiego /druk ZUS LZA/. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu Izba Skarbowa zauważyła, że zgodnie z art.223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ponieważ decyzja organu I instancji, od której wniesiono odwołanie, doręczona została stronie, do rąk pełnomocnika, dnia 22 maja 2003 roku, to termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 5 czerwca 2003 roku. Natomiast odwołanie wniesione zostało dnia 16 czerwca 2003 roku /data stempla pocztowego/. W myśl art.162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania /art.163 § 2 Ordynacji podatkowej/. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy zainteresowany wykaże, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Możliwość przywrócenia terminu wyłącza nie tylko podatnika, ale także innych osób, w tym pełnomocnika strony. Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przy tym osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy, są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowały one reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Sam fakt niezdolności do pracy pełnomocnika strony wykonującego zawód radcy prawnego, w sytuacji, gdy okoliczności i rodzaj choroby nie były tego rodzaju, że uniemożliwiły udzielenie substytucji, nie może być równoznaczny z uprawdopodobnieniem braku zawinienia w uchybieniu terminu. Odnosząc powyższe do stanu sprawy organ odwoławczy podkreślił, że czas trwania niezdolności do pracy pełnomocnika strony tylko przez 1 dzień pokrywał się z okresem, w którym możliwe było skuteczne wniesienie odwołania. Ponadto z załączonej dokumentacji lekarskiej wynika, że pacjent nie był hospitalizowany, lecz udzielono mu porady ambulatoryjnej. Dolegliwości nie wystąpiły w sposób nagły /pojawiły się już 3 czerwca 2003 roku/, a mimo to nie zostały podjęte żadne działania mające na celu zabezpieczenie interesów mocodawcy. Nie jest przy tym przekonywujące stwierdzenie, że zorganizowanie zastępstwa nie było możliwe ze względu na obszerność materiałów sprawy, w sytuacji gdy przystąpienie do opracowania odwołania zostało przez pełnomocnika odłożone na koniec 14. dniowego terminu. Reasumując Izba Skarbowa stwierdziła, że nie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony /jej pełnomocnika/. Na powyższe postanowienie S. W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania oraz zarzucił, że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem art.162 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że wniosek o przywrócenie terminu spełniał wszystkie wymogi art.162 Ordynacji podatkowej, w tym wykazał brak winy w uchybieniu terminowi, a orzekanie co do wniosku o przywrócenie terminu nie jest przedmiotem uznania administracyjnego i organ obowiązany jest uwzględnić wniosek, gdy zachodzą przesłanki wskazane w powołanym przepisie. Okoliczności zaistniałe w niniejszej sprawie uniemożliwiły pełnomocnikowi strony zachowanie terminu do wniesienia odwołania, jak to już bowiem podano we wniosku i wykazano zaświadczeniem lekarskim oraz opisem sytuacji, przyczyna uniemożliwiająca pełnomocnikowi czynności zawodowe była nagła i faktycznie wyłączyła pełnomocnika od działania we wszystkich sprawach. Schorzenie, które dotknęło pełnomocnika /kamica ślinianki podjęzykowej/, wystąpiło u niego po raz pierwszy. Wprawdzie bolesność ślinianki występowała od 3 czerwca 2003 roku, nie był to jednak stan, mimo dużego bólu, braku możliwości swobodnego mówienia i spożywania pokarmów stałych, który uniemożliwiał wykonywanie czynności zawodowych. Początkowo nie zdiagnozowano przyczyny dolegliwości. Pomimo przyjmowania leków okazało się, że konieczny jest zabieg chirurgiczny usunięcia kamienia, przy czym udając się do szpitala pełnomocnik nie wiedział, że będzie to konieczne. Zabieg wykonany został w warunkach ambulatoryjnych, w znieczuleniu miejscowym. Powstała opuchlizna ustąpiła po trzech dniach, pełnomocnik pozostawał pod działaniem leków przeciwbólowych i antybiotyków. Natomiast to, że okres niezdolności do pracy pokrywa się jeden dzień z terminem do wniesienia odwołania, nie ma wpływu na ocenę okoliczności braku winy. