I SA/Lu 527/18

WyrokWSA w Lublinie2018-09-19

Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Wiesława Achrymowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT, w sytuacji gdy spółka zaprzestała regulowania wymagalnych zobowiązań, a wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował przepisy dotyczące odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z o.o. za jej zaległości podatkowe. Stwierdzono, że spółka zaprzestała regulowania wymagalnych zobowiązań w VAT za I i II kwartał 2011 r., a jej zarząd, w tym skarżący, nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, co stanowiło podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej. Sąd podkreślił, że nie można było badać zasadności decyzji wymiarowej wobec spółki ani kwestii wznowienia postępowania w ramach sprawy o odpowiedzialność osoby trzeciej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z o.o. w VAT za I i II kwartał 2011 r. Zaległości te powstały w czasie, gdy skarżący był członkiem zarządu spółki. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania i niewłaściwe zastosowanie przepisów o odpowiedzialności podatkowej, twierdząc m.in., że nie istniały podstawy do wnioskowania o upadłość spółki w czasie jego kadencji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ), po rozpatrzeniu odwołania G. K. (skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. (spółka) w podatku od towarów i usług (VAT) za I i II kwartał 2011 r. w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł wraz z odsetkami odpowiednio [...] zł i [...] zł. Jednocześnie organy przyjęły, że solidarna odpowiedzialność podatkowa za wymienione zaległości z odsetkami obejmuje - obok spółki - jeszcze drugiego członka jej zarządu, czyli M. H., w odniesieniu do którego została wydana odrębna decyzja. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i przedstawionych sądowi akt sprawy wynika, że powyższe zaległości podatkowe powstały w czasie, kiedy skarżący oraz M. H., jako jedyni, wchodzili w skład zarządu spółki (od założenia spółki w 2006 r. do końca lutego 2012 r.). W dniu [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał decyzję określającą spółce prawidłową wysokość zobowiązań w VAT za I kwartał 2011 r. w wysokości [...] zł oraz za II kwartał 2011 r. w wysokości [...] zł. Decyzja określająca wysokość zobowiązań podatkowych została doręczona [...] czerwca 2015 r. kuratorowi ustanowionemu dla spółki z uwagi na śmierć jedynego wspólnika i jednocześnie jedynego członka zarządu spółki. Egzekucja z majątku spółki powyższych zaległości podatkowych z odsetkami okazała się bezskuteczna i w związku z tym, postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki zostało umorzone. Organ egzekucyjny ustalił, że na jedynym ujawnionym rachunku bankowym spółki nie ma środków, nie odnotowano wpływów. Z kolei nieruchomość, podawana jako siedziba spółki, zabudowana jest domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi (stodoła i dwie obory, por. k. 25-27, t. I akt podatkowych), przy czym nic nie wskazuje na to, aby pod tym adresem rzeczywiście miały funkcjonować organy spółki, aby miała być prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza. Na tej nieruchomości nie było żadnych oznak prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, należało wszcząć postępowanie w sprawie odpowiedzialności skarżącego za wymienione zaległości podatkowe spółki wraz z odsetkami, skoro w całym 2011 r. był członkiem jej zarządu. Postanowienie wszczynające to postępowanie podatkowe zostało wydane [...] listopada 2016 r. i doręczone skarżącemu w sposób zastępczy [...] grudnia 2016 r. Jednocześnie, według organu, skarżący będąc członkiem zarządu spółki nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie podjął działań zmierzających do złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Stan niewypłacalności spółki zaistniał od [...] lipca 2011 r., kiedy spółka nie zapłaciła VAT nie tylko za I kwartał 2011 r., ale także za II kwartał 2011 r. Tymczasem spółka z mocy prawa miała obowiązek zapłacić VAT za te okresy rozliczeniowe w prawidłowej wysokości, bez oczekiwania na wydanie wobec niej decyzji określającej prawidłową wysokość tych zobowiązań podatkowych. