I SA/Lu 526/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi A. K. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1997-2001 - oddala skargę I SA/Lu 526/03 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr: [...] Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy rozpoznając odwołanie A. K. od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2003 r., Nr: [...] w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1997-2001 w kwocie 1688,20 zł - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa przytoczyła treść art. 67 ( 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. / i wyjaśniła, że przepis ten upoważnia organy podatkowe do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w przypadku zaistnienia szczególnych okoliczności uzasadniających udzielenie ulgi, organ podatkowy nie jest zobligowany do jej udzielenia. To do organu podatkowego należy ocena, czy może mieć miejsce umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Izba podniosła również, iż podejmując rozstrzygnięcie w zakresie udzielenia ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę, organ podatkowy bierze pod uwagę sytuację w jakiej znajduje się podatnik w chwili orzekania. Jak wynika z akt sprawy Urząd Skarbowy w toku prowadzonego postępowania ustalił, iż skarżąca mieszka sama, nie posiada gospodarstwa rolnego a źródło dochodu w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym stanowi renta wypłacana przez ZUS i KRUS w łącznej kwocie 903,81 zł. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą 300 zł miesięcznie. W ocenie Izby Skarbowej sytuacja majątkowo-dochodowa skarżącej jest trudna, tym bardziej, że budżet gospodarstwa domowego dodatkowo obciążają wydatki związane z zakupem leków, to jednak nie jest to wystarczająca przesłanka do zastosowania umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej. Sytuacja finansowa i materialna podatnika jest bowiem tylko jednym z elementów branych pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie ulgi. Istotne dla rozstrzygnięcia kwestii, czy istnieje ważny interes podatnika uzasadniający udzielenie ulgi podatkowej są także okoliczności powstania zaległości podatkowej. W przedmiotowej sprawie zaległość podatkowa powstała na skutek nie dopełnienia przez A. K. obowiązku podatkowego poprzez nie składanie zeznań podatkowych za lata 1997-2001 do czego była zobowiązana przepisami prawa. Na powyższą decyzję A. K. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie domagając się jej uchylenia i wypowiedzenia się w przedmiocie złożonego przez nią wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w kwocie 1688,20 zł. Skarżąca zarzuciła organom podatkowym przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie istotnych faktów dotyczących jej trudnej sytuacji życiowej a nadto nie dokonanie wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podkreśliła ponownie, iż nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowej z uwagi na to, że pobierana przez nią renta wystarcza jedynie na wyżywienie i opłaty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 i art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn zm. ) z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne (art. 85 powołanej ustawy ). Stosownie do art. 97 ( 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będący sądem właściwym zgodnie z art. 13 ( 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sądowa kontrola działalności organów administracji polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji /art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, przy czym w zakresie środków sprawowania kontroli nie mieści się możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy objętej skargą, stąd skierowany do Sądu wniosek skarżącej o wypowiedzenie się w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej nie mógł być przedmiotem orzeczenia Sądu. Materialnoprawną podstawą decyzji wydanej w niniejszej sprawie był art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm. /. Przepis ten stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu czy przed podjęciem decyzji organ podatkowy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie, wyklucza ingerencję w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy zgodnie z dyspozycją przepisu prawa materialnego. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowych organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. W niniejszej sprawie organy podatkowe szczegółowo ustaliły sytuację materialną skarżącej. Wskazały, iż A. K. posiada stałe źródło dochodu w postaci renty wypłacanej przez ZUS i KRUS w łącznej kwocie 903,81 zł. Organy podatkowe nie kwestionują trudnej sytuacji majątkowo-dochodowej skarżącej, stwierdzając też, że w chwili obecnej świadczenie rentowe wypłacane przez KRUS zostało zajęte przez komornika skarbowego. Oceny zebranego materiału dowodowego, iż wskazana sytuacja skarżącej nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia odsetek nie można uznać za dowolną. Oceniając legalność tej decyzji Sąd miał na względzie, że zasadą jest powszechność opodatkowania, stąd wszelkie uznaniowe ulgi w zapłacie podatku udzielane być powinny w sytuacjach wyjątkowych. Ocena, czy ustalone okoliczności faktycznie pozwalają na uznanie ich za dające podstawę do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia obowiązku publicznego, należy jednakże do organu podatkowego, a to stosownie do wskazanego przepisu prawa materialnego. Ustosunkowując się do argumentu skarżącej, że w przedmiotowej sprawie nie została dokonana wszechstronna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, dotycząca możliwości umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika, gdyż w jej ocenie w/w interes istnieje, zważyć należy, że użyte przez normodawcę pojęcia nieostre, niedookreślone, takie jak "ważny interes podatnika" czy "interes publiczny", nie mogą być interpretowane w sposób subiektywny, a więc nie może decydować o tym przekonanie podatnika. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Ważny interes podatnika będzie miał miejsce niewątpliwie w sytuacji, gdy to z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, które w sprawie niniejszej nie miały miejsca, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Z tych względów, uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.