I SA/Lu 554/20
WyrokWSA w Lublinie2021-01-29
Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Małgorzata Fita, Monika Kazubińska-Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r., jeśli w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczne postanowienie o odmowie wszczęcia takiego postępowania w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Organ podatkowy prawidłowo odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku, jeśli w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) stanowi przeszkodę do ponownego rozstrzygania tej samej kwestii, nawet jeśli strona kwestionuje merytoryczną poprawność wcześniejszego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., powołując się na wyroki NSA dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązań. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania podatkowego, wskazując na wcześniejsze postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej uzasadnienia, ale utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania, opierając się na zasadzie res iudicata. Strona wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy egzekucyjnej oraz brak wykonania wyroków NSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. oddala skargę.
Sygn. akt I SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu zażalenia B. S., dalej: "strona", "podatniczka", "skarżąca" na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ pierwszej instancji", z dnia [...] czerwca 2020 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uzasadnienia faktycznego i prawnego i w tym zakresie orzekł jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w pozostałej zaś części utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 kwietnia 2020 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła do organu odwoławczego wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. z jednoczesnym wnioskiem o jej zwrot. W uzasadnieniu strona wskazała na wyroki NSA: z dnia 4 września 2018 r. o sygn. akt II FSK 141/18 i II FSK 1173/18 oraz z 16 października 2019 r., sygn. akt II FSK 2082/18, w których w oparciu o art. 59 § 1 pkt 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "ustawa egzekucyjna", umorzono postępowanie egzekucyjne, bowiem tytuły wykonawcze w oparciu o które było ono prowadzone zostały wystawione już po przedawnieniu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. Wskazała strona, że w tych okolicznościach organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 28 listopada 2018 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, jednak po wyegzekwowaniu od strony [...] zł, która to kwota stanowi nadpłatę.
Pismem z dnia 7 maja 2020 r. organ pierwszej instancji poinformował stronę, że jej wniosek z 15 kwietnia 2020 r. został mu przekazany zgodnie z właściwością, jednak sprawa ta była już przedmiotem jego analizy. Ostatecznym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. organ odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. na wniosek strony z dnia 30 listopada 2019 r.
Następnie kolejnym wnioskiem z dnia 18 maja 2020 r. strona zwróciła się do organu pierwszej instancji o zobowiązanie tego organu do wykonania prawomocnych wyroków NSA.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji wskazując jako podstawę prawną art. 165a§ 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej: "o.p.", odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. W uzasadnieniu wskazał, że nieskuteczne jest złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w sytuacji gdy kwota zobowiązania wynika z decyzji podatkowej określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Przepisy o.p. przewidują tryb dochodzenia nadpłaty tego podatku wynikającej wyłącznie ze złożonego zeznania podatkowego. Zobowiązanie podatniczki w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. nie powstało zaś w trybie samoobliczenia podatku (złożenia zeznania) lecz w efekcie wydanej w dniu [...] października 2003 r. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej decyzji określającej, utrzymanej następnie w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2004 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i stwierdzenie nadpłaty, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie stwierdził, że przede wszystkim rozpoznania wymaga ocena zasadności odmowy wszczęcia postępowania na wniosek podatniczki z dnia 18 maja 2020 r. (stanowiący ponowienie wniosku z dnia 15 kwietnia 2020 r.).
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył brzmienie art. 165 § 1 i art. 165a § 1 o.p. i wyjaśnił, że negatywną przesłanką do wszczęcia postępowania podatkowego - "inną przyczyną", (art. 165a § 1) - jest wcześniejsze wydanie przez właściwy organ podatkowy decyzji (postanowienia) w danej sprawie funkcjonującej w obrocie prawnym. Zdaniem organu odwoławczego w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości teza, że ta sama sprawa administracyjna nie może być rozstrzygana kilka razy. Organ zwrócił uwagę na zasadę trwałości decyzji (postanowienia - art. 128 o.p.) wskazując, że ani sąd, ani organ nie są uprawnieni do jej kwestionowania, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności i są nią związani dopóki ostateczna decyzja (postanowienie) rozstrzygająca określoną kwestię pozostaje w obrocie prawnym. Zasada ta zapewniająca stabilizację i pewność obrotu prawnego została zabezpieczona sankcją nieważności (art. 247 § 1 pkt 4 o.p.) - tzw. res iudicata - przed ponownym rozstrzygnięciem tożsamej sprawy. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 165a § 1 o.p. jest stwierdzenie tożsamości spraw. O tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
W odniesieniu do niniejszej sprawy organ odwoławczy zaznaczył, że żądanie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., było już wcześniej przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który w odpowiedzi na wniosek strony z dnia 30 listopada 2019 r., uzupełniony pismem z dnia 30 grudnia 2019 r., wydał pozostające w obrocie prawnym ostateczne postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno treść wniosku strony z dnia 30 listopada 2019 r., uzupełnionego pismem z 30 grudnia 2019 r., jak i wniosku strony z 18 maja 2020 r., nie pozostawiają wątpliwości, że z punktu widzenia podmiotowego oraz przedmiotowego sprawy te są tożsame. Zachodzi zatem sytuacja, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie rozstrzygające tę samą sprawę, co stwarza stan tzw. res iudicata, czyli powagi rzeczy osądzonej. W sprawach zachodzi tożsamość podmiotowa. Wnioskodawcą jest ta sama osoba - B. S. reprezentowana przez pełnomocnika S. S.. Przedmiotem ponowionego żądania pozostaje ta sama kwestia, tj. skutki wyroków NSA z 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18 i II FSK 1173/18 oraz wyroku z 16 października 2019 r., sygn. II FSK 2082/18, a w konsekwencji stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. w trybie przepisów o.p. W obu wnioskach powołano się na fakt, iż prowadzone w stosunku do strony czynności egzekucyjne, na podstawie wskazanych wyroków, stały się bezprzedmiotowe, a tym samym wyegzekwowane w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 6 listopada 2019 r. należności stanowią nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.
Konkludując organ stwierdził, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2020 r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. rozstrzygające sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu jest niedopuszczalne i to niezależnie od merytorycznej poprawności tego postanowienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w niniejszej sprawie art. 165a § 1 o.p. stanowił podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania ponieważ kolejny wniosek kierowany do organu podatkowego dotyczył sprawy już wcześniej ostateczne rozstrzygniętej.
Nie zgadzając się z powyższym podatniczka złożyła skargę w której kwestionowała postanowienie organu odwoławczego w części dotyczącej stwierdzenia organu, "iż w pozostałej części utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, i w tym zakresie wniosła o jego uchylenie. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie:
- art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, w zw. z art. 239, w zw. z art. 165a § 1 o.p. w zw. z art. 60 § 1 i § 2 i w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, poprzez uznanie za uzasadnione rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, skutkującą uchyleniem się organu od wykonania prawomocnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego;
- art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 239, w zw. z art. 165a § 1 o.p. w zw. z art. 60 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 o.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego z uwagi na błędne ustalenie stanu faktycznego, że zeznanie podatkowe skarżącej (deklaracja) w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., nie stanowi podstawy prawnej do zwrotu nadpłaty w tym podatku;
- art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, w zw. z art. 239, w zw. z art. 165a § 1 o.p w zw. z art. 72 § 1 pkt 1, w zw. z art. 73 § 2, w zw. z art. 75 § 2 i § 4 o.p., poprzez bezpodstawne uznanie za uzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania podatkowego, skutkującą uchyleniem się organu pierwszej instancji, od zwrotu nadpłaty na rzecz skarżącej, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.;
- art. 23 § 4 ustawy egezkucyjnej w zw. z art. 60 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej w zw., z art. 21 § 1 pkt 1, w zw. z art. 72 § 1 pkt 1, w zw. z art. 73 § 2, w zw. z art. 75 § 2 i § 4 o.p., poprzez niewykonanie rzeczywistej kontroli przestrzegania przepisów ustaw przez organ pierwszej instancji w przedmiocie bezpodstawnej odmowy zwrotu nadpłaty należnej skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.;
- art. 23 w zw. z art. 60 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej w zw., z art. 21 § 1 pkt 1 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1, w zw. z art. 73 § 2, w zw. z art. 75 § 2 i § 4 o.p w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji, poprzez działanie organ odwoławczego z zaprzeczeniem zasady praworządności, sprawiedliwości społecznej i działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, bowiem w demokratycznym państwie prawnym, żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa;
- art. 153 p.p.s.a, poprzez nie zastosowanie się organu pierwszej instancji i organu nadzoru do zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w przedmiotowej sprawie, która to ocena oraz wskazania w sposób wyraźny zostały zakreślone w prawomocnych wyrokach z 4 września 2018 r. o sygn. akt II FSK 141.18 i II FSK 1173/18 i następnie wyrokiem z 16 października 2019 r. o sygn. akt II FSK 2082/18, skutkujących przywróceniem stanu faktycznego i prawnego sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skargi strona zaznaczyła, że organy obu instancji uznały niewłaściwie, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka uniemożliwiająca wszczęcie postępowania podatkowego. Strona nie zgodziła się także ze stwierdzeniem organu, iż przepisy podatkowe nie przewidują trybu dochodzenia przez podatnika nadpłaty podatku wynikającego z decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zdaniem strony, powyższe zanegowanie stanowiska organu wynika z okoliczności, iż stan faktyczny i prawny przyjęty w zaskarżonym rozstrzygnięciu jest inny od rzeczywistego. Skarżąca zaznaczyła, iż wynika to chociażby z tego, że jej wniosek z dnia 18 maja 2020 r. będący ponowieniem wniosku z dnia 15 kwietnia 2020 r. jak i wcześniejsze wnioski nie dotyczą wszczęcia postępowania podatkowego, a są odpowiedzią na bezczynność organu w odniesieniu do zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. wynikającej z nienależnie zapłaconego podatku. Ponadto nadpłata wynika ze złożenia zeznania podatkowego (deklaracji), a nie jak przyjęły organy z decyzji organu podatkowego.