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy poza sporem pozostaje kwestia, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki czy o wszczęcie postępowania układowego, zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, co do zasady, nie został złożony. Skarżący nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie wymienionych zaległości podatkowych z odsetkami w całości lub w znacznej części. Wobec powyższego, w ocenie organu, zostały spełnione pozytywne przesłanki rozpatrywanej odpowiedzialności członków zarządu spółki, w tym skarżącego, za jej zaległości podatkowe z tytułu VAT za I i II kwartał 2011 r. wraz z odsetkami, wyliczonymi do daty wydania decyzji przez organ I instancji. W tej materii organ odwołał się do treści art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2005.8.60 ze zm. w brzmieniu dla 2011 r. - O.p.). Z drugiej strony, skarżący nie wykazał okoliczności uwalniających go od rozważanej odpowiedzialności podatkowej, skoro nie wymienił konkretnego mienia spółki, pozwalającego na pokrycie w znacznej części jej zaległości z tytułu VAT za pierwsze dwa kwartały 2011 r. Ponadto obaj członkowie zarządu spółki, według stanu istniejącego w 2011 r., zaniechali złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie. Powołując się na treść art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r. organ wyjaśnił, że członek zarządu spółki powinien był wykazać się starannością i przedstawić argumenty świadczące o tym, że nie wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości bądź o wszczęcie postępowania układowego z przyczyn od niego niezależnych. O tym jaki czas był właściwy do złożenia omawianych wniosków rozstrzygały art. 11 i art. 21 ustawy Prawo upadłościowe (Dz.U.2009.175.1361 ze zm. w brzmieniu dotyczącym 2011 r. - u.p.u.n.). Z tych regulacji wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być zgłoszony w ciągu dwóch tygodni od zaistnienia przesłanek do postawienia spółki w stan upadłości, tj. od zaprzestania wykonywania przez spółkę swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych bądź gdy jej zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy spółka na bieżąco wywiązuje się ze swoich zobowiązań. Organ podkreślił, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie ma zapewnić ochronę praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami prawa. W tej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony. Organ zauważył, że w świetle art. 11 ust. 1 i 2 u.p.u.n. przesłanki zobowiązujące członków zarządu spółki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości mają samodzielny charakter i w związku z tym każda z nich, niezależnie, powoduje konieczność złożenia takiego wniosku. Dodatkowo organ wyjaśnił, że zarzuty skarżącego dotyczące postępowania podatkowego zakończonego decyzją określającą spółce wysokość zobowiązań podatkowych czy nawet wniosek o jego wznowienie nie stanowią przeszkody do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako członka zarządu spółki. Dla dopełnienia argumentacji zaznaczył jednak, że [...] została wydana decyzja odmawiająca wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru spółce zobowiązań podatkowych. Doręczono ją [...] lipca 2017 r., a strona nie wniosła odwołania. Jednocześnie, w myśl art. 118 § 1 O.p., organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości spółki z tytułu VAT za I i II kwartał 2011 r., aż do końca 2016 r. i tak właśnie stało się w okolicznościach niniejszego postępowania podatkowego. Organ tłumaczył także, że jeszcze w sierpniu 2015 r., w ramach postępowania egzekucyjnego, doszło do zajęcia rachunku bankowego spółki ze skutkiem w postaci przerwy biegu terminu przedawnienia jej zobowiązań podatkowych w VAT za I i II kwartał 2011 r., w myśl art. 70 § 1 w powiązaniu z art. 70 § 4 O.p. Tak więc skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, które niewątpliwie nie uległy przedawnieniu także w 2018 r. Na zrelacjonowaną wyżej decyzję organu G. K. złożył skargę. Zarzucił naruszenie: - art. 187 § 1, art. 188 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 229 O.p. z powodu zaniechania przez organ pełnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla wyniku sprawy; wydania decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, zgromadzonego w sposób wybiórczy; w szczególności z uwagi na nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów w celu stwierdzenia czy rzeczywiście istniały przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w czasie, w którym skarżący był członkiem jej zarządu; - art. 116 § 1 i § 2 O.p., bowiem doszło do ich niewłaściwego zastosowania i w efekcie błędnego przyjęcia, że zaistniały przesłanki odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu spółki. W następstwie stawianych zarzutów skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także zasądzenia na jego rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi zasadniczo wykazywał, że przedstawił organowi podatkowemu dodatkowe dowody i okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją określającą spółce wysokość zobowiązań podatkowych. Jednak zostały one dowolnie pominięte przy orzekaniu w niniejszej sprawie o odpowiedzialności podatkowej skarżącego. Skarżący uważał, że należało zatem wstrzymać się z orzekaniem o jego odpowiedzialności podatkowej, skoro wykazał, że deklarowane przez spółkę rozliczenia VAT odpowiadały rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń w obrocie gospodarczym. W pierwszej kolejności należało bowiem wznowić postępowanie podatkowe, w którym skarżący nie brał udziału i w następstwie zweryfikować decyzję wymiarową wydaną wobec spółki. Jako dowolne skarżący oceniał również stanowisko organu dotyczące obowiązku członków zarządu spółki wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości, w czasie trwania ich kadencji. W przekonaniu skarżącego, kiedy pełnił funkcję członka zarządu spółki nie było żadnych podstaw do wnioskowania o ogłoszenie upadłości. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko oraz argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie trzeba podkreślić, że niewątpliwie tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie podatkowe, w zgodzie z regułami wynikającymi z ustawy Ordynacja podatkowa, może doprowadzić organ podatkowy do podjęcia prawidłowych wniosków, ustaleń i być podstawą merytorycznie poprawnej decyzji. W okolicznościach analizowanej sprawy tak właśnie się stało. Wbrew zarzutom zawartym w skardze, organ zgromadził wyczerpujący materiał dowodowy na okoliczności istotne dla jej wyniku, który w pełni pozwolił organowi na prawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W pełni zasadnie organ nie prowadził dowodów zbędnych dla rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zdaniem sądu, organ nie naruszył żadnych przepisów postępowania podatkowego, także tych, które skarżący wymienia w skardze. Natomiast podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Wyczerpująco zebrał kompletny materiał dowodowy dotyczący okoliczności mających znaczenie dla wyniku sprawy (art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 O.p.). Przeprowadził postępowanie podatkowe w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, skoro jego ustalenia znajdują potwierdzenie w niepodważonych dowodach, a podatkowe prawo materialne zostało zastosowane wprost zgodnie z jego treścią, przy respektowaniu orzecznictwa sądowego (art. 121 § 1 O.p.). Zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu podatkowym (art. 123 § 1 O.p.). Następnie wszechstronnie i wnikliwie ocenił całokształt pozyskanych dowodów, wprost zgodnie z ich treścią, mając na uwadze powiązania między nimi. Na tej podstawie dokonał ustaleń faktycznych, kierując się zasadami doświadczenia życiowego oraz logiki (art. 191 O.p.). Zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena, następnie obowiązujący stan prawny, a więc tok argumentacji organu w warstwie faktycznej i prawnej zostały jasno, spójnie i wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji (art. 210 § 4 O.p.). Należy wyraźnie zaznaczyć, że organ nie ma obowiązku uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania podatkowego. Przeciwnie, wnioski dowodowe, które dotyczą okoliczności nieistotnych dla wyniku sprawy organ ma obowiązek ocenić negatywnie. Nie stanowi też naruszenia prawa stanowisko organu tylko z tego powodu, że strona postępowania podatkowego oczekuje innego rozstrzygnięcia. Zadaniem i obowiązkiem organu jest bowiem działanie na podstawie prawa i w celu jego realizacji (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - Dz.U.1997.78.483 ze zm., art. 120 O.p.), nie zaś bezkrytyczna akceptacja stanowiska strony, prowadząca do nieuprawnionego uwolnienia od odpowiedzialności podatkowej nałożonej przez prawo podatkowe. Zatem postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ, które w żadnym razie nie nosi znamion dowolności i odpowiada standardom wyznaczonym przez ustawę Ordynacja podatkowa, pozwoliło prawidłowo zastosować regulacje dotyczące odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z organiczną odpowiedzialnością za jej zaległości z tytułu VAT z odsetkami za czas do wydania decyzji w tej sprawie przez organ I instancji. Nie zawiera ono żadnych luk, które mogłyby mieć jakiekolwiek znaczenie dla wyniku sprawy. Odmienne stanowisko skarżącego zostało wywiedzione wyłącznie z jego subiektywnego przekonania o obowiązującym stanie prawnym i