I SA/Lu 526/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz / sprawozdawca /, Sędziowie NSA Anna Kwiatek, WSA Krystyna Czajecka - Szpringer, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę. I SA/Lu 526/09 UZASADNIENIE 1. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – k.p.a. / oraz art. 10 ust. 1, 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / Dz.U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 /, po rozpatrzeniu odwołania M.S. / producenta rolnego /, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że producent rolny wniósł o przyznanie płatności na rok 2008. Zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej /JPO/ działki rolne o łącznej powierzchni 14,10 ha, do uzupełniającej płatności obszarowej /UPO/ działki rolne o łącznej powierzchni 9,59 ha. W dniu 12 sierpnia 2008 r. w gospodarstwie rolnym producenta rolnego została przeprowadzona kontrola na miejscu, która wykazała nieprawidłowości. Odnośnie: działki rolnej I stwierdzono nieprzestrzeganie normy N2 utrzymania gruntów na powierzchni 4,08 ha. Odnośnie działki rolnej I stwierdzono nieprzestrzeganie normy N5 utrzymania gruntów na powierzchni 0,11 ha. Odnośnie działki rolnej J stwierdzono nieprzestrzeganie normy N3 utrzymania gruntów na powierzchni 0,20 ha. Odnośnie działki rolnej K stwierdzono nieprzestrzeganie normy N3 utrzymania gruntów na powierzchni 0,71 ha. Wskazane kody oznaczają: - N2 Na gruntach ugorowanych przeprowadzono koszenie lub zabiegi uprawowe zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu chwastów, co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca. - N3 Na łąkach/pastwiskach okrywa roślinna jest koszona i usuwana, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta. Z tym, że w przypadku łąk zadeklarowanych do płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, okrywa jest koszona i usuwana przynajmniej raz w roku w terminie do dnia 31 października. - N5 Grunty rolne nie są porośnięte drzewami lub krzewami z wyjątkiem: 1. Łąk i pastwisk, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli nie wpływają one na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną a ich liczba nie przekracza 50 szt./ ha. 2. Gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20º, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli nie wpływają one na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną a ich liczba nie przekracza 50 sz./ha. 3. Gruntów, na których prowadzone są plantacje wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej do wyplatania. 4. Drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb oraz niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną. 5. Plantacji zagajników o krótkiej rotacji wykorzystywanych na cele energetyczne. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w rezultacie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu dla JPO to 14,10 ha. Kwota JPO podlegała zmniejszeniu ze względu na nieprzestrzeganie norm. Wskazał art. 6 rozporządzenia Rady /WE/ 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników / Dz.U.UE.L. 270.1 ze zm. / oraz art. 66 rozporządzenia Komisji /WE/ 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady /WE/ 1782/2003 / Dz.U.UE.L. 141.18 ze zm. – rozporządzenie Komisji /WE/ 796 /. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że w odniesieniu do UPO zadeklarowana powierzchnia to 9,59 ha, stwierdzona w rezultacie kontroli to 5,62 ha. Różnica wynosi 3,97 ha. Ta powierzchnia stanowiła ugór, do którego nie przysługiwała UPO. Stwierdzona różnica to 70,64% i uzasadniała odmowę przyznania UPO oraz nałożenie sankcji wieloletnich. Wskazał art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji /WE/ 796. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że kontrola na miejscu została przeprowadzona zgodnie z art. 23 ust. 1 i art. 23a rozporządzenia Komisji / WE / 796. Powierzchnia działek rolnych została określona zgodnie z art. 30 rozporządzenia Komisji /WE/ 796/2004. Wnioskowane płatności są przyznawane producentowi rolnemu tylko w warunkach art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego / Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm. /. 2. Producent rolny złożył skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu pierwszej instancji, o dopuszczenie dowodu z oświadczenia W. C., o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 107 k.p.a. Zarzucił błędną wykładnię przepisów zastosowanych u podstaw odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji wieloletnich. Uzasadniał, że rozstrzygnięcia organów obu instancji budzą poważne wątpliwości w zestawieniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniach decyzji nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Organ odwoławczy nie ustosunkował się w ogóle do odwołania. Uzasadnienie jest lakoniczne. Decyzja została przygotowana w sposób nierzetelny i z błędami, o czym między innymi świadczy fragment z uzasadnienia: "W dniu 28.04.2008 r. Pan K. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR Wniosek o przyznanie płatności na rok 2008.". Nie zna K. K. Uzasadniał, że nie został powiadomiony o terminie kontroli na gruncie. W ten sposób został pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Kontrola na gruncie powinna być dokonana w jego obecności. W czasie kontroli na miejscu informacji kontrolującym udzielała osoba obca dla producenta rolnego, wrogo do niego ustosunkowana. Uzasadniał, że w raporcie z kontroli przeprowadzonej w dniu 12 sierpnia 2008 r. " Stwierdzono ugór. Powierzchnia dla której niespełniona jest dobra kultura rolna: 0,11; obwód: 140 m ". Następnie Agencja bezpodstawnie zmieniła pierwotną wersję raportu z kontroli na miejscu, w którym po zmianie "Stwierdzono ugór. Powierzchnia dla której jest niespełniona dobra kultura rolna to: 4,08 ha; obwód: 1440 m". Takie działanie Agencji oceniał jako "sfałszowanie podstawowego dowodu w sprawie" / k. 3 skargi /. Fotografie działek rolnych I i I1 oceniał jako nierzetelne, bo przedstawiają część działki nr [...] nieobjętą wnioskiem o przyznanie płatności na 2008 r. Przedstawiają zarośniętą część siedliska. Oceniał, że raport z kontroli w zakresie dotyczącym kodu DR 14 oraz działek rolnych I i I1 jest niezgodny ze stanem na gruncie w dniu kontroli na miejscu. Raport z kontroli został zmieniony i po tej zmianie, nazwanej korektą, nie ma mocy dowodowej. Skreślenia i poprawki budzą wątpliwości. Uzasadniał, że we wniosku zadeklarował do JPO powierzchnię 4,08 ha / sad 0,11 ha i grunty orne 3,97 ha /, do UPO powierzchnię 3,97 ha, w granicach działki nr [...] o powierzchni całkowitej 4,19 ha. Pozostałą część działki nr 296 stanowi teren zabudowany o powierzchni 0,11 ha. Od wielu lat na powierzchni 3,97 ha było uprawiane zboże. Ta część działki nr [...] była zawsze utrzymywana w dobrej kulturze rolnej i nie była nigdy ugorowana. Po zakończeniu żniw w 2007 r. działka rolna o powierzchni 3,97 ha została zaorana. W kwietniu 2008 r. przygotował tę działkę rolną do zasiewu / kultywacja i bronowanie /. Następnie na całej powierzchni zasiał owies. Materiał siewny zakupił od nieznanej wcześniej osoby. We wniosku o płatności wskazał stan faktyczny na gruncie. Po złożeniu wniosku okazało się, że zakupiony materiał siewny był zły, zboże nie kiełkowało. Nie mógł przewidzieć takiej sytuacji. Nic nie wskazywało, że jest to zły materiał siewny. Było to zdarzenie losowe. Następnie było za późno na ponowny zasiew. Na działce wyrosła trawa z pojedynczymi kłosami owsa. O tym fakcie poinformował niezwłocznie telefonicznie Agencję i złożył pisemną korektę wniosku. Po skoszeniu trawy ponownie zaorał całą działkę rolną o powierzchni 3,97 ha i jesienią 2008 r. posiał na części żyto. Pozostała część jest przygotowana na dokonanie zasiewu. Podane okoliczności potwierdzają zdjęcia, jakie przedstawił organowi z odwołaniem. Zgodnie z prawem ugorowanie ma miejsce wtedy, gdy grunt podlegał co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Wymóg ten został spełniony w odniesieniu do deklarowanej powierzchni działki nr 296. W podsumowaniu stwierdzał, że decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 77 § 1 k.p.a. Producent rolny złożył pismo w postępowaniu sądowym. Ponowił zarzuty, argumenty, przedstawione w skardze. Uzasadniał, że zakup i użycie złego materiału siewnego to okoliczność nadzwyczajna w rozumieniu art. 50 ust. 7 rozporządzenia Komisji /WE/ 796. 3. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślał, że organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, zgodnych ze stanem rzeczywistym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarga nie podważa legalności zaskarżonej decyzji. 5. Ocena prawna zaskarżonej decyzji uwzględnia rozporządzenie Komisji /WE/ 796 stosownie do art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji /WE/ 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady /WE/ 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady /WE/ 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina / Dz.U. UE.L. 09.316.65 /. 6. Stosownie do art. 23 rozporządzenia Komisji /WE/ 796 ust. 1 kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Stosownie do ust. 2 wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu. Stosownie do art. 23a rozporządzenia Komisji / WE / 796 ust. 1 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. W tym stanie prawnym, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył prawa kiedy przeprowadził kontrolę na miejscu bez powiadomienia producenta rolnego. Organ był do tego uprawniony i art. 10 § 1 k.p.a. tego uprawnienia organu nie ograniczał. Odmienne stanowisko producenta rolnego nie podważa zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. 