I SA/Lu 537/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący, w terminie do jego opłacenia, złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ponosi wydatki na leczenie, nie uzyskuje dochodów z użytkowanej działki, a nadto wspiera finansowo córkę. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, poza tym majątkiem nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jako dochody strona wskazała jedynie własne świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie wielkości posiadanych gruntów rolnych w ha przeliczeniowych, wysokości uzyskiwanych dochodów w kwocie brutto, wielkości i częstotliwości pomocy udzielanej córce, jak również oświadczenia wskazującego na wysokość miesięcznych kosztów utrzymania, w związku z czym skarżącego wezwano do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżący nadesłał pismo z 7 września 2010r., w którym wniósł o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów oraz podał nową okoliczność wskazując, że część posiadanych przez niego gruntów użytkuje syn. Do pisma załączył zaświadczenie ZUS z dnia [...], z którego wynika, iż emerytura skarżącego wynosi [...] zł brutto ([...] zł netto), dowód zapłaty za energię elektryczną w kwocie [...] zł i wystawiony przez zakład energetyczny rachunek na kwotę [...] zł. Zarządzeniem z 9 września 2010r. skarżącemu przedłużono termin do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, natomiast w związku z przedłożonymi dowodami i nowymi informacjami odnośnie użytkowania części gospodarstwa rolnego przez syna, do skarżącego skierowano kolejne wezwanie. W wezwaniu tym skarżącego zobowiązano do złożenia oświadczenia precyzującego, jaka część gruntów rolnych (w ha fizycznych i przeliczeniowych) jest użytkowana przez syna skarżącego i od jakiej daty oraz jakie skarżący osiąga z tego tytułu korzyści, ewentualnie umowy przekazującej synowi część gruntów w użytkowanie, a także oświadczenia wyjaśniającego, jakiego okresu czasu dotyczy rachunek wystawiony przez zakład energetyczny na kwotę [...] zł oraz dokonana na konto tego zakładu wpłata w wysokości [...] zł, bądź nadesłanie dokumentów to potwierdzających. W odpowiedzi, skarżący w piśmie z 7 października 2010r. wyjaśnił, że syn od około [...] lat użytkuje należące do niego grunty o pow. [...] ha, jednakże ze względu na skomplikowane obliczenia nie jest w stanie podać tej powierzchni w ha przeliczeniowych. W dalszej kolejności wyjaśnił, że dokonana wpłata w wysokości [...] zł, mająca termin płatności na 8 września 2010r. dotyczy dwóch miesięcy, natomiast kwota [...] zł, z terminem płatności przypadającym na 8 listopada 2010r. dotyczy okresu trzech miesięcy. W ostatnim punkcie pisma skarżący podniósł, że w miesiącu sierpniu musiał sprzedać cielaka za kwotę [...] zł (taka sytuacja miała miejsce również w listopadzie poprzedniego roku), ponadto w miesiącu lutym na stodole zawalił się dach. Razem wydatki letnie i jesienne w gospodarstwie określił na kwotę ok. [...] zł. Podniósł również, że w dniu "wczorajszym" przekazał córce kwotę [...] zł na zakup węgla, w związku z czym ma ograniczone wydatki na własne życie. W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Pomimo stosownego wezwania i przedłużenia terminu do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, skarżący nie nadesłał decyzji wymiarowej podatku rolnego na rok bieżący, jak również żadnych innych dokumentów określających wielkość posiadanego gospodarstwa w ha przeliczeniowych. Nie nadesłał również żadnych dokumentów potwierdzających oddanie synowi części gruntów w użytkowanie i jaka jest ich wielkość w ha przeliczeniowych, nie wynika to również ze złożonego przez skarżącego w piśmie z 7 października 2010r. oświadczenia. Tym samym skarżący uniemożliwił ustalenie na jakim areale gruntów (liczonych w ha przeliczeniowych) prowadzi działalność rolniczą, a co za tym idzie obliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t. jedn. – Dz.U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm.) w związku z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2010r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009r. (MP z 2010r., Nr 68, poz. 858). Nie można zatem ustalić jaki jest łączny miesięczny dochód skarżącego. Ponadto skarżący mimo stosownego wezwania nie wykazał wszystkich stałych koniecznych wydatków ponoszonych na koszty utrzymania miesięcznego. W oparciu o nadesłane przez niego dokumenty, można ustalić jedynie miesięczny koszt wydatków ponoszonych na energię elektryczną. Natomiast złożone przez skarżącego w piśmie z 7 października 2010r. oświadczenie wskazujące, że "wydatki letnie i jesienne w gospodarstwie to kwota ok. [...] zł, nie precyzuje ani ich rodzaju, ani na co konkretnie zostały poniesione, ani w jakich miesiącach, wobec czego nie można ich zaliczyć do stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na koszty utrzymania koniecznego. Podobnie nieprecyzyjne oświadczenie skarżący złożył jeśli chodzi o wsparcie udzielane córce. Podał jedynie, że "w dniu wczorajszym" przekazał jej kwotę [...] zł na zakup węgla, nie określił jednak czy pomocy finansowej udziela córce systematycznie, jeśli tak to czy zawsze w takiej wielkości, czy jest do takiej pomocy zobowiązany obowiązkiem alimentacyjnym. Należy również zaznaczyć, że podnoszona w oświadczeniu z 7 października 2010r. okoliczność sprzedaży cielaka świadczy o uzyskiwaniu dodatkowych dochodów z gospodarstwa rolnego, o których skarżący nie wspomniał w urzędowym formularzu. Reasumując powyższe, skoro nie można ustalić wielkości miesięcznych łącznych dochodów skarżącego, jak również jego miesięcznych stałych kosztów utrzymania koniecznego, nie można też ocenić realnych możliwości finansowych skarżącego ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż skarżący wykazał zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.