pomija rzeczywistą treść unormowań materialnoprawnych, które organ prawidłowo zinterpretował i następnie zastosował w odniesieniu do trafnie zrekonstruowanego stanu faktycznego. Wywód prawny organu uzasadnia ocenę, że podejmując kontrolowane rozstrzygnięcie wziął pod uwagę utrwalone orzecznictwo sądowe, w tym uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, mające za przedmiot ustawowe przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe, o czym jeszcze będzie mowa niżej. Przechodząc zaś do treści przesłanek kształtujących odpowiedzialność podatkową skarżącego jako członka zarządu spółki w latach 2006-2012, w pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że zasady tej szczególnej odpowiedzialności zostały uregulowane w dziale III, rozdziale 15 O.p. Stosownie do treści art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 O.p. osoby trzecie solidarnie z podatnikiem ponoszą odpowiedzialność podatkową za zaległości podatkowe podatnika z odsetkami. W analizowanej sprawie organ był zobowiązany zastosować art. 116 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. do końca 2015 r. (por. art. 22 ustawy zmieniającej ustawę Ordynacja podatkowa z dniem 1 stycznia 2016 r., Dz.U.2015.1649). W myśl art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Następnie art. 116 § 2 omawianej ustawy stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zgodnie zaś z treścią regulacji zawartej w art. 116 § 3 O.p. w przypadku gdy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji lub spółka akcyjna w organizacji nie posiada zarządu, za zaległości podatkowe spółki odpowiada jej pełnomocnik albo odpowiadają wspólnicy, jeżeli pełnomocnik nie został powołany. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Natomiast art. 116 § 4 ww. ustawy wprowadza zasadę, że przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji. W okolicznościach analizowanej sprawy poza sporem pozostawało, że skarżący był jednym z dwóch członków zarządu spółki od 2006 r. do końca lutego 2012 r. Powyższe ustalenie organu, dotyczące składu zarządu spółki w 2011 r., znajduje potwierdzenie w informacji i dokumentach uzyskanych z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 52-70, t. I akt podatkowych). Termin płatności VAT za I i II kwartał 2011 r. upływał odpowiednio z dniem [...] kwietnia 2011 r. i [...] lipca 2011 r. (por. art. 103 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U.2004.54.535 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w omawianych kwartalnych okresach rozliczeniowych - ustawa o VAT). W tym stanie rzeczy niewątpliwie do terminowej zapłaty VAT za I i II kwartał 2011 r. zobowiązana była spółka, kiedy skarżący wchodził w skład jej zarządu, obok M. H. Zatem do skarżącego należała decyzja o zapłacie tych podatków. Nie była również sporna okoliczność, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki, nim doszło do wszczęcia kontrolowanego postępowania podatkowego w sprawie solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki, okazało się bezskuteczne. Jednocześnie w uchwale sygn. II FPS 6/08 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji dla potrzeb stosowania art. 116 § 1 O.p. wymaga przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, przy czym stwierdzenie bezskuteczności egzekucji podlega ustaleniu na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Trafnie organ przyjął u podstaw zaskarżonej decyzji, że spółka zaprzestała wywiązywać się ze swoich wymagalnych zobowiązań, skoro nie zapłaciła VAT za I i II kwartał 2011 r. w ustawowym terminie, w prawidłowej wysokości, przy czym pozostająca w obrocie prawnym decyzja określająca spółce prawidłową wysokość zobowiązań z tytułu VAT miała jedynie charakter deklaratoryjny (k. 49, t. I akt podatkowych). Tak więc obowiązek zapłaty kwot w niej określonych spoczywał na spółce z mocy prawa już w terminach wynikających z art. 103 ust. 2 ustawy o VAT. W rezultacie należy zgodzić się z organem co do tego, że już w trakcie sprawowania przez skarżącego funkcji członka dwuosobowego zarządu spółki zaistniały przesłanki zobowiązujące do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Spółka bowiem bez wątpienia w 2011 r. zaprzestała, w sposób trwały, regulować swoje wymagalne zobowiązania. W brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r. art. 11 ust. 1 u.p.u.n. wyraźnie stanowił, że stan niewypłacalności występuje wówczas, kiedy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nie ma przy tym żadnego znaczenia czy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań wobec