I SA/Lu 52/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Ryniec (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Ewa Gdulewicz, Protokolant st.insp.sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wycofanie tytułów wykonawczych obejmujących podatek dochodowy za lata 1992 i 1993. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz J. A. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. A. na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z [...], umarzające postępowanie w sprawie wniosku o wycofanie tytułów wykonawczych obejmujących podatek dochodowy za lata 1992 i 1993 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wnioskiem z dnia 26 maja 2004 r. J. A. zwrócił się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. o wycofanie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1992 i 1993. Pismem dnia 28 czerwca 2004 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego poinformował wnioskodawcę, iż w zakresie przedmiotowych zaległości żadne postępowanie egzekucyjne zarówno w trybie administracyjnym jak i sądowym nie jest prowadzone. Na pismo to J. A. zażalił się, a Dyrektor Izby Skarbowej uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. uznał za bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 26 maja 2004 r. w sprawie wycofania tytułów wykonawczych dotyczących zaległości podatkowych w podatku dochodowym za lata 1992 - 1993 i umorzył postępowanie w sprawie. Na postanowienie to J. A. również wniósł zażalenie, uzasadniając iż wskazane przez organ I instancji tytuły wykonawcze nie są jedynymi wystawionymi w sprawie i wskazując, że w dniu 9 stycznia 1996 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] , który do chwili obecnej nie został wycofany z obiegu prawnego. Rozpoznając zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił argumentów i zarzutów w nim zawartych. Wskazał, iż jak wynika z akt sprawy tytuły wykonawcze nr [...] i [...] zostały wycofane z obiegu prawnego na skutek odpisania przez Trzeci Urząd Skarbowy w L. z konta skarżącego i jego małżonki kwot zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992 -1993. Tytuł wykonawczy o nr [...] obejmujący podatek dochodowy za 1992 rok w kwocie 11.265,20 został wycofany z egzekucyjnej realizacji na podstawie postanowienia Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia 9 kwietnia 2003 r., nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela. Natomiast tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący podatek dochodowy za 1993 r. w kwocie 15.425,60 zł był podstawą jedynie do dokonania wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, a nie podstawa wszczęcia postępowania egzekucyjnego i na wniosek Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. wpisane hipoteki na te zaległości zostały wykreślone w dniu 8 maja 2003 r. przez Sąd Rejonowy w L. Wydział Ksiąg Wieczystych. Odnosząc się do wskazanego w zażaleniu tytlu wykonawczego o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż również ten tytuł obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego za 1992 r. w kwocie 349.317,60 - w związku z odpisaniem z konta podatnika w dniu 28 czerwca 1996 r. tej kwoty - został wycofany z egzekucyjnej realizacji w dniu 3 lipca 1996 r. Wskazał też, że na podstawie powyższego tytułu nie dokonano żadnych wskazanych w zażaleniu zajęć egzekucyjnych, gdyż jak wynika z podanych przez podatnika numerów zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych ostatnie dwie cyfry wskazują, że miały one miejsce w 1995 roku, a więc przed wystawieniem tytułu nr [...]. W takiej sytuacji organ odwoławczy podzielił w pełni stanowisko organu I instancji, iż postępowanie wszczęte wnioskiem strony z dnia 26 maja 2004 r. o wycofanie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 i 1993 rok należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość oznacza bowiem, że brak jest któregoś elementu stosunku prawnego, co oznacza, iż nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę, przez rozstrzygnięcie co do istoty. Na powyższe postanowienie J. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie art. 80 tej ustawy) i podtrzymał swoją argumentacje zawartą w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U.Nr 153, poz.1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - stwierdzić należy, iż zostało ono wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie uchybił jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a mianowicie zasadzie prawdy obiektywnej, która zgodnie z dyspozycją art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) ma zastosowanie również w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 7 kpa - organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w przedmiocie powstałych u skarżącego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1992 - 1993 zostały wystawione trzy tytuły wykonawcze o następujących nr: [...] i [...] oraz wskazany przez podatnika tytuł nr [...]