I SA/Lu 512/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Małgorzata Fita, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G.G. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta ustalającą G. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2010 za miesiące od stycznia do września za nieruchomość położoną w L., przy ul. K. [...] na kwotę 4.982 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż wymieniona nieruchomość związana jest z działalnością gospodarczą prowadzoną przez użytkowników: I. P., W. K., P. P., G. G. (podatnik), K. G. M. G., nie będących jej właścicielami. Współwłaściciele, tj. gmina i osoby fizyczne nie władają nieruchomością i nie prowadzą na niej działalności gospodarczej. Organ wskazał, iż stan taki utrzymuje się od 6 września 2007 roku, faktycznie władającymi nieruchomością stali się dotychczasowi najemcy, tj. I. P., J. G., W. K. i P. P., którzy w 2010 r., bezumownie użytkowali pomieszczenia w budynkach znajdujących się na nieruchomości. W toku postępowania ustalono, że zarząd przedmiotową nieruchomością przejął z dniem 30 września 2010 r. Zarząd Nieruchomości Komunalnych w L., a w dniu 21 stycznia 2011 r., zmarła J. G. dlatego organ podatkowy skierował decyzję do osób fizycznych, będących jej posiadaczami oraz spadkobiercami. Wysokość zobowiązania podatkowego ustalił od budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 259,50 m kw., przyjmując stawkę 18,51 zł za m kw. powierzchni oraz od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 2591 m kw., przyjmując stawkę 0,71 zł za 1 m kw. powierzchni. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zakwestionował uznanie zmarłej J. G. (jego żony) za posiadacza samoistnego opodatkowanej nieruchomości. Jako najemca była posiadaczem zależnym. Umowy najmu nie wygasły, korzystanie z nieruchomości nie było bezumowne. Nadto decyzja nie została skierowana do wszystkich władających tą nieruchomością w roku 2010. Podatnik kwestionował także zasadność opodatkowania całej działki według stawki dla nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż działka nr [...] o powierzchni 2591 m kw, nie była w roku 2010 w całości zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej za wyjątkiem gruntu pod budynkiem i przy samym budynku. Pozostała część gruntu nie była potrzebna do prowadzenia działalności gospodarczej. Na znacznej części znajdowało się wysypisko śmieci. Powyższe nie dało podstawy do zastosowania najwyższej stawki podatkowej dla całego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z zawartym w aktach materiałem dowodowym i zarzutami odwołania podzieliło stanowisko i argumentację organu I instancji. Wskazało, iż zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 95 z 2010 r., poz. 613, ze zm. – dalej "u.p.o.l.") opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. grunty i budynki, a podstawę wymiaru stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stosownie do ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240 poz. 2027, ze zm.). Dane te mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z tym zapisem stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 4, ust. 4 u.p.o.l. wskazał na podatników podatku od nieruchomości, którzy przez fakt, iż użytkują przedmiotową nieruchomość prowadząc na niej działalność gospodarczą, w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 a i pkt 2b u.p.o.l. mają solidarny obowiązek zapłacić podatek od gruntów i budynków według wyższych stawek podatkowych. Organ podatkowy wymierzył podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji, gdyż nie był uprawniony do dzielenia zobowiązania między współposiadaczy. Regułą jest, że w przypadku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach. Podatnikami są zawsze podmioty władające nieruchomościami. Organ odwoławczy wskazał, iż I. P., J. G., W. K. i P. P. użytkowali w roku 2010 sporną nieruchomość i prowadzili na niej działalność gospodarczą i faktu tego nie kwestionowali. Śmierć J. G. (21.01.2011 r.) skutkowała udziałem we wszczętym i prowadzonym postępowaniu spadkobierców zmarłej podatniczki na mocy art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, którzy zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia i przyjęcia spadku stali się stronami w sprawie. Po śmierci J. G. lokal przez nią użytkowany przejął od 1 lutego 2011 r. G. G.. Organ odwoławczy podniósł, iż nawet jeżeli osoby, będące przedsiębiorcami nie władają, nie użytkują całej nieruchomości, to na mocy powołanych wyżej przepisów prawa podatkowego, cała nieruchomość objęta jest najwyższą stawką podatkową. Zastosowanie innej stawki byłoby sprzeczne z art. 5 ust. 1 pkt 1a i pkt 2b, w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zatem argumenty odnoszące się do posiadania samoistnego, czy zależnego, a także wskazujące na użytkowanie tylko części nieruchomości nie miały oparcia w przedstawionym stanie prawnym i nie zasługiwały na uwzględnienie. Końcowo organ podatkowy wskazał, iż postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie naruszono też zasad postępowania określonych w art. 122,123 i 200 § 1 oraz art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu podatkowym nie są rozstrzygane stosunki prawa własności i formy jej użytkowania, gdzie właściwa pozostaje droga postępowania przed sądem powszechnym. Zdaniem organu odwoławczego na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut skierowania skarżonej decyzji nie do wszystkich osób władających przedmiotową nieruchomością, bowiem z akt sprawy wynika że W. Ł. jest użytkownikiem budynku ślusarni, znajdującym się w całości na działce nr [...] (a nie na nr [...]), położonej przy ul. K. [...], zatem zasadnie nie był strona niniejszego postępowania. W skardze podatnik zakwestionował powyższą decyzję w całości i domagał się jej uchylenia. Zarzucił naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dokonania dokładnych ustaleń faktycznych dotyczących zarówno charakteru posiadania przedmiotowej nieruchomości przez żonę podatnika i jej stosunków prawnych z właścicielami nieruchomości, jak i co do uchylenia się od dokonania ustaleń co do rzeczywistego zakresu związania gruntu z prowadzoną przez żonę i pozostałe osoby działalnością gospodarczą. Nadto art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie w szczególności zaś umowy łączącej żonę z syndykiem, zmiany wynajmującego, sposobu i skutku tej zmiany w zakresie ewentualnego obowiązku podatkowego. W uzasadnieniu podtrzymał zarzut niezasadnego stosowania stawki podatku odpowiedniej dla gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej dla całej działki, gdyż nie służyła ona w całości do prowadzenia działalności gospodarczej. Z działalnością związany mógł być jedynie grunt pod budynkiem i przy samym budynku, zapewniający do niego dostęp. Na znacznej części działki znajdowało się w 2010 roku wysypisko śmieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 września 2012r., skarżący popierał skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Podtrzymał, iż na opodatkowanej nieruchomości znajduje się i znajdowało w 2010 r., wysypisko śmieci i wobec tego ta część terenu nie mogła być wykorzystywana do działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę lub przez inne osoby. Stwierdził, iż dysponuje pismem Prezydenta Miasta potwierdzającym tą okoliczność, które powinno znajdować się również w aktach sprawy. Z uwagi na fakt, iż powyższe pismo nie znajdowało się w aktach niniejszej sprawy Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentu, o którym mówił skarżący i zobowiązać go do złożenia odpisu dokumentu w terminie 7 dni, pod rygorem pominięcia. W wykonaniu powyższego zobowiązania skarżący złożył zanonimizowaną kserokopię "Wystąpienia pokontrolnego" Prezydenta Miasta z dnia [...], przeprowadzonego w II kwartale 2010r., w zakresie prawidłowości gospodarowania nieruchomością przekazaną zarządzeniem powyższego organu nr [...] z dnia [...], w zarząd ZNK w którym wskazano, iż 40 % posesji zajmują odpady produkcyjne wymagające utylizacji (plastiki, opony, szkło, części karoserii) oraz gruz, wraki samochodów, gałęzie i odpady komunalne. Posesja jest ogólnie zaniedbana, zarośnięta krzakami (k. 47-52 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.", ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, iż postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za okres od stycznia do września 2010 roku za nieruchomość położoną w L., przy ul. K. [...] nr [...], zostało prawidłowo wszczęte, a następnie prowadzone wobec użytkowników I. P., W. K., P. P. i spadkobierców J. G., tj. G. G., K. G. i M. G.. W przeprowadzonym postępowaniu zasadnie uznano, że dla celów podatku od nieruchomości podatnikami w przedmiotowej sprawie są użytkownicy nieruchomości, prowadzący na tej nieruchomości działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 2 ust.1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podstawę wymiaru stanowią - zgodnie z przepisami art. 21 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Podatnikami podatku od nieruchomości są, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. m.in. osoby fizyczne będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, a posiadanie może wynikać z umowy zawartej z właścicielem, bądź może być bez tytułu prawnego. Natomiast, zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Jak prawidłowo ustalił organ podatkowy przedmiotowa nieruchomość pozostawała w 2010 r., we współwłasności Gminy z osobami fizycznymi, które jej nie użytkowały. Wymienieni wyżej użytkownicy prowadzili na niej działalność gospodarczą. Organ podatkowy prawidłowo wskazał, iż zasadę solidarnego opodatkowania nieruchomości będących we współposiadaniu określają przepisy art. 3 ust. 4 u.p.o.l. W niniejszej sprawie stronami postępowania są, oprócz użytkowników nieruchomości: G. G. K. G. i M. G. Śmierć J. G. w dniu 21 stycznia 2011 r., skutkowała ich udziałem we wszczętym i prowadzonym postępowaniu na mocy