I SA/Lu 53/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 53/14 skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W toku postępowania skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie [...]zł, opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości [...] zł oraz był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazał, że z uwagi na wszczęte postępowania podatkowe i prowadzoną egzekucję zmuszony był zamknąć działalność gospodarczą. Wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał bezrobotną żonę oraz dwie córki (ur. 2003 r. i 2005 r.). Jednocześnie wskazał, że miesięczne dochody rodziny stanowi zasiłek dla bezrobotnych małżonki oraz otrzymywane przez niego do lipca 2015 r. wynagrodzenie za pracę na stanowisku prokurenta w spółce z o.o. w łącznej kwocie [...]zł netto. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił stronie przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściły się przesłanki warunkujące przyznanie jemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył sprzeciw, w którym podniósł, że referendarz sądowy niewłaściwie dokonał oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, iż wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została spełniona. Mianowicie jak wynika z dołączonych do sprawy dokumentów skarżący w 2014 r. osiągnął przychód w kwocie [...]zł, natomiast jego małżonka w kwocie [...]zł (PIT-28 i PIT-36). Łącznie zatem małżonkowie w minionym roku uzyskali przychód w kwocie [...]zł. W rezultacie trudno dać wiarę, że wnioskodawca przy tak wysokich przychodach nie poczynił stosownych oszczędności i, że obecnie nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, iż suma należnych obecnie wpisów od wniesionych w trzech postępowaniach (I SA/Lu 52-54/14) skarg kasacyjnych wynosi [...] zł. Ponadto jak wynika z akt sprawy posiadanie tak znacznych przychodów pozwoliło skarżącemu nie tylko wygospodarować środki na opłacenie wpisów od wniesionych skarg sądowych w tych sprawach w łącznej kwocie [...]zł lecz również na pokrycie należności zawodowego pełnomocnika. W rezultacie trudno dać wiarę, że wnioskodawca nie posiada środków tytułem zabezpieczenia pozostałych kosztów postępowania. Również analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki nie potwierdza twierdzeń skarżącego o braku odpowiednich środków pieniężnych. Dla przykładu można wskazać, że w dniu 3 sierpnia 2015 r. stan środków na koncie małżonki skarżącego wynosił [...] zł. Również z rachunku bankowego skarżącego wynika, że mimo deklarowanego bezrobocie i braku środków otrzymywał wielokrotnie znaczne sumy środków pieniężnych od kontrahentów oraz małżonki. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia wnioskodawcy o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które obecnie ograniczają się do uiszczenia wpisów od wniesionych skarg kasacyjnych w wysokości o połowę niższej niż uiszczone dotychczas koszty sądowe. Bez znaczenie przy tym jest, że na chwilę obecną skarżący oraz jego małżonka posiadają status osoby bezrobotnej. Wskazane środki z całą bowiem pewnością pozwoliły na poczynienie oszczędności na pokrycie kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, strona powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów. Mając to na uwadze w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że zasługuje na dofinansowanie go z budżetu państwa - a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania - w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.