I SA/Lu 503/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy uznania zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. S. wynagrodzenie w kwocie "[...]" tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie "[...]" , które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; III. przejąć na rachunek Skarbu Państwa kwotę "[...]" z tytułu wpisu, od którego skarżący był zwolniony. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia M. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu zgłoszonego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 264 517,20 zł. Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, które nie zostało rozpatrzone w terminie ustawowym. Postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy zwrócił sprawę organowi I instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nową decyzją z dnia [...]. określił podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 292 634 zł. Od tej decyzji M. W. również złożył odwołanie, które jest przedmiotem rozpatrzenia przez Dyrektora Izby Skarbowej W międzyczasie, wobec braku dobrowolnej wpłaty wymierzonego podatku Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmując nim zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 286 962 zł wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia 1 maja 2003 r. W dniu 17 lutego 2006 r. tytuł wykonawczy został zaopatrzony przez organ egzekucyjny w klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej i doręczony stronie w dniu 22 lutego 2006 r. Jednocześnie pismem z dnia 11 kwietnia 2006 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] na poczet należności dochodzonych na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego nr [...]. Pismem z dnia [...] podatnik zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na zarzut określony w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mianowicie na zarzut nieistnienia obowiązku, podnosząc, iż stanowiąca jego podstawę prawną decyzja jest nieważna z mocy prawa. Załatwiając sprawę, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił uznania zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie podatnik złożył zażalenie zarzucając błędną interpretację przepisów prawa podatkowego zawartych w Ordynacji podatkowej, tj. art. 284 § 1-3 i art. 284a § 2 i 3. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, iż od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, które dotychczas nie zostało rozpatrzone. Zdaniem strony decyzja ta jest nieważna z mocy prawa, gdyż "została wydana bez ważnego upoważnienia do jej wydania". Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. straciło ważność w dniu 28 grudnia 2005 r., tj. 30 dni przed wydaniem ww. decyzji. Analizując zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zgodnie z art.27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczności mogące być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wymienione zostały w art. 33 wymienionej wyżej ustawy. W skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego piśmie z dnia [...], podatnik zgłosił zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku, którą to okoliczność, jako jedną z podstaw zgłoszenia zarzutów, ustawodawca wymienił w art. 33 pkt. 1. Zarzut ten podtrzymał w złożonym zażaleniu. Zasadność zarzutu umotywował nieważnością z mocy prawa decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. W myśl art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Stosownie zaś do art. 34 § 1a ww. ustawy, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej, z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 34 § 4 cyt. ustawy, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że wierzycielem i organem egzekucyjnym w tej sprawie jest ten sam podmiot - Naczelnik Urzędu Skarbowego. Zatem, wyrażanie stanowiska wierzyciela na podstawie cyt. wyżej art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, było zbędne, gdyż przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest inny podmiot niż wierzyciel. Nie jest bowiem celowe, aby ten sam podmiot (wierzyciel będący równocześnie organem egzekucyjnym) sam przedstawiał sobie stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów. Stosownie do art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie uwzględnił zarzutu zgłoszonego przez podatnika w piśmie z dnia 28 lutego 2006 r. Z akt sprawy wynika, że dochodzony na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego obowiązek wynika z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 292.634 zł. Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, które dotychczas nie zostało rozpatrzone. Zagadnienie istnienia egzekwowanego obowiązku jest więc przedmiotem oceny w toczącym się przed organem podatkowym II instancji postępowaniu odwoławczym. W tym postępowaniu merytorycznej ocenie podlegają także podniesione przez stronę argumenty dotyczące prawidłowości przeprowadzenia kontroli skarbowej i wydania decyzji podatkowej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Dlatego, z punktu widzenia wierzyciela, w świetle cyt. wyżej art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej, zgłoszony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku należy uznać za niedopuszczalny . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające nie naruszają ani prawa materialnego, ani procesowego. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zauważyć jednak należy, że w związku z tym, iż zarzuty są w swej istocie skierowane przeciw egzekucji, to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Natomiast w myśl art. 34 § 1a, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisi – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, należy uznać za bezprzedmiotowe (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06). Zgodnie z art. 34 § 4 cyt. ustawy organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, słusznie na podstawie wyżej wymienionych przepisów odmówił uznania zarzutu zgłoszonego przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z decyzji nieostatecznej (organu I instancji), od której złożył odwołanie do organu II instancji. Jako, że jak wcześniej była o tym mowa, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli nie może rozpoznawać merytorycznie sprawy, która była, bądź jest przedmiotem prowadzonego przez właściwe organy postępowania, organ egzekucyjny nie mógł wydać rozstrzygnięcia innej treści, gdyż wówczas wszedłby w kompetencję organu odwoławczego. Niedostrzegając zatem uchybień w przeprowadzonym w rozpoznawanej sprawie postępowaniu oraz naruszenia prawa materialnego sąd uznał, że skarga M. W. nie jest zasadna. Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.