7. Raport z kontroli na miejscu z załączoną dokumentacją służy ustaleniu stanu rzeczywistego na gruncie. Treść zapisów zawartych w raporcie z kontroli na miejscu podlega ocenie organu, który dokonuje ustaleń faktycznych, rozpatruje i rozstrzyga wniosek producenta rolnego o płatności. Organ ocenia raport z kontroli na miejscu z załączoną dokumentacją w świetle całokształtu okoliczności sprawy, zgromadzonych dowodów. Raport z kontroli na miejscu na stronie 3-1 dla działki nr [...], oznaczonej I, I1 stwierdzał ugór, niezachowanie minimalnych norm dobrej kultury rolnej na powierzchni 0,11 ha przed zmianą, na powierzchni 4,08 ha po zmianach. Na stronie 3A-2 po zmianach powierzchnie 4,08 ha, 0,11 ha, 0,30 ha zostały zakwalifikowane do powierzchni, na których minimalne normy nie zostały spełnione. Przed zmianą te same powierzchnie były zakwalifikowane do kategorii kontrolowanych przed wymaganym terminem. Na stronie 3A-2 powierzchnia 0,11 ha została po zmianach zakwalifikowana do działki rolnej I / przed zmianami I1 /. Na stronie 3A-2 powierzchnia 0,30 ha po zmianach została wyeliminowana z działki K. Powierzchnia 0,71 ha po zmianach została zakwalifikowana jako niespełniająca minimalnych norm dla działki K jako pierwsza / przed zmianami była ujęta w kolejnej pozycji po 0,30 ha /. Zmiany zapisów na stronie 3A-2 nie dotyczą oznaczenia norm niezgodności. Powyższe wynika z porównania zapisów raportu z kontroli na miejscu przed i po zmianach. Analiza tych zmian wskazuje, że powierzchnie podane na karcie 3A-2 były podstawą zmiany powierzchni na karcie 3-1. Zaliczenie powierzchni 4,08 ha, 0,11 ha, 0,30 ha do kontrolowanych przed wymaganym terminem było błędne z uwagi na warunki norm N2, N5, N3. Organ zgodnie z treścią zapisu na karcie 3-2 przyjął powierzchnię 0,20 ha działki J, która nie spełniała normy N3. Zgodnie z treścią zapisu na karcie 3-2 powierzchnia 0,71 ha należała do działki K, nie spełniała normy N3 przed i po zmianach na karcie 3A-2. Analiza tych zmian w raporcie z kontroli na miejscu, w świetle całokształtu zawartych w nim zapisów, dała organowi podstawę do dokonania ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku producenta rolnego. Analiza tych zmian, w świetle całokształtu treści raportu z kontroli na miejscu wskazuje, że ustalenia faktyczne organu nie są dowolne. Dodatkowo ustalenia faktyczne organu, dotyczące działki nr 296, znajdują dopełnienie w tej części argumentacji samego producenta rolnego, w której twierdzi, że na całej powierzchni uprawnej działki nr 296 miał użyć wadliwego materiału siewnego. Nieudowodnione twierdzenie producenta rolnego o użyciu wadliwego materiału siewnego na całej powierzchni uprawnej działki nr 296, dowodzi niespełnienia warunków normy N2 na powierzchni działki nr 296 przyjętej przez organ. Zdjęcia, do których odwołuje się producent rolny, nie stanowią o dowolności ustaleń faktycznych organu na podstawie raportu z kontroli. Producent rolny nie udowodnił, by ustalenia faktyczne organu nie odpowiadały stanowi rzeczywistemu. Twierdzenia producenta rolnego o nabyciu wadliwego materiału siewnego, użyciu tego materiału na działce 296 nie znajdują potwierdzenia ani w dokumentach, ani w zeznaniach świadków. Producent rolny nie wykazał, by organ działał w warunkach przesłanki wznowienia postępowania, odwołując się do raportu z kontroli na miejscu. Dlatego nie są uzasadnione zarzuty producenta rolnego naruszenia zasad postępowania przed organem, gromadzenia i oceny materiału dowodowego. 8. Stwierdzenie, że producent rolny nie zachował warunków minimalnych norm N2, N5 i N3, tej ostatniej w warunkach powtarzalności, to podstawa zmniejszenia kwoty JPO stosownie do 66 ust. 4 rozporządzenia Komisji /WE/ 796. Jednocześnie w sposób korzystny dla producenta rolnego organ nie zastosował art. 66 ust. 5 rozporządzenia Komisji /WE/ 796. Sąd co do zasady nie jest uprawniony orzekać na niekorzyść skarżącego stosownie do art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - ustawa p.p.s.a. /. 9. Przekroczenie przez producenta rolnego o ponad 50 % powierzchni stwierdzonej do UPO, w rozumieniu art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji /WE/ 796 w związku z art. 2 rozporządzenia Komisji / WE / 380/2009 z dnia 8 maja 2009 r. zmieniającego rozporządzenie /WE/ 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady /WE/ 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady /WE/ 479/2008 / Dz.U.UE.L.09.116.9 /, dało organowi podstawę zastosowania rygorów z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji /WE/ 796. UPO jest płatnością podlegającą przyznaniu producentowi rolnemu ściśle w warunkach art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego / Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm. /. 10. W postępowaniu przed organem producent rolny nie przedstawił dowodów na okoliczność, by miał zakupić wadliwy materiał siewny, wykorzystany następnie do zagospodarowania działki nr [...]. Nie wykazał, by stan na gruncie był wynikiem siły wyższej czy wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 50 ust. 7 rozporządzenia Komisji /WE/ 796. 11. Oświadczenie W.C. z dnia 14 lipca 2009 r. nie czyni skargi zasadną. Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Był to 1 czerwca 2009 r. Także błędne wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w brzmieniu " W dniu 28.04.2008 r. Pan K. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR Wniosek o przyznanie płatności na rok 2008." nie czyni skargi zasadną. Poza tym błędem zaskarżona decyzja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych rozstrzyganej sprawy. 12. Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /.