I SA/Lu 52/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - w zakresie sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r. postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2017 r. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania (postanowienie Sądu z dnia 20 kwietnia 2017 r. o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego w tym przedmiocie). Wobec powyższego skarżący został wezwany do opłacenia skargi pod rygorem jej odrzucenia. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W tych okolicznościach postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowe zainicjowane wskazanym wyżej wnioskiem na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej : "P.p.s.a." Referendarz ocenił, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi, w okolicznościach analizowanej sprawy, nie uchyla skutków prawomocnego pozostawienia bez rozpoznania uprzedniego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Tym samym ponowna ocena tego, czy zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi stała się zbędna. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że referendarz nie rozumie sytuacji osób, których nie stać na "opłacenie sprawy", a zwłaszcza skarżącego, który ma takich spraw 7. Podkreślał, że konieczność prowadzenia tak licznych postępowań wynika, w jego przypadku, z bezpodstawnego przyjęcia, m.in. przez tutejszy Sąd, że posiada gospodarstwo rolne. Dodał, że ze względu na zły stan zdrowia, potwierdzony orzeczeniem lekarskim, nie może samodzielnie występować przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw wniesiony przez skarżącego, nie zasługuje na uwzględnienie, a tym samym postanowienie referendarza sądowego pozostaje w mocy. Zgodzić się należy z oceną referendarza sądowego, że jeżeli strona po doręczeniu powtórnego wezwania do uiszczenia wpisu po prawomocnym rozstrzygnięciu w kwestii prawa pomocy, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnego wpisu, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Sąd zajmuje przy tym na stanowisko, że teza ta znajduje pełne odniesienie nie tylko w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale również i w sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków. Wskazać należy, że obowiązek ponoszenia kosztów sądowych nie narusza zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu i nie zamyka drogi do rozpoznania sprawy przez sąd. Osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych może być przyznane prawo pomocy i to strona decyduje, czy chce z tego prawa skorzystać i w jakim zakresie a jeśli tak, to na niej spoczywa obowiązek przedstawiania w sposób rzetelny i pełny swojej sytuacji majątkowej by rozpoznanie wniosku było możliwe. Pamiętać również należy, że z instytucji prawa pomocy nie można czynić środka do przedłużania ustawowego obowiązku opłacenia skargi wpisem. Gdyby bowiem, za każdym razem, bez względu na okoliczności faktyczne sprawy, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy tożsamego w treści i uzasadnianiu skutkowało jego rozpoznaniem, a w razie składania wniosków dotkniętych brakami, skutkowałoby wzywaniem do usunięcia braków i ewentualnie wielokrotnym pozostawianiem wniosków bez rozpoznania oraz kolejnymi wezwaniami do opłacenia wpisu, to tamowałoby to tok postępowania sądowego. W takiej sytuacji rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie byłoby niemożliwe, a co najmniej nad wyraz utrudnione. Wprawdzie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy ma charakter postępowania wpadkowego i może być wielokrotnie wszczynane, jeśli ulegną zmianie okoliczności stanowiące przesłanki jego przyznania. Niemniej jednak, nie może być tak, że sąd zasypywany wnioskami o prawo pomocy składanymi bez refleksji, w tożsamej sytuacji majątkowej strony i na różnych etapach postępowania nie może sprawy rozpoznać. Eliminowaniu takich sytuacji służy właśnie regulacja art. 249a P.p.s.a. nakazująca umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy w dwóch przypadkach: gdy strona cofnie wniosek lub gdy rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne. W ocenie Sądu, w okolicznościach analizowanej sprawy, rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi stało się zbędne, co uzasadnia trafność rozstrzygnięcia referendarza sądowego. Z tych względów na podstawie art. 260 § 1 - 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.