art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia i przyjęcia spadku. Organ podatkowy prawidłowo ustalił, iż w 2010 roku użytkownicy bezumownie użytkowali przedmiotową nieruchomość. Z akt sprawy wynika, że Przedsiębiorstwo A podnajmowało będącą w jej posiadaniu część nieruchomości stanowiącej w niniejszej sprawie przedmiot opodatkowania. Po przekazaniu protokołem zdawczo-odbiorczym w dniu 5 września 2007 r. przez syndyka masy upadłości Prezydentowi Miasta mienia pozostałego po ww. Przedsiębiorstwie, w tym nieruchomości położonej w L. przy ul. K. [...], dotychczasowe umowy najmu wygasły. I. P., W. K., P. P. i J. G. nadal użytkowali zajmowane lokale, jednak tym razem bez zawarcia stosownych umów. W przypadku posiadania nieruchomości i obiektów budowlanych Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego - obowiązek podatkowy spoczywa na jej posiadaczach. Zgodnie z przyjętymi regułami opodatkowania takich nieruchomości, podatnikiem jest zawsze podmiot władający nieruchomością, nawet wówczas, gdy nie ma do tego stosownego tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.). W ocenie Sądu za nieprawidłowe należy uznać jednak stanowisko organu podatkowego gdzie wskazuje, iż jeżeli osoby, będące przedsiębiorcami nie władają i nie użytkują całej nieruchomości, to na mocy przepisów u.p.o.l., cała nieruchomość objęta jest najwyższą stawką podatkową. W art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ustawodawca wskazał na wyjątek gdy przedmiot opodatkowania (tu część nieruchomości nr 56/1) nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Skarżący już na etapie odwołania wskazywał, iż na części przedmiotowej nieruchomości w 2010r., znajdowało się (i nadal jest) wysypisko śmieci. W zaskarżonej decyzji organ podatkowy nie odniósł się do powyższej argumentacji. Z akt sprawy wynika, iż zarządzeniem [...] z dnia [...], Prezydent Miasta zmienił zarządzenie w sprawie wyrażenia zgody na powierzenie Zarządowi Nieruchomości Komunalnych w L. nieodpłatnego zarządzania nieruchomościami stanowiącymi własność bądź współwłasność Gminy poprzez dodanie na stronie 4 załącznika w pozycji "Budynki o własności Mieszkalnej administrator ZON Admina" m. in. nieruchomości położonej w L. przy ul. K. [...] oznaczonej jako działka [...] (k. 65 akt administracyjnych). O wskazanym zarządzeniu Prezydenta Miasta nr [...] mowa także w dopuszczonym na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. na etapie postępowania sądowego dowodzie w postaci złożonej przez skarżącego kserokopii wystąpienia pokontrolnego. Sąd miał na uwadze fakt, iż wskazany dokument został zanonimizowany, jednak fakt że dotyczy przedmiotowej nieruchomości wynika z powyższego zarządzenia. Ze złożonego dokumentu wynika, iż w trakcie przeprowadzonej w II kwartale 2010r., kontroli w zakresie prawidłowości gospodarowania przedmiotową nieruchomością ustalono, iż 40 % posesji zajmują odpady produkcyjne wymagające utylizacji (plastiki, opony, szkło, części karoserii) oraz gruz, wraki samochodów, gałęzie i odpady komunalne. Posesja jest ogólnie zaniedbana, zarośnięta krzakami. Powyższe okoliczności potwierdzają zarzuty skarżącego podniesione już na etapie odwołania, a powielone w skardze. W tym zakresie organ podatkowy nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego. Nie odniósł się do wskazanych okoliczności, nie przeprowadził dowodów na tą okoliczność, konsekwencją czego było przedwczesne opodatkowanie całej przedmiotowej nieruchomości jak związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej i zastosowanie wyższych stawek podatkowych. Takie postępowanie organu stanowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W toku postępowania nie zostały bowiem podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Uchybiono również obowiązkowi zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również zasadzie dokonywania oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Odnosi się to w szczególności do ustaleń co do możliwości użytkowania całej przedmiotowej nieruchomości dla celów gospodarczych, zwłaszcza, czy przedmiot opodatkowania (tu część nieruchomości nr [...]) nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności ze względów technicznych, zatem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionego w tym zakresie zarzutu. Wskazane naruszenie proceduralne uznać należy za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie zobowiązany zbadać wskazane wyżej okoliczności dotyczące możliwości użytkowania całej działki [...] w 2010r., poprzez wykorzystanie jej do prowadzonej działalności gospodarczej. Dopiero prawidłowa i pełna ocena wskazanych okoliczności da podstawę do prawidłowego zastosowania stawki podatkowej w sprawie tj. opodatkowania przedmiotowej nieruchomości stosownie do przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. i c p.p.s.a Sąd orzekł jak w pkt I sentencji, określając ponadto, zgodnie z art. 152 p.p.s.a., że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 .p.p.s.a.