I SA/Lu 552/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r. – na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. postanawia: I. przyznać A.M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A.M. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uzasadnienia złożonego na urzędowym formularzu wniosku jak i nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów wynika, iż jedynie skarżąca uzyskuje dochody w swoim gospodarstwie domowym. Na utrzymaniu skarżącej jest bezrobotny mąż oraz dorosły studiujący syn. Miesięczne dochody skarżącej z tytułu umowy o pracę i umowy o dzieło wynoszą około [...] zł netto. Wskazane łączne wydatki z tytułu czynszu za mieszkanie, energii elektrycznej, gazu, telefonów, rat kredytów i rat pożyczki z kasy zapomogowe oraz zakupu żywności przekraczają kwotę uzyskiwanych dochodów. Wskazaną różnicę skarżąca uzupełnia corocznymi pożyczkami z kasy zapomogowo pożyczkowej, kredytem bankowym oraz nadpłatą podatku dochodowego. Wysokość podanych dochodów skarżącej odzwierciedla nadesłany wyciąg z rachunku bankowego z ostatnich 3 miesięcy. Do skarżącej należy dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...]ha przeliczeniowe). Z nieruchomości tej wnioskodawczyni uzyskuje dopłaty bezpośrednie. W 2007 r. kwota dopłat wyniosła [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków) oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpis i opłata kancelaryjna) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3) Skarżącą wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź wiąże się to z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Na koszty tego postępowania składają się koszty sądowe i koszt ustanowienia adwokata. Koszty sądowe niniejszego postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 złotych (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym – Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193) oraz pozostałych opłat sądowych, które mogą ale nie muszą wystąpić i każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7, § 3 w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Stawka minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego dla reprezentowania strony w niniejszym postępowaniu przed sądem I instancji wynosi 240 złotych (§ 18 ust. 1 pkt. 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazać musi, że rzeczywiście nie posiada żadnych środków i nie ma realnych możliwości pozyskania środków, które umożliwiłyby jej, choć częściowe partycypowanie w kosztach jej udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wobec osiąganych przez wspólne gospodarstwo domowe skarżącej dochodów pochodzących z różnych źródeł (umowa o pracę, umowa o dzieło, dopłaty bezpośrednie) nie można stwierdzić, iż strona wykazała zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tzn. obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Stąd brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co nie stanowi przeszkody do rozważenia możliwości przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Biorąc pod uwagę przesłankę, iż strona winna partycypować w części kosztów postępowania porównując wysokość kosztów sądowych istniejących lub mogących powstać w tym postępowaniu (wpis sądowy od skargi - 200 zł, potencjalna opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem - 100 zł, potencjalny wpis sądowy od skargi kasacyjnej - 100 zł) do kosztów ustanowienia pełnomocnika w ww. wysokości trzeba stwierdzić, iż koszty sądowe stanowią wyższą wartość. W związku z tym, porównując wysokość powstałych kosztów, przedstawiona sytuacja finansowa strony skarżącej - w ocenie referendarza sądowego - uniemożliwia jej uiszczenie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu bez zachwiania jej sytuacji materialnej i bytowej, a tym samym i spowodowania uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Stronie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym również wpisu sądowego zostało zapewnione prawo do sądu. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata - w ocenie referendarza sądowego - przy zastosowaniu ulgi w postaci zwolnienia od kosztów sądowych skarżąca posiada dochody, których wysokość umożliwia jej kosztem codziennych, lecz niekoniecznych wydatków na poczynienie bez narażenia siebie i rodziny na uszczerbek utrzymania koniecznego oszczędności w wysokości niezbędnej na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa należało orzec jak w postanowieniu.