kontrahentów w obrocie gospodarczym, czy też zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, w tym zobowiązań podatkowych. W tych okolicznościach wprost zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r. każdy kto miał prawo reprezentować spółkę, sam lub łącznie z innymi osobami, nie później niż w terminie dwóch tygodni od zaistnienia zdefiniowanego przez ustawodawcę stanu niewypłacalności spółki był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Tak się jednak nie stało w realiach analizowanej sprawy, a zwlekanie z wykonaniem powyższego ustawowego obowiązku przez skarżącego, jako członka zarządu spółki, miało ten skutek, że interesy wierzycieli zostały zagrożone. W ten sposób skarżący wykluczył wyegzekwowanie od spółki wymagalnych należności, nawet tych korzystających z przywileju pierwszeństwa. Skarżący w swojej argumentacji zupełnie pomija ten aspekt sprawy, że nie uwzględnił konieczności respektowania interesu prawnego wierzycieli, ochrony tego interesu. W świetle powyższego niewątpliwie brak złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jeszcze w 2011 r. oznacza, że aktualnie skarżący w żadnym razie nie może zasadnie powoływać się na przesłankę z art. 116 § 1 pkt 1 O.p. i oczekiwać na tej podstawie prawnej uwolnienia się od rozważanej odpowiedzialności podatkowej. Prawidłowo również organ wywiódł, że zaistnienie stanu niewypłacalności, o którym mówi art. 11 ust. 1 u.p.u.n. (pamiętając, że rozważamy brzmienie obowiązujące od 2 maja 2009 r. do końca 2015 r.), jest samodzielną przesłanką zobowiązującą do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W myśl art. 10 u.p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zatem art. 10 u.p.u.n. mówi o sytuacji opisanej albo w art. 11 ust. 1, albo ust. 2 u.p.u.n. W art. 11 ust. 2 u.p.u.n. wyraźnie przecież ustawodawca stanowi, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. W tym stanie prawnym, w ocenie sądu, zbędne było w rozpatrywanej sprawie analizowanie kondycji majątkowej spółki i porównywanie jej z wysokością obciążających ją zobowiązań. Wprost zgodnie z treścią przytoczonych wyżej unormowań ustawy Prawo upadłościowe dla odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z odsetkami wystarczyło ustalenie, że w czasie, kiedy skarżący był członkiem jej zarządu, przestała regulować swoje zobowiązania, w tym konkretnym przypadku z tytułu VAT. Nie ma przy tym znaczenia dlaczego spółka ich nie wykonywała, a więc czy był to jej wybór, czy też zaistniały inne powody. W art. 11 ust. 1 u.p.u.n. ustawodawca nie nawiązuje do przyczyn zaprzestania płacenia wymagalnych zobowiązań pieniężnych przez dłużnika. Wobec tego, stanowisko organu w omawianej kwestii w pełni odpowiada prawu, zaś odmienne zapatrywanie skarżącego należy ocenić jako oderwane od treści regulacji ustawy Prawo upadłościowe, omówionych wyżej. W konsekwencji, wbrew zarzutom skarżącego, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ nie ma żadnych luk, gdy chodzi o okoliczności rzeczywiście istotne dla wyniku sprawy, z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 116 § 1, § 2, § 4 O.p. Trzeba podkreślić, że skarżący jako członek zarządu miał obowiązek na bieżąco monitorować wywiązywanie się spółki z jej wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a w przypadku zaprzestania ich płacenia - bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy - zastosować się do regulacji art. 10, art. 11 ust. 1 i art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n. Nie był uprawniony do zwlekania ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem taka postawa zarządu spółki nosi znamiona dowolności i nie zasługuje na aprobatę w świetle przytoczonych przepisów ustawy Prawo upadłościowe w związku z art. 116 § 1, § 2, § 4 O.p. Słusznie organ argumentuje, że w sprawie mającej za przedmiot odpowiedzialność podatkową członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlegają badaniu przesłanki faktyczne i prawne, które w odrębnym postępowaniu podatkowym doprowadziły organ podatkowy do wydania odrębnej decyzji w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązań podatkowych. Także kwestia wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją wymiarową wydaną w stosunku do spółki pozostaje poza granicami tej konkretnej sprawy podatkowej. W następstwie w aktualnym stanie niniejszej sprawy decyzja określająca spółce wysokość zobowiązań podatkowych za I i II kwartał 2011 r. potwierdziła wysokość zaległości podatkowych spółki, które miała obowiązek zapłacić do 25 kwietnia i 25 lipca 2011 r., gdyby postępowała prawidłowo. Dotychczas, w świetle przedstawionych sądowi akt podatkowych i argumentów samego skarżącego, nic nie wskazuje na to, aby miało dojść do wyeliminowania decyzji wydanej w stosunku do spółki z obrotu prawnego. Co więcej, jak wynika z twierdzeń skarżącego i zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, niewątpliwie skarżący nie wykazał organowi mienia spółki pozwalającego na wyegzekwowanie zaległości podatkowych z tytułu VAT z odsetkami, za które odpowiada skarżący na zasadach solidarności razem ze spółką i drugim członkiem zarządu. Podsumowując, organ trafnie stwierdził istnienie pozytywnych przesłanek statuujących odpowiedzialność podatkową członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w odniesieniu do jej zaległości w VAT za I i II kwartał 2011 r. z odsetkami. Prawidłowe jest również stanowisko organu co do tego, że w sprawie nie zostały wykazane okoliczności uwalniające skarżącego od odpowiedzialności podatkowej za rozważane zaległości spółki. Po pierwsze, zasadnie organ argumentował, że obowiązek wykazania tych ekskulpujących przesłanek spoczywał na skarżącym. Po drugie zaś, organ w istocie niezależnie od skarżącego przeprowadził wyczerpujące i wnikliwe postępowanie wyjaśniające, które w efekcie pozwoliło zasadnie przyjąć, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony we właściwym czasie, określonym przez ustawodawcę, z istotnym naruszeniem interesów jej wierzycieli i jednocześnie spółka nie ma żadnego majątku dającego wierzycielowi podatkowemu realne szanse na uzyskanie kwoty należnego podatku z odsetkami. Odmienne wywody skarżącego pomijają trafną i zupełną argumentację organu, przedstawioną w motywach kontrolowanej decyzji. Pozostaje jeszcze zatrzymać się na kwestii przedawnienia, do której organ odniósł się w swoich rozważaniach i uczynił to zgodnie z treścią przepisów prawa. W tej mierze wymaga ponownego odnotowania, że termin płatności VAT za I i II kwartał 2011 r. przypadał odpowiednio na dzień 25 kwietnia i 25 lipca 2011 r. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., powyższe zobowiązania podatkowe ulegały, co do zasady, przedawnieniu wobec spółki z końcem 2016 r. Jednak w wyniku zajęcia rachunku bankowego spółki doszło do przerwy biegu terminu przedawnienia omawianych zobowiązań podatkowych spółki w trybie art. 70 § 4 O.p. O zastosowaniu tego środka egzekucyjnego spółka otrzymała zawiadomienie w sierpniu 2015 r., podobnie jak bank (k. 73-75, t. I oraz k. 33-36, t. II akt podatkowych). Zatem, kiedy organ wydał zaskarżoną decyzję, omawiane zobowiązania podatkowe spółki, za które odpowiada skarżący, nie były przedawnione. Po przerwaniu bowiem, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, o czym stanowi art. 70 § 4 O.p. Z kolei z art. 118 § 1 O.p. wynika, że organ I instancji jest uprawniony do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej w ciągu pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa objęta taką odpowiedzialnością. Tak właśnie uczynił organ I instancji, skoro wydał decyzję o odpowiedzialności podatkowej skarżącego [...]. W uchwale sygn. I FPS 5/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 118 § 1 O.p. nie stanowi o doręczeniu decyzji organu I instancji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przyjęte w niej stanowisko pozostaje nadal aktualne. Zupełnie inną kwestią jest reżim prawny przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej, przewidziany w art. 118 § 2 O.p. W świetle powyższego należy stwierdzić, że sposób przeprowadzenia przez organ postępowania podatkowego w sprawie odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości, jak też sposób zastosowania przez organ przesłanek tej odpowiedzialności, w pełni respektuje stanowiska prawne, przyjęte w uchwałach sygn.: II FPS 3/09, I FPS 4/08, II FPS 6/08, I FPS 5/07. Trzeba też zaznaczyć, że w motywach uchwały sygn. I FPS 4/08 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że nie narusza prawa praktyka organów podatkowych polegająca na wydaniu odrębnych decyzji o odpowiedzialności podatkowej w stosunku do poszczególnych członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W niniejszej sprawie organ I instancji wyjaśnił, że w taki właśnie sposób postąpił i obok decyzji odnoszącej się do skarżącego w dniu [...] wydał również decyzję o odpowiedzialności podatkowej drugiego członka zarządu spółki w 2011 r., tj. M. H. (por. s. 16 decyzji organu I instancji). Wszystkie uchwały powołane w treści nin. uzasadnienia są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło