I SA/Lu 54/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008r. i 2009r. oraz za styczeń, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2010r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 11.937 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że nie ma możliwości uiszczenia żądanych kosztów, ponieważ ma zablokowane konta bankowe i wszystkie pieniądze z działalności gospodarczej są przekazywane do komornika. Wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał żonę (ur. 1980 r.), oraz dwie córki (ur. 2003 r. i 2005 r.). Stan jego majątku to dom jednorodzinny o pow. 120 m2, las o łącznej pow. 3,7 ha oraz grunty orne o pow. 0,8 ha. Jednocześnie wskazał, że miesięczne dochody rodziny to zysk z prowadzonej przez niego oraz jego żonę działalności gospodarczej w łącznej kwocie 2600 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 i 2013, deklaracje podatku VAT za okres październik 2013 r. - marzec 2014 r., faktury za gaz i energię elektryczną, wystawione przeciwko niemu tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych oraz oświadczenie o braku środków trwałych i zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych, nieprowadzeniu produkcji rolnej, posiadaniu z żoną rozdzielności majątkowej i prowadzeniu przez niego odrębnego gospodarstwa domowego. Postanowieniem z dnia 19 maja 2014r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzucił nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. W 2012r. skarżący poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a w 2013r. nie zdołał jej wyrównać. W toku postępowania egzekucyjnego zajęto wszystkie jego rachunki bankowe, z których wyegzekwowano łącznie 100.000 zł. Został zmuszony do zamknięcia działalności gospodarczej i poszukiwania pracy poza granicami kraju. Skarżący zakwestionował także, że celowo zaniżył dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Podniósł, iż fakt, że korzysta z fachowego pełnomocnika, nie stanowi przesłanki do odmowy udzielenia mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – ppsa) wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 ppsa poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienia stanowią odstępstwo od obowiązku powszechnego i równego ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe oceniając wniosek skarżącego oraz załączone dokumenty i oświadczenia Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z przedłożonych dokumentów wynika co prawda, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w 2012r., odnotowała stratę, która nie została pokryta w 2013r., nie mniej jednak trzeba zauważyć, iż strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. O możliwościach płatniczych skarżącego świadczy fakt, iż w 2013r. dokonał dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty: w październiku - 94.260 zł, w listopadzie - 3.464 zł, w grudniu - 285.419 zł, a w 2014r. na kwoty w styczniu- 34.941 zł, w lutym - 23.715 zł oraz marcu 519.477 zł. Firma skarżącego osiągnęła w 2013 r. i w dalszym ciągu osiąga bardzo wysokie obroty, natomiast nie znajduje potwierdzenia stanowisko skarżącego, iż zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej. Nie przedstawił on bowiem żądnych dokumentów wskazujących na ten fakt. Oświadczył jedynie w sprzeciwie, że zmuszony był do zamknięcia działalności gospodarczej i poszukiwania pracy poza granicami kraju. Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia także fakt zabezpieczenia zaległości podatkowych na rachunkach bankowych skarżącego. Rachunki te zostały zajęte z końcem grudnia 2013 r. a do tego czasu skarżący miał swobodę dyspoznowania środkami i możliwość zabezpieczenia ich na poczet ewentualnych kosztów sądowych zważywszy, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu 9 grudnia 2013r. Na możliwości zabezpieczenia środków wskazuje również sam skarżący odnosząc się do wynagrodzenia reprezentującego go fachowego pełnomocnika. Wskazał on bowiem polemizując z możliwością uiszczenia kosztów sądowych w sytuacji reprezentowania go przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w postępowaniu sądowych, że został on ustanowiony już na etapie postępowania podatkowego. Zatem sam skarżący wskazał na fakt zabezpieczenia środków, które winien także poczynić na poczet ewentualnych kosztów sądowych. Zważywszy na fakt, iż kontroli sądu z inicjatywy skarżącego zostały poddane dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, a łączna kwota wpisu sądowego wynosi 16.127 zł. Sąd miał na uwadze także fakt, iż wbrew wezwaniu skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje na kontach z ostatnich trzech miesięcy. Zajęcie rachunku bankowego nie stanowi przesłanki wystarczająco usprawiedliwiającej niewykonanie wezwania, bowiem nie oznacza ono jego likwidacji, braku operacji. Przyznanie prawa pomocy nie jest możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa budzi jakiekolwiek wątpliwości. Skarżący z jednej strony wskazuje na blokadę kont bankowych, egzekucję z nich kwoty 100.000 zł, a z drugiej strony nie przedstawia żadnych dokumentów obrazujących zapisy ich historii. Wątpliwości Sądu, co do sytuacji finansowej skarżącego budzi także fakt, iż początkowo wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich dzieci, i utrzymuje się z kwoty 2600 zł brutto, a następnie wskazał na rozdzielność majątkową i kwotę 1000 zł brutto tytułem deklarowanych miesięcznych dochodów. Jednak już kwota przedstawionego rachunku za gaz, przewyższa kwotę miesięcznych dochodów skarżącego. Na sumę jego miesięcznych wydatków z pewnością składają się także kwoty wydatkowane tytułem utrzymania domu, pożywienia, środków czystości ubrań, czy podstawowych leków. Dlatego uznać należy, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej w sposób pozwalający ocenić jego możliwości płatnicze. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.