I SA/Lu 511/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" spółki z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od gier za lipiec 2010r. postanawia - odmówić "A" spółce z o.o. w N. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu tego wniosku podała, że drastyczna zmiana przepisów regulujących działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych i salonów gier, co nastąpiło z dniem 1.01.2010r., doprowadziła jej przedsiębiorstwo do zapaści finansowej, że posiadane przez nią automaty do gier stały się rzeczami bez wartości, że zakończy swoją działalność najpóźniej w 2015r., chyba że wcześniej dojdzie do kolejnej zmiany przepisów oraz że nie posiada środków na opłacenie wpisu od skargi, gdyż jej przychody znacząco zmalały w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że wpływające środki przeznaczane są na regulowanie tej daniny. Obecnie skarżąca eksploatuje około 200 automatów (około 7 % stanu z 2009r.), w konsekwencji czego brakuje jej środków na bieżącą działalność. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do ponoszenia których skarżąca jest zobowiązana, znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, a środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których zbycie nie jest możliwe. Ponadto podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a ostatni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości 888.485,30 zł. Wyjawiła też posiadanie 2 rachunków bankowych, zajętych w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości, odpowiednio, 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł, a stan tych rachunków na dzień złożenia wniosku wynosił 0 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych, kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące luty – czerwiec 2013r., kserokopie zeznań CIT-8 za lata 2011 i 2012, dokumenty dotyczące prowadzonego przeciwko spółce postępowania zabezpieczającego, kserokopie zawiadomień o zajęciu praw majątkowych. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, wniesionym w ustawowym terminie, skarżąca podtrzymała twierdzenie, że nie dysponuje środkami na pokrycie wpisów wymaganych we wszystkich sprawach sądowych i nie jest w stanie jej zgromadzić. Wyjaśniła, że obroty mają dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, gdyż stanowią sumę wszystkich wpłat do automatów na terenie kraju. Kwocie tej odpowiada, również wyłącznie księgowa, zbliżona wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z tych automatów. Ponadto wartość wpływów musi być skorygowana o podatek od gier w łącznej wysokości około 400.000 zł miesięcznie, eksploatację urządzeń i koszty obsługi administracyjnej. Pozostała kwota na rachunkach podlega zajęciu w postępowaniu zabezpieczającym, a próba rozliczenia należności z pominięciem rachunku bankowego naraziłaby skarżącą na konsekwencje prawne. Na zakończenie skarżąca podkreśliła, że odmowa przyznania prawa pomocy nie może zamykać prawa do sądu z powodu wygórowanych wymogów fiskalnych. W odpowiedzi na wezwanie sądu, skarżąca przedłożyła bilans na koniec lipca 2013 r. i deklaracje dla podatku VAT za lipiec do sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wynikającą z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w szczególności jej art.199, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Celem instytucji prawa pomocy jest zaś zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie takich kosztów. Zgodnie z art.245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W tym miejscu zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy wynika, że żąda ona przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych (a nie od ich części w postaci wpisu od skargi). Stosownie do tego żądania wniosek rozpoznany został przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013r. Ponieważ skarżąca jest osobą prawną, która wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazać należy, że art.246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, iż osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że osoba prawna żądająca przyznania prawa pomocy (w zakresie częściowym) obowiązana jest wykazać, że nie ma środków na pokrycie niektórych kosztów postępowania oraz że ocena zasadności wniosku pozostawiona została uznaniu sądu. Ponadto podkreślić należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć wszelkie środki finansowe, nie tylko gromadzone na rachunkach bankowych, ale także ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym oraz wysokość kapitału zakładowego. Rzeczywiste możliwości płatnicze nie mogą więc być oceniane przez pryzmat np. wyłącznie kwoty wolnych środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić, zdaniem sądu, należy, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że w 2012r. skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 148.551.284,25 zł, a jednocześnie poniosła koszty jego uzyskania w kwocie 149.439.769,55 zł. W porównaniu do tych kwot kwota wpisu w niniejszej sprawie jest wielkością marginalną. Również w 2013r. skarżąca osiąga znaczny obrót, nieporównanie większy niż kwota wpisu. Tylko z perspektywy miesięcy czerwiec do sierpnia 2013 r. wartość dostaw towarów i usług przez podatnika to kwoty ponad 6.000.000 zł miesięcznie, co potwierdzają złożone deklaracje VAT-7. Przychód skarżącej za czas od stycznia do końca lipca 2013 r. to kwota ponad 60.000.000 zł, co wynika z rachunku zysków i strat. Podkreślić w tym kontekście należy, że skarżąca, jako podmiot gospodarczy prowadzący działalność gospodarczą, planując wydatki w ramach tej działalności powinna uwzględnić także potrzebę gromadzenia środków na koszty związane z udziałem w ewentualnych postępowaniach sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Dodać należy, że poza środkami finansowym, uzyskiwanymi z bieżącej działalności gospodarczej o charakterze podstawowym, skarżąca może pozyskać środki niezbędne na pokrycie kosztów sądowych, wykorzystując swój majątek trwały, w szczególności budynki lub lokale. Jeśli chodzi o akcentowaną przez skarżącą kwestię zabezpieczenia środków na rachunkach bankowych to zauważyć należy, że zabezpieczenia te nie spowodowały zaprzestania prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Podkreślić również należy, że samo zabezpieczenie nie uniemożliwia gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych koniecznych dla pokrycia niezbędnych wydatków. Z treści art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r., poz.1015 ze zm.) wynika bowiem, że za zgodą organu egzekucyjnego mogą być dokonywane wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dotyczy to również kosztów sądowych, albowiem te postrzegane są jako związane z prowadzoną działalnością, które służą do dochodzenia praw przed sądem. Mając na uwadze powyższe, wobec braku przesłanek z art.246 § 2 pkt 2 w związku z art.260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.