I SA/Lu 519/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wnioskiem z dnia 14 września 2018 r., zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W tym zakresie oświadczył, że w chwili obecnej pozostaje na utrzymaniu rodziców, korzystając z ich gościnności. Ojciec skarżącego pracuje dorywczo, a matka posiada pensję w wysokości minimalnego wynagrodzenia. On sam nie posiada natomiast żadnych rachunków bankowych ani pojazdów mechanicznych. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 20 września 2018 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej "P.p.s.a.") zobowiązano skarżącego do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie awizowana była dwukrotnie z powodu nieobecności adresata: po raz pierwszy w dniu 28 września 2018 r., po raz drugi w dniu 8 października 2018 r., następnie w dniu 16 października 2018 r. przesyłka została zwrócona nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Do dnia dzisiejszego przedmiotowe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się strona skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że ta nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co przy tym istotne, podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia strony skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego lakoniczność nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu i jego źródła. Nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących posiadanego majątku oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Termin do złożenia tych dokumentów upłynął bezskutecznie skarżącemu z dniem 19 października 2018 r. Jest tak dlatego, że wezwanie doręczone zostało skarżącemu w sposób zastępczy (w drodze fikcji doręczenia) w dniu 12 października 2018 r. Zgodnie bowiem z art. 73 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 tej ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy. Jest to tzw. fikcja doręczenia (domniemanie doręczenia), przewidziana w art. 73 § 3 P.p.s.a. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej wezwanie do złożenia wskazanych wyżej dokumentów i oświadczeń nie została ona przez skarżącego odebrana. Doręczenie przesyłki (wezwania) uznaje się zatem za dokonane z dniem 12 października 2018 r. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącego nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.