I SA/Lu 511/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Referent Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej na rzecz T. D. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, po rozpatrzeniu wniosku T. D., złożonego w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], wydaną po wznowieniu postępowania, odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] złożył skarżący w dniu 20.07.2010 r., w sytuacji gdy postanowieniem z dnia [....] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Skarżący zaskarżył to postanowienie (sygn. akt I SA/Lu 348/10), a Dyrektor Izby Skarbowej wraz ze skargą przekazał do WSA całość akt dokumentujących postępowanie w sprawie określenia zryczałtowanego podatku za 2004 r. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący powołał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 – dalej: "op") i argumentował, że do odwołania od decyzji z dnia [...] dołączył szereg dokumentów, które obrazowały jego sytuację majątkową w latach 70-tych – 90-tych ubiegłego wieku i które jego zmarła w 2003 r. żona przechowywała w domu swojej matki. Zastrzegł równocześnie, że nadal prowadzi poszukiwania dokumentów, ale już te nowo ujawnione podważają zawartą w decyzji ocenę, że poniesione w 2004 r. wydatki pokryte były mieniem pochodzącym ze źródeł nieujawnionych. Dla rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu 27.07.2010 r. wypożyczył z WSA akta sprawy przekazane przez Dyrektora Izby Skarbowej, następnie postanowieniem z dnia 19.08.2010 r. wznowił , na podstawie art. 243 § 1 op postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...], a w dniu 27.09.2010 r. zwrócił Sądowi akta tej sprawy. W toku wznowionego postępowania organ weryfikował kolejno składane przez skarżącego dokumenty, w tym zaświadczające wysokość zarobków w latach 1973-1980. Z akt wynika również, że wobec skarżącego prowadzone było postępowanie egzekucyjne co do należności wynikających z decyzji z dnia [...] i chociaż egzekucja była nieefektywna, skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o jej wstrzymanie, z uwagi na wznowienie postępowania w sprawie. W załatwieniu tego wniosku Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 6.04.2011 r. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o informację w zakresie przewidywanego terminu zakończenia wznowionego postępowania oraz jego "przypuszczalnego rozstrzygnięcia". Pismem z dnia 11.04.2011 r. działający z upoważnienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wicedyrektor J. Z. poinformował Dyrektora Izby Skarbowej, że wznowione postępowanie "zostanie zakończone odmową uchylenia decyzji" w terminie do dnia 29.04.2011 r. W dalszym toku postępowania skarżący wnosił o wydłużenie wyznaczonych terminów i składał kolejne dowody oraz wnioski dowodowe. Wobec upływu terminu wskazanego w piśmie z dnia 11.04.2011 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej, wicedyrektor J. Z. w piśmie z dnia 30.05.2011 r. ponownie poinformował Dyrektora Izby Skarbowej, że wznowione postępowanie dotyczące ostatecznej decyzji z dnia [...] "zostanie zakończone odmową uchylenia ww decyzji", w terminie do dnia 24.06.2011 r. Po tej dacie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zweryfikował wyjaśnienia skarżącego o jego przychodach z wyprzedaży majątku w latach 90–tych, zapoznał pełnomocnika skarżącego z aktami sprawy zawierającymi 244 karty, a następnie decyzją z dnia [...], podpisaną przez wicedyrektora J. Z., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy (art. 26 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej – Dz.U.z 2011 r., nr 41, poz. 214), Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, T. D.wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 180 § 1 i § 2 , art. 182, art. 187 § 1, art. 188 i art. 245 op. Argumentował, że istotną w sprawie okolicznością był okres jego pracy w jednostkach wojskowych, a skoro w tym zakresie istnieją sprzeczności pomiędzy informacjami z MON i WKU, to organ powinien wyjaśnić, czy służbę zawodową skarżący podjął w 1969 r., czy w 1972 r., czy może w 1973 r. oraz przeprowadzić wnioskowane postępowanie dowodowe co do autentyczności świadectwa pracy z jednostki wojskowej nr [...] z dnia 18.02.1980 r., które złożone zostało wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania. Zdaniem skarżącego, organ z niedostateczną wnikliwością rozpatrzył istotne w sprawie dowody, w tym wskazujące na istnienie sejfu w kolejnych mieszkaniach skarżącego oraz wysokość wynagrodzeń jego i żony. Skarżący podniósł, że organ kilkukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter i równocześnie w pismach przesłanych do Izby Skarbowej oraz Sądu Rejonowego od wiosny 2011 r. przesądzał rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wniósł o jej oddalenie, załączając kserokopię decyzji z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1 op wskutek utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem art. 130 § 3 op w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej. Zasadny był zarzut skargi, chociaż nie zwierał skonkretyzowanej podstawy prawnej, wskazujący na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności pracownika - wicedyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej J. Z., biorącego udział w wydaniu decyzji z dnia [...], który przed zakończeniem postępowania i podpisaniem decyzji, czyli przed podjęciem prawnie wiążącego rozstrzygnięcia sprawy, jako upoważniony do jej załatwienia, wyraził deklarację co do treści rozstrzygnięcia. Działanie takie jest nie do zaakceptowania, gdyż podważa prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy, którego istotną cechą procesową jest obiektywizm w orzekaniu na podstawie przepisów prawa i całego zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z art. 130 § 3 op , bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1 tego artykułu, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. W sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, czyli osoba sprawująca stanowisko organu i będąca przełożonym J.Z. miał obowiązek z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu i rozstrzygania sprawy. Trudno było bowiem oczekiwać, że z żądaniem wyłączenia od udziału w postępowaniu wystąpi sam pracownik, skoro to on w dniu 11.04.2011 r. (K.197,t.II akt) naruszył zasadę zaufania do zgodnego z prawem działania organu ( art.121 § 1 op). Od tego dnia podlegał więc wyłączeniu w tej sprawie. W toku postępowania pełnomocnik skarżącego złożył wprawdzie wniosek z dnia 16.11.2010 r. o wyłączenie na podstawie art.130 § 3 op pracownika Urzędu Kontroli Skarbowej (k.73,t.I akt), ale wniosek ten dotyczył inspektora kontroli skarbowej H.Ś. wykonującej czynności dowodowe we wznowionym postępowaniu i był, zdaniem Sądu, nieuzasadniony, co znalazło wyraz w postanowieniu z dnia 26.11.2010 r. (k.75, t.I akt), wydanym na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej. Równocześnie wniosek pełnomocnika skarżącego zwarty w piśmie z dnia 22.03.2012 r. (k.299, t.II akt) o zastosowanie art. 26 ust. 7 ustawy o kontroli skarbowej i przekazanie wniosku o wznowienie postępowania Generalnemu Inspektorowi Kontroli Skarbowej celem wyznaczenia innego dyrektora urzędu kontroli skarbowej do prowadzenia postępowania był również niezasadny, gdyż jedyną wskazaną przez skarżącego przesłanką wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] było odnalezienie i przedłożenie wraz wnioskiem nowych i istotnych , jego zdaniem, dowodów w tej sprawie. Zasadnie natomiast podnosił skarżący w toku wznowionego postępowania, że ustalenie, czy złożone wraz z wnioskiem dowody są nowo ujawnione oraz, czy dokumentują istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, nie mogło być dokonane bez konfrontacji z materiałem dowodowym zgromadzonym w pierwotnym postępowaniu objętym wznowieniem. Ponieważ, z niewiadomych przyczyn, Dyrektor Izby Skarbowej przekazał do WSA wraz ze skargą na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] całość akt sprawy zakończonej tą decyzją, to Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej po otrzymaniu wniosku skarżącego powinien zawiadomić Dyrektora Izby Skarbowej o konieczności wystąpienia przez ten organ do WSA o zwrot zbędnych dla rozpoznania skargi akt. Zaniechanie tej prostej czynności i nie wycofanie z WSA błędnie przekazanych przez Dyrektora Izby Skarbowej akt sprawy spowodowało, że faktycznie w sprawie wznowienia postępowania organ kontroli skarbowej procedował bez niezbędnego materiału dowodowego. Brak akt sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] - obecnie pozostających w dyspozycji NSA w związku ze skargą kasacyjną wniesioną w sprawie I SA/Lu 348/10 – wykluczał również sądowa kontrolę prawidłowości i zupełności postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie wznowienia postępowania. Z tych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r., poz. 270), a poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b tej ustawy w związku z art. 240 § 1 pkt 3 op i w związku z art. 130 § 3 op. Orzeczenie o zakresie wykonania zaskarżonej decyzji ma podstawę w art. 152 wyżej wskazanej ustawy z dnia 30.08.2002 r., zaś o zwrocie kosztów postępowania w art. 200 tej ustawy.