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.3 i art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1271/ z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz.368 z późn. zm./ i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego Sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne /art.85 powołanej ustawy/. Stosownie do art.97 § 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będący sądem właściwym zgodnie z art.13 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem zauważyć należy, że w sprawie bezsporne jest, iż odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2003 roku, Nr [...], w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 rok i odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z tytułu zaliczek na ten podatek, strona, działająca przez pełnomocnika - radcę prawnego E. K., wniosła z uchybieniem terminu określonego w art.223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm./. Trafnie też wskazała Izba Skarbowa, iż zgodnie z art.162 § 1 tej ustawy w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, oraz że oceniając zawinienie lub brak winy należy przyjąć miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, jeśli zaś przyczyny uchybienia leżą po stronie pełnomocnika będącego radcą prawnym - miernik staranności, jakiej należy wymagać od starannego, dbającego o interesy klienta, pełnomocnika zawodowego. Nie można jednak wymagać, aby strona lub pełnomocnik dokonywali niemal nadludzkich wysiłków, aby z zachowaniem terminu dokonać czynności procesowej, dla której zakreślony został termin. Nie można też oceny okoliczności będących przyczyną uchybienia terminowi dokonywać bez uwzględnienia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Jak wskazano wyżej i wynika z akt sprawy, dnia [...] czerwca 2003 roku u pełnomocnika strony – E. K. wystąpiła bolesność i powiększenie ślinianki podżuchwowej lewej, wobec czego w dniu 4 czerwca 2003 roku skierowana ona została do szpitala, gdzie zgłosiła się o godz.1820. Tam, w warunkach ambulatoryjnych, poddana została zabiegowi chirurgicznemu usunięcia kamienia z przewodu ślinianki, po czym opuściła szpital z zaleceniem przyjmowania leków przeciwbólowych, antybiotyku i innych oraz zgłoszenia się do poradni laryngologicznej. Następnie, od dnia 5 do dnia 9 czerwca 2003 roku, pozostawała niezdolna do pracy. Jednocześnie, dnia 5 czerwca 2003 roku, minął termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Odnosząc przytoczone wyżej rozważania prawne do opisanych okoliczności uchybienia terminu w sprawie niniejszej stwierdzić należy, że ich ocena dokonana przez Izbę Skarbową narusza art.191 w związku z art.162 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedstawione okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia, że od dnia 3 czerwca 2003 roku, kiedy wystąpiły dolegliwości, pełnomocnik strony winna była podjąć działania, aby w związku ze swoją chorobą zabezpieczyć interesy mocodawcy, lecz ich nie podjęła. Okoliczności powstania i rozwoju choroby nie dają podstaw do twierdzenia, że pełnomocnik już dnia 3 czerwca 2003 roku winna była liczyć się z brakiem możliwości sporządzenia i wysłania w terminie odwołania w sprawie, zaś niezdolność do pracy, spowodowaną chorobą i zabiegiem chirurgicznym, wykonanym w warunkach ambulatoryjnych dnia 4 czerwca 2003 roku po południu, ocenić należy jako nagłą i wyłączającą w sposób rzeczywisty możliwość realizacji zadań pełnomocnika procesowego, łącznie z udzieleniem dalszego pełnomocnictwa. Nawet od zawodowego pełnomocnika nie można wymagać, aby dla zachowania terminu zakreślonego dla wykonania czynności procesowej narażał swoje zdrowie na istotny uszczerbek. Okoliczność, że niezdolność pełnomocnika do pracy tylko o jeden dzień pokrywała się z terminem do wniesienia odwołania /5 czerwca 2003 roku/ nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro zgodnie z art.223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni, to strona, również działająca przez pełnomocnika, może wnieść /także sporządzić/ odwołanie w ostatnim dniu terminu i nie można jej z tego czynić zarzutu, ani wyciągać z tego faktu negatywnych konsekwencji. Jeżeli zatem ostatniego dnia terminu wystąpiła przeszkoda nagła i niemożliwa do przezwyciężenia przy zachowaniu należytej staranności, to brak jest podstaw do odmowy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Wobec powyższego, skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, należało je uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c/ powołanego wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądzić na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania stosownie do art.200 i art.205 § 2 tej ustawy.