I SA/Lu 541/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: - odmówić A. P. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 r. odrzucił skargę A. P.na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego. Strona złożyła skargę kasacyjną od przedmiotowego rozstrzygnięcia. Na etapie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] od wniesionej skargi kasacyjnej skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie praw pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniał tym, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny. Wskazał, że w bieżącym miesiącu (data wpływu wniosku, to 22 października 2009 r.) zmuszony był do uregulowania bardzo wysokich płatności związanych z utrzymaniem i koniecznymi naprawami domu, dlatego nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty w tym miesiącu. Wnosił o zwolnienie z opłaty, ewentualnie o rozłożenia jej na raty. Wnioskodawca nie wypełnił w ogóle innej części urzędowego formularza zawierającej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 30 października 2009 r. odmówił A.P. przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Od powyższego postanowienia strona wniosła sprzeciw, uzasadniając, iż w miesiącu złożenia wniosku skarżący poniósł wysokie koszty związane z utrzymaniem, co na żądanie Sądu strona może udowodnić, że odmowa rozłożenia kwoty na raty faktycznie uniemożliwia skarżącemu jej uiszczenie. Zarzucił, że powinien zostać wezwany do złożenia w całości uzupełnionego wniosku przez rozpatrzeniem jego sprawy, gdyż nie wiedział, że trzeba wypełnić wszystkie pola. W tych okolicznościach faktycznych oraz zważając, że wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. "dalej p.p.s.a.") został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez wykazanie:1. jaki jest stan rodzinny skarżącego, z kim pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze wskazaniem daty urodzenia członków rodziny; 2. jakim miesięcznym dochodem (netto) i z jakiego tytułu dysponuje skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; 3. jakie i w jakiej wysokości skarżący ponosi miesięczne koszty bieżącego utrzymania siebie i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; 4. stanu majątkowego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym w postaci posiadanych nieruchomości (lokalowej, budynkowej, rolnej) z podaniem ich wielkości i tytułu prawego, posiadanych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) z podaniem wartości, czy innych wartościowych ruchomości (np. samochodu); 5. jaki charakter miały roboty przeprowadzone przez skarżącego w ramach koniecznych napraw domu i w jakiej wysokości koszty skarżący poniósł z tego tytułu. Do dnia dzisiejszego wezwanie pełnomocnika skarżącego do udzielania przedmiotowych informacji, doręczone w sposób zgodny z prawem pozostało bez odpowiedzi. Zgodnie z art. 246 ( 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący A. P. wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu, przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego ( a właściwie jej brak) uniemożliwia Sądowi ocenę sytuacji majątkowej skarżącego pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uniemożliwia stwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w żądnym przez siebie zakresie. Wykładnia art. 246 ( 1 w zw. z art. 199 p.p.s.a prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi też do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.). W sytuacji więc gdy strona de facto nie udziela żadnych informacji o swojej sytuacji finansowej i rodzinnej, trudno wymagać od Sądu aby dokonał jej oceny, inaczej niż w sposób negatywny. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych nie można bowiem stwierdzić, że uiszczenie należnych na tym etapie postępowania kosztów sądowych mogłoby zachwiać sytuacją materialną i bytową strony skarżącej w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zaspokoić sowich podstawowych potrzeb. Ubocznie i dla porządku wskazać stronie skarżącej należy, że rozłożenia na raty kosztów sądowych nie przewiduje tryb postępowania w przedmiocie prawa pomocy, oraz że rozłożenie na raty dotyczy sytuacji kosztów należnych, a nie uiszczonych ( orzeczonych w postępowaniu sądowym) i nie ma zastosowania do tych opłat, w stosunku, do których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa i których nieuiszczenie powoduje odrzucenie skargi czy innego środka prawnego (np. skargi kasacyjnej). Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.