W piśmie procesowym z dnia 26 października 2020 r. zatytułowanym – "Uzupełnienie skargi" skarżąca potrzymała zarzuty zawarte w skardze.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodał, że nie jest prawdą że decyzja organu odwoławczego z dnia 17 lutego 2004 r. w sprawie określenia skarżącej zobowiązania w podatku od osób fizycznych za 1996 r. oraz wysokości odsetek od nieterminowo uiszczonych zaliczek została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Lu 207/04, oddalił skargę skarżącej na tę. decyzję, a następnie NSA wyrokiem z dnia 6 lipca, sygn. akt II FSK 943/05, oddalił skargę kasacyjną pełnomocnika skarżącej.
Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.
Na wstępie należy wskazać, przedmiotem sporu w sprawie jest postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] września 2020 r., które uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2020 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., w części dotyczącej uzasadnienia faktycznego i prawnego i w tym zakresie orzekło jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a w pozostałej części utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał zatem, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej, natomiast przyjął inną podstawę prawną i inaczej tę odmowę uzasadnił, podając odmienną podstawę do prawidłowego - jego zdaniem - rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że żądanie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. zawarte we wniosku z dnia 15 kwietnia 2020 r. (uzupełnionym pismem z dnia 18 maja 2020 r.) było już wcześniej przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, który w odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 30 listopada 2019 r., uzupełniony pismem z dnia 30 grudnia 2019 r., wydał pozostające w obrocie prawnym ostateczne postanowienie z [...] stycznia 2020 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r.
Skarżąca kwestionuje postanowienie organu odwoławczego w części, w której utrzymuje on w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, zatem nie zgadza się z odmową wszczęcia postępowania zainicjowanego jej wnioskiem. Skarżąca domaga się stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. i jej zwrotu, wskazując na orzeczenia NSA, które jej zdaniem nie zostały wykonane.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego uznać należy za prawidłowe. Organ ten był uprawniony, a nawet zobowiązany do ponownej oceny wniosku skarżącej, co doprowadziło do uznania stanowiska organu pierwszej instancji co do odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej za prawidłowe, natomiast organ ten przyjął odmienną podstawę prawną i uzasadnienie stanowiące podstawę do ww. rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie naruszył w ten sposób, a przeciwnie - działał zgodnie z zasadą legalizmu wynikającą z art. 120 o.p. oraz zgodnie zasadą dwuinstancyjności postępowania ujętą w z art. 127 o.p. Organ odwoławczy wskazał, że w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczne postanowienie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., rozstrzygające sprawę w sposób ostateczny. Dlatego prawidłowo w oparciu o treść art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. uchylił zaskarżone postanowienie we wskazanej wyżej części, uznając, iż podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stanowi art. 165 a § 1 o.p.
