I SA/Lu 499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1. przyznać M.S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić przyznania M.S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [..] nr [..] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skarżąca M. S. sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w wypełnionym formularzu PPF zakres żądanego prawa pomocy określiła jako zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że znalazła się w niezwykle trudnej sytuacji finansowej, do której przyczyniły się perturbacje prawno-finansowe wywołane błędnie podjętą współpracą z nierzetelnymi kontrahentami, co spowodowało radykalny spadek liczby zamówień i utratę klientów, a dokonane przez organy podatkowe zabezpieczenia zobowiązań podatkowych właściwie uniemożliwiły prowadzenie dalszej działalności gospodarczej. W tej sytuacji skarżąca zmuszona została do podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem w kwocie 1800 zł brutto plus zmienna premia (około 150 zł), przy czym z wynagrodzenia tego dokonywane są potrącenia, tak że w ostatecznym rozrachunku skarżąca otrzymuje około 1100 zł miesięcznie. Z kwoty tej skarżąca ponosi wydatki na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, żywieniowych i innego rodzaju podstawowe wydatki. Skarżąca wyjaśniła także, że sama prowadzi gospodarstwo domowe oraz że posiada samochód FORD Focus (stanowiący przedmiot zastawu bankowego i zabezpieczenia komorniczego). Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca podała ponadto (vide: pismo z dnia [..]., k-20), że nie posiada rachunków bankowych, a te, które były uprzednio aktywne, zostały zlikwidowane lub bank rozwiązał umowę o ich prowadzenie, że posiada 98 % udziałów w P. spółce z o.o., lecz udziały te są zajęte przez komornika, a ponadto spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od 2010r., zaś w styczniu 2012r. jej działalność została formalnie zawieszona, że zamieszkuje w mieszkaniu udostępnionym jej przez rodziców, w związku z czym uiszcza czynsz za to mieszkanie w kwocie 500 zł, opłaty za gaz (39,16 zł) i energię elektryczną (112,42 zł), a także uiszcza opłaty za telefon (60 zł). Resztę środków przeznacza na bieżące potrzeby. Do pisma załączone zostały: bilans i rachunek zysków i strat spółki P. za 2012r., dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia, decyzja o wykreśleniu skarżącej z rejestru przedsiębiorców, dokumenty potwierdzające wysokość opłat za: energię elektryczną (z którego nie wynika, jakiego okresu należność dotyczy), gaz (rozliczenie za okres 1.05.2012r. - 30.04.2013r.) i mieszkanie. Postanowieniem z dnia [..] referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła, w ustawowym terminie, sprzeciw. Stwierdziła w nim, że w piśmie do sądu dokładnie opisała swoją sytuację finansową i podtrzymała twierdzenie, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie około 1100 zł, z czego na czynsz za mieszkanie wydaje 500 zł, na opłaty za energię elektryczną, gaz i telefon, odpowiednio 112,42 zł, 39,16 zł, 60 zł, a resztę środków przeznacza na inne bieżące potrzeby. Wyraziła pogląd, że opłata sądowa w łącznej kwocie 600 zł (6 x 100 zł) stanowiłaby znaczne obciążenie jej budżetu i spowodowałaby uszczerbek w zaspokajaniu zwykłych potrzeb życiowych, zaś na pozyskanie dodatkowych środków od rodziny nie może liczyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zważył, co następuje: Wynikającą z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w szczególności jej art.199, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Natomiast celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie takich kosztów. Zgodnie z art.246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (tj. takim, o jaki wnioskuje skarżąca; por.: art.244 § 1 i art.245 § 1 i 2 p.p.s.a.) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), - w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, bowiem tylko takie są chronione przez ustawodawcę. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności nie są wystarczające uzasadnione jest stwierdzenie, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Uwzględniając powyższe należy, zdaniem sądu, stwierdzić, że skarżąca jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść opłaty sądowe w sprawie niniejszej, nawet gdyby okazało się, że zbiega się to w czasie z koniecznością poniesienia opłat także w każdej z pozostałych 5 spraw. Podnieść należy, że skarżąca, co sama podała, otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie za pracę w kwocie około 1100 zł i z kwoty tej pokrywa czynsz za mieszkanie w kwocie 500 zł oraz opłaty za energię elektryczną, gaz i telefon. Opłaty ostatnio wymienione, poza telefonem (60 zł według twierdzenia skarżącej), uiszczane są co 2 miesiące, przy czym z rozliczenia należności za gaz wynika, że średnia opłata za ten okres wynosi około 27 zł. Zatem łącznie stałe wydatki skarżącej wynoszą około 630 zł miesięcznie. W tej sytuacji nawet przy uwzględnieniu, że skarżąca musi także stale dokonywać zakupu produktów żywnościowych, stwierdzić należy, że jest ona w stanie wygospodarować bez uszczerbku koniecznego utrzymania co najmniej kwotę około 150-200 zł miesięcznie. Skoro zaś zaskarżone postanowienie doręczone zostało skarżącej w dniu 3.04.2013r., a skargę wniesiono w dniu 6.05.2013r. i co najmniej od tej daty skarżąca winna liczyć się z koniecznością poniesienia opłat sądowych, to była ona w stanie zaoszczędzić niezbędną kwotę na pokrycie wpisów od skarg we wszystkich 6 sprawach. Podobnie dokonując dalszych nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności skarżąca będzie w stanie zgromadzić środki pieniężne na kolejne opłaty, o ile będą one wymagane ze względu na tok postępowania w sprawach (opłata kancelaryjna za doręczenie opisu wyroku z uzasadnieniem, wpis od skargi kasacyjnej), które będą rozłożone w czasie i każdorazowo nie przekroczą kwoty 600 zł. W świetle zatem powyższego stwierdzić należało, że żądanie przyznania skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie z powyższej analizy wynika, że bez uszczerbku koniecznego utrzymania skarżąca nie jest w stanie zapewnić sobie fachowej pomocy prawnej, dlatego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego uznany został za uzasadniony w świetle art.246 § 1 pkt 2 p.ps.a. Wobec powyższego, na podstawie na podstawie art.246 § 1 pkt 2 w związku z art.260 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.