I SA/Lu 495/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA D. Małysz, Sędziowie WSA H. Chitrosz (spr.), NSA A. Kwiatek, Protokolant st.insp. W. Wojtal, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Zgromadzenia Sługi Jezusa z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 r. - oddala skargę; Sygn.I SA/Lu 495/03 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233§1 w zw. z art. 72§1pkt.1 i art. 73§1pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, poz.926, z późn. zm. /– po rozpatrzeniu odwołania Zgromadzenia [...] z siedzibą w L. od decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2003r., wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2002 w kwocie 6.075,50 i odmowy zwrotu tej kwoty – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż organ podatkowy ustalił, że Zgromadzenie [...] z siedzibą w L. wynajmowało na działalność gospodarczą część budynku przy ul. A. w L., o powierzchni 419,60 m2. Zadeklarowany w deklaracji z dnia [...] kwietnia 2002r., a następnie uiszczony podatek został uznany za należny, zaś wniosek o jego zwrot oceniono jako niezasadny. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu środka odwoławczego powołano się na art.7 ust.1pkt.11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 55 ust.4 i art. 8 ust.1pkt.8 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Skarżący wywodził, iż z mocy tych właśnie przepisów Zgromadzenie [...] w L. jako kościelna osoba prawna jest zwolnione od opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania. W jego ocenie powołane przez skarżącego przepisy nie mają zastosowania do bezspornego stanu faktycznego sprawy, w którym Zgromadzenie [...] z siedzibą w L. wynajmowało na działalność gospodarczą część budynku o powierzchni 419,60 m2, którego było właścicielem. Ta właśnie okoliczność - w ocenie Kolegium - zniweczyła prawo Zgromadzenia do zwolnienia od opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało także, że uiszczony przez stronę podatek był należny, a jako taki z mocy art. 72§1pkt.1 i art. 73§1pkt.1 ustawy Ordynacja podatkowa nie mógł zostać uznany za nadpłatę. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Zgromadzenie [...] z siedzibą w L. wniosło poprzez swojego pełnomocnika skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący podtrzymał swoją argumentację przytoczoną w odwołaniu. Nie kwestionując ustalonego stanu faktycznego, rozstrzygnięciu organu odwoławczego, a w konsekwencji i organu I instancji zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego: art.55 ust.4 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej / Dz. U. Nr 29, poz.154z późn. zm. / oraz art. 7 ust 1pkt. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz. U. Nr 9, poz.31 z późn. zm./ - poprzez przyjęcie, że wynajęcie przez kościelną osobę prawną lokalu adwokatowi lub kancelarii radców prawnych na potrzeby wykonywania przez nich wolnego zawodu wyłącza kościelną osobę prawną ze zwolnienia od podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004r. - na mocy przepisu art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm. / - do rozpoznania niniejszej skargi stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Na podstawie tego przepisu do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem / art. 1§ 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych / stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja - wbrew wywodom skargi - nie została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego. Trafnie zauważa skarżący, że istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, czy w stanie prawnym obowiązującym w 2002 roku wynajęcie lokalu przez kościelną osobę prawną adwokatowi i kancelarii radców prawnych, a więc najemcom nie będącym przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy Prawo o działalności gospodarczej, na potrzeby prowadzonej przez nich praktyki, a także przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą, wyłączało tą osobę ze zwolnienia od podatku od nieruchomości. Zgodnie z art.7 ust 1pkt. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. /Dz. U. Nr 9, poz.31 z późn. zm./ ustawodawca zwolnił od podatku od nieruchomości - nieruchomości lub ich części zwolnione od tego podatku na podstawie odrębnych ustaw. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej / Dz. U. Nr 29, poz.154z późn. zm. /. Zgodnie z jej art. 55 ust.4 kościelne osoby prawne są zwolnione od opodatkowania i od świadczeń na fundusz gminny i fundusz miejski, od nieruchomości lub ich części, stanowiących własność tych osób lub używanych przez nie na podstawie innego tytułu prawnego na cele niemieszkalne, z wyjątkiem części zajmowanej na wykonywanie działalności gospodarczej. Podzielić należy pogląd skarżącego, powielony zresztą w obszerny sposób z uzasadnienia uchwały z dnia 24 marca 2003r. podjętej przez 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie FPK 9/02 / ONSA 2003/3/90 /, zgodnie z którym: - pojęcie działalności gospodarczej nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw podatkowych; - definicji tego pojęcia należy poszukiwać w ustawie z 19 listopada 1999 r. - Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.); - zastosowanie definicji działalności gospodarczej na gruncie prawa podatkowego jest dopuszczalne i aprobowane w orzecznictwie; - podatek od nieruchomości nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, a jest zaliczany do grupy podatków od posiadania majątku. Zdaniem Sądu nie ma jednak podstaw - jak to czyni skarżący - do automatycznego zastosowania tezy zawartej w tej samej uchwale, zgodnie z którą, "wynajem lokalu dokonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości", przede wszystkim z tego względu, iż stan faktyczny sprawy będącej podstawą podjęcia w/w uchwały nie przystaje do stanu faktycznego sprawy niniejszej. Zważyć natomiast trzeba, iż z mocy art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości, posiadaczami zależnymi lub zarządzającymi nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub gminy, które posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy albo też są użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Z powyższego jasno zatem wynika, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wiąże się z faktem władania przez podatnika jako właściciela, wieczystego użytkownika, posiadacza lub zarządcy wskazanymi w ustawie nieruchomościami albo obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem w warunkach określonych w ustawie. Jest oczywiste, iż sam fakt bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym czy posiadaczem nieruchomości lub obiektu budowlanego niezwiązanego trwale z gruntem nie jest działalnością gospodarczą. Jest nią dopiero "czynienie użytku" z nieruchomości na przykład poprzez wynajem lokali. Wynajem lokali - co nie budzi wątpliwości w orzecznictwie - może być wykonywany zarówno w ramach działalności gospodarczej, jak i poza tą działalnością ( por. wyrok SN z dnia 11 października 1996 r. sygn. akt III RN 4/96, OSNAPiUS 1997, nr 10, poz. 160 i wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 września 1998 r. sygn. akt III SA 4726/97, ONSA 1999, z. 2, poz. 67). W świetle ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego za uzasadnioną należy uznać tezę, że zawarte w jej art. 55 ust.4 wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości dotyczy części zajmowanej na wykonywanie działalności gospodarczej. Ustawodawca przy tym nie rozgranicza tu, czy chodzi o działalność gospodarczą prowadzoną przez samą osobę kościelną, czy też przez inną osobę. Nie ma to bowiem żadnego znaczenia, gdyż istotne jest jedynie, czy jakaś część nieruchomości jest "zajęta na wykonywanie działalności gospodarczej". Pozytywne stwierdzenie takiej okoliczności prowadzi do wyłączenia ze zwolnienia już tylko z tego samego faktu. Zarzut naruszenia w/w przepisów prawa materialnego pełnomocnik skarżącego opiera także na założeniu, iż z mocy art. 87 ust.1 ustawy Prawo o działalności gospodarczej świadczący pomoc prawną nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu jej przepisów. Istotnie działalność polegającą na świadczeniu pomocy prawnej określają przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( tekst jednolity -Dz. U. z 2002r., Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( tekst jednolity - Dz. U. z 2002r., Nr 123, poz. 1059 z późn.zm.). W rozumieniu tych ustaw - zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej osobom fizycznym, podmiotom gospodarczym oraz jednostkom organizacyjnym, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami / art. 4 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o adwokaturze /, natomiast wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej podmiotom gospodarczym, jednostkom organizacyjnym oraz osobom fizycznym, z wyłączeniem spraw rodzinnych, opiekuńczych i karnych / art. 4 ust.1 ustawy o radcach prawnych /. Nie oznacza to jednak – zdaniem Sądu – że adwokaci i radcowie prawni nie będąc przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy Prawo o działalności gospodarczej nie wykonują działalności o charakterze usługowym w zakresie udzielania pomocy prawnej, a więc takiej, którą można przyporządkować pod normę art. 2 ust.1 tejże ustawy. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż cechą każdej działalności jest przysporzenie zysku podmiotowi, który ją prowadzi, nie wyłączając adwokata i radcy prawnego / por. także wyrok SN z dnia 3 grudnia 1999r., II UKN 240/99, OSNP 2001/7/240 Przepisy ustawy Prawo o działalności gospodarczej nie określają kręgu osób, które działalność taką realizują. Należy zatem tym bardziej uznać, iż skoro stosownie do art. 5 tejże ustawy - podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa, to uprawniony jest pogląd, że nie każdy, kto taką działalność podejmie i będzie ją wykonywał musi być przedsiębiorcą w rozumieniu jej art. 2 ust. 2. Z tych wszystkich względów Sąd wyraża pogląd, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.