I SA/Lu 518/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia: I. odmówić przedłużenia terminu do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. II. odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 9 października 2012 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy na podstawie wniosku z dnia 24 września 2012 r. złożonego na urzędowym formularzu w innej sprawie. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 października 2012 r. sporządzono uwierzytelnioną kserokopię urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego do sprawy I SA/Lu 743/12 i dołączono do akt sprawy niniejszej. We wniosku tym skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami, z których jeden jest uczniem, a drugi rozpoczął pracę od [...] r. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomości rolne o pow. [...] ha, , [...] ha i udział w [...] części nieruchomości rolnej o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami. Na dochód rodziny składa się otrzymywana przez niego renta wypadkowa w kwocie [...] zł netto oraz wynagrodzenie żony w wysokości [...] zł netto. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, czy powierzchnia nieruchomości rolnej ([...] ha) została podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych, w związku z czym nie było możliwe obliczenie dochodu z tej nieruchomości. Dla oceny zdolności płatniczych skarżącego znaczenie miały również informacje w zakresie dochodów członków rodziny w kwocie brutto i netto, w tym informacja o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez syna skarżącego z tytułu umowy o pracę (syn skarżącego rozpoczął pracę [...] r., natomiast wniosek o prawo pomocy w sprawie niniejszej został złożony w październiku 2012 r.). Skarżący nie wskazał również (poza jednorazowo poniesionym kosztem na przybory szkolne syna D.), jaka jest wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym, pismem z dnia 8 listopada 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i członków jego rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 14 listopada 2012 r., w którym wniósł o przedłużenie o 1 miesiąc terminu do złożenia żądanych dokumentów oraz kserokopie pięciu paragonów poświadczających zakup biletów autobusowych, chusteczek higienicznych i usług xero. Podnieść w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie rolnym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego (w szczególności odnośnie łącznych dochodów rodziny osiąganych z tytułu pracy i renty w kwocie brutto i netto oraz z tytułu posiadania gruntów rolnych, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, do złożenia których został zobowiązany. Wobec nieprzedstawienia uzasadnionych powodów opóźnienia w złożeniu dokumentów żądanych wezwaniem z dnia 8 listopada 2012 r., referendarz odmówił przedłużenia terminu do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Analiza oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym jak też częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.