. Co do bytu prawnego dwóch pierwszych tytułów wykonawczych Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż po odpisaniu z konta skarżącego i jego małżonki należnych kwot tytuły te zostały wyeliminowane z egzekucyjnej realizacji. Tytuł wykonawczy nr [...] został wycofany na podstawie postanowienia Komornika Sądowego o umorzeniu postępowania na wniosek wierzyciela, a tytuł nr [...] był tylko podstawą do dokonania wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, która została następnie wykreślona przez Sąd Rejonowy w L. Wydział Ksiąg Wieczystych z dniem 8 maja 2003 r. Ustalenia te nie zostały przez podatnika zakwestionowane i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym - k. 6 i 7 akt administracyjnych. Natomiast odpierając zarzut strony, iż trzeci z tytułów wykonawczych o nr [...] nadal pozostaje w obiegu prawnym wskazał, że podstawą prawną jego wystawienia była decyzja Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia 15 grudnia 1995 r., określająca wysokość należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 rok w kwocie 349.317,60 zł, która następnie została przez Izbę Skarbową uchylona, a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W związku z tym, iż w dniu 28 czerwca 1996 r. odpisano z konta podatnika wskazaną powyżej kwotę tytuł wykonawczy, który obejmował te należność został wycofany z egzekucyjnej realizacji w dniu 3 lipca 1996 r. Organ odwoławczy nie wyjaśnił jednak w jaki sposób i w jakiej formie wycofanie tego tytułu wykonawczego miało miejsce. Zauważyć jednak należy, bo ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, iż jak wynika z akt administracyjnych wskazane powyżej tytuły wykonawcze nie były jedynymi wystawionymi w sprawie. Jak wynika z notatki Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. sporządzonej w dniu 28 czerwca 2003 r. (k.3 akt adm.) w sprawie J. A. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 i 1993 rok oprócz tytułów wykonawczych nr: [...], [...] i [...] zostały jeszcze wystawione tytuły wykonawcze o nr [...] i nr [...]. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie wzmianka co do bytu prawnego jednego z nich - tytułu o nr [...]. Z pisma Komornika Sądowego Rewiru [...] do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego - k.6 akt administracyjnych, wynika bowiem, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało umorzone postanowieniem Komornika Sądowego z dnia 1 czerwca 2001 r. Jednakże, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej pominął powyższa informację i w żaden sposób nie odniósł się do żadnego z wyżej wskazanych tytułów wykonawczych, co uzasadnia zarzut niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skoro ustalenie stanu faktycznego sprawy ma kluczowe znaczenie dla każdego postępowania, bo tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony. i skoro zasady ogólne kreują nie tylko podstawowe cechy i założenia postępowania administracyjnego, ale również stanowią pewne dyrektywy interpretacyjne przepisów prawa materialnego stosowanych przez organy administracji, a także pełnią funkcję ochronną, kreując pewien system wartości - to naruszenie treści normatywnych w nich zawartych skutkować musi, w ocenie składu orzekającego, uznaniem takiego postępowania organu administracji za niezgodnego z obowiązującymi przepisami prawa (zob. także Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, P. Przybysz, Warszawa 2004 r., str.33-35). Przyznać natomiast należy rację organowi odwoławczemu co niezasadności twierdzeń skarżącego, jakoby w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] dokonane zostały zajęcia we wskazanych przez niego bankach i instytucjach. Ze wskazanych przez J. A. numerów zawiadomień o zajęciach dwie ostatnie cyfry bezsprzecznie wskazują, iż wskazane zajęcia miały miejsce w 1995 r., czyli przed datą wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], a uwaga jakoby komornik dokonywał własnej numeracji tytułów wykonawczych kierując je do realizacji w takim stanie rzeczy na aprobatę zasługiwać nie może. Nie znajduje również żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 80 ( dawnego art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z argumentacją, że skoro zawiadomienia o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi zostały przesłane do podatnika to oznacza, że organ egzekucyjny rozpoczął egzekucję i nadal ją prowadzi. Takich wniosków, zarówno z dyspozycji mającego wówczas zastosowanie art. 89 czy obecnego art. 80 w/w ustawy z całą pewnością wysnuć nie można. Artykuł ten mówi tylko tyle, że doręczenie przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu bankowi i przesłanie jego odpisu zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego jest niezbędne dla prawidłowego dokonania zajęcia znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego wierzytelności. Zasadnie na odparcie powyższego zarzutu organ odwoławczy powołał się na brzmienie art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mającego zastosowanie w stanie faktycznym danej sprawy, zgodnie z którym w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, organ egzekucyjny, który jest jednocześnie wierzycielem - jak w rozpatrywanej sprawie doręcza zobowiązanemu postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego tylko wówczas, gdy zobowiązany tego zażądał. Prawidłowo więc Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że skoro żądania takiego skarżący nie złożył, to organ egzekucyjny nie miał żadnego prawnie uzasadnionego obowiązku by takie postanowienie zobowiązanemu doręczyć. Mając na uwadze przytoczone wyżej rozważania i działając na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę uwzględnić i zaskarżone postanowienie uchylić. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z przepisem art. 200 w zw. z art. 205 § 1 w/w ustawy.