I SA/Lu 55/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.-N. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.-N. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła tym, że od 10 lat na skutek sporów dotyczących zarządzania spółką oraz bardzo złego stanu technicznego budynku spółka nie osiąga żadnych dochodów. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi -135.145,91 zł, wartość środków trwałych 173.073,28 zł. Spółka zanotowała stratę za ostatni rok obrotowy w wysokość 23.584,21 zł. Stan konta jedynego rachunku bankowego spółki wynosi -3.524,23 zł. Zgodnie z jednostronnym rachunkiem zysków i strat z uwzględnieniem bufora, na koniec 2017 r. spółka osiągnęła przychód netto w kwocie 5.520,00 zł, ponosząc koszty działalności w wysokości 6.051,00 zł, wynikające w zdecydowanej większości ze zużycia materiałów i energii (3.259,11 zł), finansowania usług obcych (1.167,14 zł) oraz podatków (1.624,75 zł). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednym z wyjątków od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, oznaczająca w istocie przerzucenie kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Dlatego też instytucja ta może być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy to strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w p.p.s.a. Mianowicie, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania czy też dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Co przy tym istotne przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu. Mając powyższe wytyczne na względzie w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego skarżąca spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Po pierwsze jak wynika ze złożonego jednostronnego rachunku zysków i strat spółka ponosi koszty z tytułu zużycia materiałów i energii, usług obcych i podatków. Posiada zatem środki na ich sfinansowanie. Oznacza to, że środki te mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Od przedsiębiorcy należy oczekiwać, że potrafi przewidywać konsekwencje wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Dodatkowo należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo ewentualnych trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorstwo powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z tą działalnością (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). W przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienia NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951 oraz z 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka w żaden sposób nie wykazała podjęcia jakichkolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Mianowicie w aktualnym orzecznictwie przesądzony jest pogląd, że skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Brak takich działań ze strony udziałowców spółki w żaden sposób nie uzasadnia udzielenia przez państwo spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Brak jest bowiem racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Innymi słowy ocena sytuacji majątkowej spółki musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków finansowych niezbędnych dla ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 1 stycznia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009, oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08, LEX 477828). Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dekapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienia NSA z 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15). Przenosząc te rozważania na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, że skarżąca nie wykazała, aby jej udziałowcy wsparli ją dopłatami. Nie można więc przyjąć, że podjęła wszelkie niezbędne działania mające na celu pozyskanie środków finansowych koniecznych dla poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że skarżąca nie wykazała, aby wobec niej zachodziła ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak na wstępie.