I SA/Lu 528/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi w sprawie ze skargi A. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, iż domaga się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca sprecyzowała, iż zwraca się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, zaś jej mąż prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług [...]. Przychód firmy w czerwcu 2011 r. wyniósł [...] zł, a po odliczeniu kosztów prowadzenia działalności w kwocie [...] zł firma uzyskała dochód w wysokości [...] zł. W lipcu 2011 r. przychód firmy wyniósł [...] zł, a koszt uzyskania przychodu [...] zł, w związku z czym firma odnotowała stratę w kwocie [...] zł. Z kolei w sierpniu 2011 r. dochód firmy wyniósł [...] zł. Wygenerowany przez firmę dochód został zaangażowany w prowadzoną działalność gospodarczą oraz przeznaczony na utrzymanie gospodarstwa domowego. Skarżąca wskazała, że koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Podniosła, że w związku z posiadanymi schorzeniami ([...], [...]) ponosi znaczne koszty leczenia i zakupu leków. Ponadto posiada zobowiązania finansowe – kredyt obrotowy w wysokości [...] zł. W dalszej części wniosku skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem. Odnośnie posiadanego majątku skarżąca podała, że posiada dom jednorodzinny położony w [...] (nie określiła jego powierzchni), udział w [...] części gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha oraz w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, bazę położoną w [...] przy ul. [...] (nie określiła jej wielkości). Wykazała, że nie posiada żadnych zasobów finansowych. Jako źródła utrzymania rodziny wskazała na swoją emeryturę ([...] zł brutto) oraz dochody męża z prowadzonej działalności gospodarczej zaznaczając, iż wielkość dochodu z tego tytułu zależy od danego miesiąca. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Koszt wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej wynosi [...] zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Oceniając możliwości płatnicze skarżącej w sprawie niniejszej referendarz miał również na uwadze, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od wniesionej skargi również w sprawie o sygn. I SA/Lu 527/11, gdzie wysokość wpisu wynosi [...] zł. Ponadto referendarz wziął pod uwagę, iż mąż skarżącej w sprawach o sygn. I SA/Lu 529/11 i I SA/Lu 530/11 również złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od wniesionych skarg (ich wysokość wynosi odpowiednio [...] zł i [...] zł). Łączna wysokość wpisów sądowych od wniesionych przez skarżącą i jej męża skarg wynosi [...] zł. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego bądź częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. W przedstawionych przez stronę skarżącą okolicznościach, brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (uwzględniając również łączną wysokość wpisów, do opłacenia których skarżąca i jej mąż zostali zobowiązani w związku z wniesieniem skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej). Stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącej nie należy do szczególnie trudnych. Skarżąca i jej mąż mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – zamieszkują w domu jednorodzinnym położonym w [...]. Skarżąca jest właścicielem majątku nieruchomego (domu, udziału w [...] części nieruchomości rolnej o pow. [...] ha oraz bazy znajdującej się w [...] przy ul [...] /współwłasność z mężem/), nie można jej zatem uznać za osobę ubogą. Stabilna jest również sytuacja finansowa skarżącej, bowiem osiąga ona stały dochód z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Oceniając możliwości płatnicze skarżącej należy mieć również na względzie dochody jej męża, który prowadzi działalność gospodarczą. Porównanie dochodu uzyskanego z prowadzenia działalności gospodarczej choćby tylko z dwóch miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, (tj. z czerwca 2011 r. /[...] zł/ i z sierpnia 2011 r. /[...] zł/) do wysokości wpisu sądowego w sprawie niniejszej ([...] zł) i przy uwzględnieniu łącznej kwoty wpisów od wniesionych przez oboje małżonków skarg ([...] zł), nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść tego kosztu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dochód z prowadzenia działalności gospodarczej we wskazanych miesiącach wielokrotnie przewyższa bowiem kwotę kosztów sądowych, do opłacenia których skarżąca i jej mąż zostali zobowiązani w związku z wniesieniem skarg. Podnoszona przez stronę okoliczność, iż wygenerowany przez firmę męża dochód został zaangażowany w prowadzoną działalność gospodarczą, nie może stanowić argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku. W sytuacji kiedy strona posiada środki finansowe, ale w pierwszej kolejności przeznacza je na prowadzoną firmę, pomijając zobowiązania publicznoprawne, jakimi są koszty sądowe, nie można mówić o spełnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Z brakiem środków finansowych nie jest również tożsama okoliczność, iż w miesiącu lipcu 2011 r. firma męża skarżącej odnotowała stratę finansową ([...] zł). Strata z działalności gospodarczej jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Wreszcie oceniając zdolność skarżącej ponoszenia kosztów sądowych, nie można pominąć faktu, iż skarżąca może uzyskiwać dochód z posiadanego udziału w nieruchomości rolnej. Reasumując powyższe, skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.