Zgodnie z art. 165a § 1 zd. 1. o.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (żądanie wszczęcia postępowania podatkowego) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie zatem do wskazanej regulacji przeszkodę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowi złożenie żądania przez osobę niebędącą stroną postępowania oraz jakiekolwiek inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Zwrot: "z jakichkolwiek innych przyczyn" należy wiązać z przypadkami, gdy wszczęciu postępowania, a w konsekwencji rozpoznaniu sprawy, sprzeciwiają się przepisy prawa procesowego lub materialnego. Inne przyczyny to w szczególności sytuacja, w której w danej sprawie toczy się już postępowanie podatkowe lub sytuacja, w której wydana już została decyzja podatkowa, a także stwierdzenie nieistnienia normy prawnej nakazującej wydanie rozstrzygnięcia w danym zakresie. Inną przyczynę stanowi także wcześniejsze wydanie przez właściwy organ podatkowy decyzji (postanowienia) w danej sprawie, funkcjonującej w obrocie prawnym, bowiem ta sama sprawa administracyjna nie może być rozstrzygana kilka razy.
Prawidłowo organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wskazał na wynikającą z art. 128 o.p. zasadę trwałości decyzji (postanowienia), która w swoim formalnym aspekcie wyraża się w tym, że ostateczne decyzje (postanowienia) obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Zasada ta znajduje także odzwierciedlenie w art. 247 § 1 pkt 4 o.p., który stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia), która rozstrzyga sprawę już poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną - tzw. res iudicata. Res iudicata stanowi zatem przeszkodę do wszczęcia i ponownego prowadzenia postępowania podatkowego.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż warunkiem wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 o.p. jest stwierdzenie tożsamości spraw. Z akt sprawy wynika (nadto na te okoliczności wskazał organ odwoławczy), że żądanie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., było już wcześniej przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który w odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 30 listopada 2019 r., uzupełniony pismem z dnia 30 grudnia 2019 r., wydał pozostające w obrocie prawnym ostateczne postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. Treść wniosku z dnia 30 listopada 2019 r., uzupełnionego pismem z dnia 30 grudnia 2019r, jak i wniosku skarżącej złożonego w sprawie niniejszej z dnia 15 kwietnia 2020, uzupełnionego pismem z 18 maja 2020 r. wskazuje, że z punktu widzenia podmiotowego oraz przedmiotowego sprawy te są tożsame. Trzeba zatem przyjąć, że obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczne postanowienie rozstrzygające tę samą sprawę, co stwarza stan tzw. res iudicata, czyli powagi rzeczy osądzonej. Zachodzi tożsamość podmiotowa, bowiem wnioskodawcą jest ta sama osoba, tj. skarżąca B. S. reprezentowana przez pełnomocnika S. S., a przedmiotem ponowionego żądania pozostaje ta sama kwestia, tj. skutki wyroków NSA z 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18 i II FSK 1173/18 oraz wyroku z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II FSK 2082/18, a w konsekwencji stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. i jej zwrot W obu wnioskach powołano się na te same okoliczności faktyczne, tj. fakt, iż prowadzone w stosunku do skarżącej czynności egzekucyjne, na podstawie wskazanych wyroków NSA, stały się bezprzedmiotowe, a tym samym wyegzekwowane w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 6 listopada 2019 r. należności stanowią nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. Taka sama jest również kwota wnioskowanej nadpłaty - [...] zł.
Zdaniem Sądu, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2020 r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. rozstrzygające sprawę w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu jest niedopuszczalne.
Końcowo ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, że skoro Sąd uznał, że prawidłowo organ odwoławczy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia 15 kwietnia 2020 r. stosownie do art. 165a § 1 o.p., brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania pozostałych zarzutów skargi, bowiem sprowadzają się one jedynie do zanegowania prawidłowości rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Racji nie ma także skarżąca gdy zarzuca temu organowi bezpodstawne przyjęcie (za organem pierwszej instancji), że podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stanowi złożenie deklaracji przez skarżącą w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie niniejszej jak to szeroko uzasadniał organ i sąd była res iudicata - w obrocie prawnym funkcjonuje bowiem ostateczne postanowienie rozstrzygające tę samą sprawę.
Końcowo należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) i jak twierdzi skarżąca związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w przedmiotowej sprawie, zawartymi w wyrokach z dnia 4 września 2018 r. o sygn. akt II FSK 141/18 i II FSK 1173/18 w wyroku z dnia 16 października 2019 r. o sygn. akt II FSK 2082/18. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazana regulacja nie znajduje zastosowania w sprawie niniejszej. Organy rozstrzygające sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r., nie były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną ww. wyrokach NSA. Orzeczenia te zapadły bowiem w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a rozstrzygnięcia organów podatkowych zapadłych w sprawie niniejszej nie były nie było w tych sprawach przedmiotem zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe, działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło