I SA/Lu 560/18
WyrokWSA w Lublinie2018-12-19
Skład orzekający: Grzegorz Wałejko, Wiesława Achrymowicz, Monika Kazubińska-Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zobowiązany wykazuje trudności finansowe, ale jednocześnie posiada znaczący majątek i dochody, a umorzenie mogłoby zostać uznane za pomoc publiczną?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły, iż nie zaszły przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Mimo trudności finansowych zobowiązanego, jego sytuacja majątkowa i dochodowa, w tym dochody rodziny oraz posiadany majątek, nie uzasadniały stwierdzenia znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej. Ponadto, umorzenie kosztów mogłoby zostać uznane za pomoc publiczną, a interes publiczny przemawia za realizacją celów egzekucji administracyjnej.Stan faktyczny
Skarżący E. B. złożył wniosek o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, argumentując swoją trudną sytuacją finansową i ważnym interesem podatnika. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że mimo pewnych trudności, sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącego oraz jego rodziny nie uzasadnia przyznania ulgi, a umorzenie mogłoby stanowić pomoc publiczną. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przesłanek umorzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "organ", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia E. B. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...]. odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
wnioskiem z dnia 3 października 2017 r. skarżący zwrócił się organu o:
1) umorzenie w całości zobowiązania podatkowego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...]. z tytułu podatku akcyzowego za styczeń 2013 r. na kwotę [...]zł, w jego nieuregulowanej na chwilę obecną części wraz z należnościami ubocznymi z niego wynikającymi, w tym m. in. kosztami postępowania egzekucyjnego;
2) umorzenie w całości kosztów postępowania sądowego przed WSA i NSA w łącznej kwocie [...]zł;
3) wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. do czasu rozpoznania niniejszego wniosku.
Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że na podstawie wystawionego w dniu [...] r. przez Dyrektora Izby Celnej w B. tytułu wykonawczego nr [...], wyegzekwowano łącznie kwotę [...]zł ([...] zł tytułem należności głównej oraz [...] zł tytułem kosztów egzekucyjnych, z należnej kwoty z tytułu kosztów w wysokości [...] zł). Przedstawiając sytuację ekonomiczną swojej rodziny podał m.in., że razem z żoną pracuje w gospodarstwie rolnym, które jest ich jedynym środkiem dochodu. Ma na utrzymaniu niepracującego syna, nie ma żadnych oszczędności. W jego ocenie zachodzi w sprawie "ważny interes zobowiązanego", a egzekwowanie tak wysokiej kwoty wpłynie na funkcjonowanie gospodarstwa rolnego.
W dniu [...]. organ przekazał organowi I instancji wniosek skarżącego, celem rozpatrzenia w zakresie ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych. Organ ten postanowieniem z dnia [...]. odmówił skarżącemu umorzenia kwoty w wysokości [...] zł stanowiącej pozostałe (niewyegzekwowane) koszty egzekucyjne.
W zażaleniu skarżący zarzucił błędne ustalenie dochodu i majątku skarżącego oraz obrazę przepisów postępowania, tj. art.64e § 2 pkt 1,2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." poprzez błędną interpretację wskazanych w nim przesłanek. Zarzucił, że organ I instancji nie odniósł się do stanu zdrowia skarżącego i jego żony i pominął, że posiadane gospodarstwo rolne jest gospodarstwem rodzinnym małoareałowym, w którym pracuje cała rodzina, a w skład przedmiotowego gospodarstwa wchodzą grunty rolne o bardzo niskiej klasie, dlatego dochód z gospodarstwa jest niewielki. Jako załącznik do zażalenia skarżący złożył m.in. zaświadczenie z dnia 2 stycznia 2018 r. o osiągniętym w 2017 r. dochodzie z gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przyznał rację organowi I instancji co do braku podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi.
Wyjaśnił, że zasady umarzania kosztów egzekucyjnych reguluje art. 64e u.p.e.a Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, korzystając z uznania administracyjnego, może - mimo istnienia przesłanek - odmówić uwzględnienia wniosku. Rozstrzygając w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność zaistnienia przesłanek umorzenia, które powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie.
Zgodnie z art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1), za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2), ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3).
Organ podkreślił, że w przypadku, gdy zobowiązany jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą oraz spełnione są wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wówczas umarzanie kosztów egzekucyjnych stanowi pomoc publiczną. Przepisy wspólnotowe, warunkujące udzielenie pomocy publicznej dla beneficjentów takiej pomocy na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE L N 352 z dnia 24 grudnia 2013r.), nie identyfikują pojęcia "rolnika", czy "gospodarstwa rolnego", dla ustawodawcy beneficjentem jest przedsiębiorca czy przedsiębiorstwo. Jednakże mając na uwadze unormowania prawa krajowego, w tym art. 431 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny i orzecznictwo Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 26 lutego 2015r., sygn. akt III CZP 108/14, wyrok z dnia 3 października 2014r. sygn. akt V CSK 630/13) uznać należy, że rolnik indywidualny, uczestniczący w obrocie gospodarczym poprzez obrót produktami rolnymi w zakresie prowadzonej działalności wytwórczej w rolnictwie, jest przedsiębiorcą. Tym samym skoro można skarżącemu przypisać status przedsiębiorcy, pomimo że nie ma obowiązku rejestrowania działalności rolniczej w ewidencji działalności gospodarczej, to rozpatrzenie jego wniosku o udzielenie ulgi podlega unormowaniom pomocy publicznej, a z uwagi na jej rozmiar - pomocy de minimis w sektorze rolnym (ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - Dz. U. z 2016r. poz. 1808 ze zm. oraz rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r.).
Organ odwołał się do definicji pomocy publicznej w rozumieniu obowiązującego art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U.UE.C.2008.115.47 z dnia 09.05.2008 r.) i odnosząc powyższe do oceny przesłanek pomocy publicznej w niniejszej sprawie wyjaśnił, że: rezygnacja przez Skarb Państwa z należnej mu wpłaty niewątpliwie oznaczałaby wsparcie pochodzące od dysponenta środków publicznych; udzielenie ulgi w spłacie wiązałoby się z uzyskaniem przez skarżącego określonej i wymiernej korzyści ekonomicznej, której co do zasady w normalnych warunkach rynkowych przedsiębiorcy nie uzyskują; uzyskanie przedmiotowej ulgi nie jest w równym stopniu dostępne dla wszystkich zainteresowanych podmiotów, znajdujących się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, z uwagi na to, że decyzja o jej udzieleniu ma charakter uznaniowy; pomoc we wnioskowanej formie dla przedsiębiorstwa skarżącego może zakłócać konkurencję oraz wpływać na wymianę handlową, bowiem rynek wykonywanych przez skarżącego usług, jest z natury rynkiem otwartym na konkurencję i wymianę.
W ocenie organu, powyższe przesłanki wystąpiły w sprawie kumulatywnie, a fakt, że skarżący nie korzystał dotychczas z takiej pomocy spowodował, że nie przekroczono maksymalnej kwoty pomocy, która została określona w wysokości 15.000 euro, jaką państwo może udzielić jednemu przedsiębiorcy na przestrzeni 3 lat.
Kwalifikując zatem pozytywnie wypełnienie norm unijnych, organ rozpatrzył i ocenił żądanie skarżącego na gruncie prawa krajowego, w zakresie spełnienia uwarunkowań do przyznania pomocy zawartych w art. 64e § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do argumentacji wniosku podkreślił przede wszystkim, że katalog przesłanek, o jakich mowa w powyższym przepisie, jest katalogiem zamkniętym i nie zawiera przesłanki "ważnego interesu "zobowiązanego", do której odwołuje się skarżący. Przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. zostały sformułowane alternatywnie. Występują one zarówno wtedy, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Nieściągalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały, a wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej również podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono w sprawie, że skarżący tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem K. , synową D. , synem P. , synową K. , wnuczką A. i wnukiem J. . Głównym źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest praca w gospodarstwie rolnym. Syn K. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w firmie P. . Posiadany przez skarżącego i członków jego rodziny majątek tworzą ruchomości i nieruchomości oraz bieżące dochody z działalności rolniczej i świadczenia pracy.
Według składanych w postępowaniu podatkowym oświadczeń o stanie majątkowym, wartość majątku rodziny skarżącego (ruchomości i nieruchomości) wynosi około [...] zł. W jego skład wchodzi: dom jednorodzinny o wartości [...] zł; budynek mieszkalny, obory, stodoły, budynek gospodarczy (w miejscowości N.) o łącznej wartości [...] zł, które skarżący nabył w drodze spadku; gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha położone we wsi Z. i N. o wartości [...] zł, w skład którego wchodzi stodoła, obora i garaż o łącznej wartości [...] zł.
W skład spadku nabytego przez skarżącego wchodzą: niezabudowana nieruchomość leśna o pow. [...] ha położona we wsi N., gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni [...] ha, w tym położone we wsi P. o pow. [...] ha, K. o pow. [...] ha. S. o pow. [...] ha, Ł. o pow. [...] ha, obora o pow. 80 m2., stodoła o pow. 140 m2, ciągnik rolniczy [...] rok prod. 1987 nr rej. [...].
Ponadto, jak ustalił organ, skarżący jest właścicielem: pługu o wartości [...] zł, grabery o wartości [...] zł; bron o wartości [...] zł, przyczepki [...], rok prod.2009 o wartości [...] zł i ciągnika samoróbki z 1997r. o wartości [...] zł, a w dniu 19 stycznia 2011r. nabył ciągnik rolniczy [...]. rok prod,1987r., w dniu 18 grudnia 2011 r. - samochód osobowy [...], rok prod. 1993, a w dniu 05 września 2012 r. - samochód osobowy [...] rok prod. 1998.
Organ zestawił dochody skarżącego z gospodarstwa z ponoszonymi stałymi wydatkami i ustalił, że ponoszone koszty utrzymania rodziny, jak również koszty przeznaczone na prowadzenia gospodarstwa rolnego w żadnym z analizowanych okresów (2016, 2017r.) nie przekroczyły uzyskiwanego dochodu. Ponadto według zaświadczenia z dnia 2 stycznia 2018r., jako podatnik podatku rolnego o pow. [...] ha fizycznych, w tym [...] ha użytków rolnych, skarżący uzyskał w 2017 r. roczny dochód z [...] ha przeliczeniowych w wysokości [...] zł.
Organ ustalił też, że ze sprzedaży tytoniu w 2016 r. skarżący uzyskał kwotę [...]zł. i dopłaty w kwocie [...]zł. Dopłaty te wyniosły nadto [...] zł za 2015 r. Dochody syna K. za rok 2016 z wynagrodzenia za pracę wyniosły [...] zł (według PIT-11/2016), a z pracy najemnej za granicą - [...] zł (według PIT-36/2016). Natomiast dochody rodziny skarżącego w 2017r. wyniosły: ze sprzedaży tytoniu [...] zł, a dochód z dopłat bezpośrednich z ARiMR w kwocie [...]zł (według oświadczenia skarżącego kwota ta stanowi wyłącznie zaliczkę), a dochód syna z wynagrodzenia za pracę wyniósł [...] zł. Ponadto organ ustalił, że dodatkowym dochodem uzyskanym w 2016 r. jest korzyść ze sprzedaży w dniu 30 maja 2016 r. działki nr [...], stanowiącej grunty orne i pastwiska o pow. [...] m2, położonej w B. za cenę [...] zł.
Organ zwrócił również uwagę na transakcje kupna zawarte przez skarżącego w latach 2011 i 2013 r., dotyczące 3 samochodów osobowych oraz na transakcje zawarte przez syna P., tj. nabycie w dniu 21 stycznia 2015 r. samochodu osobowego marki F. , rok prod. 1999 (uprzednio należącego do skarżącego), w dniu 13 lutego 2015 r. ciągnika rolniczego URSUS MF 255, rok prod. 1987 (uprzednio należącego do skarżącego), w dniu 10 lipca 2017r. samochodu osobowy marki V. , rok prod. 2004. Organ ustalił również, że K. B. w dniu 25 stycznia 2015r. nabył samochód osobowy A. , rok prod. 1998, ponadto posiada samochód osobowy O. , rok prod. 2004 (data rejestracji 30.10.2014r.), którego współwłaścicielem jest D. B. – żona wnioskodawcy, będąca z kolei posiadaczem samochodu osobowego S. , rok. prod. 1995 (data rejestracji 27.01.2015 r.).
W postępowaniu ustalono, że skarżący nie posiada innych obciążeń, jego majątek nie jest objęty zabezpieczeniami w postaci hipotek czy zastawów. Wydatki rodziny przeznaczone na leczenie i ochronę zdrowia skarżący oszacował najpierw na kwotę [...]zł, by potem wskazać kwotę [...]zł (uwzględniającą koszty dojazdu do miejsca leczenia) miesięcznie, udokumentował natomiast wydatki, obejmujące wizytę lekarską, cenę lekarstw w miesiącach: grudniu 2017r., styczniu 2018 r. i lutym 2018r. na łączną kwotę [...]zł.
Mając na uwadze przedstawioną sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, organ doszedł do przekonania, że poniesienie obciążenia z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł może być utrudnione, jednakże nie zakłócające normalnego funkcjonowania. Organ zwrócił uwagę na stałe dochody uzyskiwane przez członków rodziny skarżącego, uzyskiwane dotacje oraz kwoty wynikające z zawartych umów z odbiorcami tytoniu i otrzymywane dotychczas z tego tytułu przez skarżącego. Stan finansowy zobowiązanego oceniono jako daleki od niewypłacalności, bowiem posiadany przez rodzinę skarżącego majątek jest wystarczający, aby wypełnić zapłatę zobowiązania. Pomimo znacznych wydatków ponoszonych przez rodzinę na utrzymanie, w tym wydatków na leczenie, skarżący nie korzysta z pomocy państwa, jak również z form kredytu, czy pożyczki. Dlatego też w ocenie organu, brak możliwości jednorazowego uregulowania kosztów egzekucyjnych nie powoduje, że nie jest on w stanie ich ponieść w ogóle. Nie wykazano też zagrożenia, iż w przypadku przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji, praca gospodarstwa zostanie sparaliżowana i w ostatecznym rozrachunku skarżący pozbawiony zostanie jedynego źródła utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Wysokość dochodzonych kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł stanowi 2,12% wartości całego majątku ruchomego i nieruchomości należących do skarżącego. Tym samym stan majątkowy, liczba osób tworzących gospodarstwo domowe (brak przeciwwskazań do podjęcia przez te osoby pracy zarobkowej) nie przemawia w ocenie organu za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.
Organ wyjaśnił nadto, że pojęcie "interesu publicznego" jako kolejnej przesłanki wskazanej w omawianym przepisie, nie zostało zdefiniowane ustawowo i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania takich wartości, jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, itp. W interesie publicznym jest, aby strona ponosiła zarówno wydatki związane ze swoimi zobowiązaniami podatkowymi, jak też pokrywała koszty egzekucyjne. Organ podkreślił przy tym, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest zależne od woli wierzyciela, ale wynika z przepisów, które w sposób jednoznaczny określają postępowanie wierzyciela w sytuacji, gdy podatnik pozostaje w zwłoce z zapłatą należnych podatków. W takiej sytuacji wierzyciel ma obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego oraz niezwłocznego skierowania go wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej do właściwego organu egzekucyjnego. Podobnie wysokość kosztów egzekucyjnych, jak i zasady ich pobierania nie są uzależnione od woli organów egzekucyjnych. Wynikają one bowiem wprost z przepisów prawa.
W zakresie stwierdzenia wynikającego z treści art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne wskazano, że organ egzekucyjny nie podjął postępowania w przedmiocie przymusowego wyegzekwowania wyłącznie nałożonych kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej w B. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2013 r. i do dnia 5 grudnia 2017r., czyli do wydania zaskarżonego postanowienia, postępowanie to nie zostało podjęte.
W tych okolicznościach organ stwierdził, że w powyższej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie ulgi w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych.
W skardze na postanowienie organu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez działanie organu wbrew przepisom prawa, pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne, którymi został obciążony nie powinny być umorzone;
- art. 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sposób nie budzący zaufania do organu, polegający na braku wskazania konkretnych przyczyn uznania, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi;
- art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez błędną i niewłaściwą wykładnię pojęcia "interes podatnika" – "interes publiczny", błędną wykładnię i uznanie, że koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł nie powinny być umorzone.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przesłanka z pkt 1 przepisu art. 64e § 2 została sformułowana alternatywnie, natomiast przy wykładni pojęciowej "interesu publicznego" (pkt 2 art. 64e § 2 u.p.e.a.) należy uwzględnić wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem umorzenia należności będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa.
Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie zakwestionował jego ciężką sytuację finansową. Wyjaśnił, że posiada gospodarstwo rolne, które jest gospodarstwem rodzinnym. Ziemia jest bardzo niskiej klasy i dlatego dochód z gospodarstwa jest niewielki. Zarzucił, że organ do dochodu zaliczył 500 plus choć nie miał do tego podstaw prawnych. Podkreślił, że koszty utrzymania gospodarstwa są bardzo wysokie, a otrzymywane dopłaty są przeznaczane na paliwo, części, nawozy, opryski itp. Gospodarstwo z trudem pokrywa bieżące wydatki i jest jedynym źródłem dochodu. Synowie, choć mieszkają wspólnie ze zobowiązanym, mają swoje rodziny, nie sposób zatem przyjąć za organem, że ich pieniądze oraz możliwości zarobkowe należy wliczyć do dochodu skarżącego i jego żony. Zdaniem skarżącego, egzekwowanie tak wysokiej kwoty bezsprzecznie odbije się na funkcjonowaniu gospodarstwa rolnego.
Skarżący zarzucił też, że organ nie wziął pod uwagę wieku skarżącego i jego żony oraz ich stanu zdrowia. Wskazał, że z uwagi na bezrobocie i brak wykształcenia nie mogę oni podjąć innej pracy, a prowadzenie rolniczej działalności wiąże się z systematycznym ponoszeniem nakładów. Poza tym za nietrafny uznano argument organu, że posiada majątek, który może spieniężyć, gdy jest to jego jedyne źródło utrzymania, a grunty które posiada są słabej klasy i o bardzo niskiej wartości.
Skarżący nie zgodził się z organem, że do uzyskania ulgi muszą zaistnieć wyłącznie nadzwyczajne okoliczności. Pojęcie "ważnego interesu podatnika" dotyczy również normalnej sytuacji ekonomicznej, w której przeprowadzenie egzekucji doprowadzi do konieczności skorzystania z pomocy państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie – pomimo stawianych wobec niego zarzutów skargi – jest zgodne z prawem.
W rozpatrywanej sprawie, skarżący uznany zasadnie za przedsiębiorcę, wystąpił z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych podnosząc, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a zatem zrealizowany jest "ważny interes podatnika" warunkujący zastosowanie ulgi. W skardze zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, bowiem posiadane przez niego gospodarstwo rolne stanowi źródło utrzymania dla wieloosobowej rodziny, niska klasa gruntów uniemożliwia osiąganie znaczących dochodów. Tymczasem koszty utrzymania rodziny zobowiązanego są bardzo wysokie. Zobowiązany sprzeciwił się, by do jego dochodu wliczać świadczenia otrzymywane przez rodziny jego synów, wspólnie z nim zamieszkujących, w tym wskazał, że organ błędnie zaliczył do dochodów rodziny świadczenie "500 plus" przyznawane na jego wnuczkę i nie uwzględnił faktu, że otrzymywane dotacje są przeznaczane na pokrycie kosztów generowanych przez gospodarstwo. W ocenie skarżącego, egzekucja całości zobowiązania podatkowego wraz z kosztami egzekucyjnymi spowoduje jego niewypłacalność, niemożność utrzymania gospodarstwa, a tym samym zmusi jego rodzinę do sięgania po pomoc państwa, w czym przejawia się interes publiczny w przyznaniu ulgi.
Podkreślenia wymaga, że powyższy wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych został złożony w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego. Egzekucja prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego, oprócz kwoty należności głównej – [...] zł i odsetek – [...] zł (w tym względzie zobowiązany złożył także wniosek o umorzenie zobowiązania podatkowego, ale jest on rozpatrywany odrębnie przez właściwy organ) obejmowała również opłaty naliczone na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. w kwotach: opłata manipulacyjna – [...] zł i opłata za zajęcie rachunku bankowego – [...] zł (k. 93-94 akt administracyjnych). Zgodnie bowiem z art. 64c § 6 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Na poczet tych należności organ egzekucyjny wyegzekwował kwoty: [...] zł i [...] zł.
Oczywistym jest zatem, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych został złożony nim określona została ich ostateczna wysokość, bowiem nie wyekspirowały jeszcze terminy wskazane w art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a., ustanowione dla zobowiązanego, który ma zamiar kwestionowania wysokości lub zasadności obciążenia nimi. W ocenie Sądu kwestia ta jednak nie ma wpływu na rozpoznanie wniosku o umorzenie kosztów, które przecież wstępnie już zostały określone, zgodnie z brzmieniem art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a. i – co najważniejsze - obciążają majątek zobowiązanego, bowiem - zgodnie z art. 64 § 9 u.p.e.a. - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu powstał obowiązek ich uiszczenia (w zakresie opłaty manipulacyjnej – z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 64 § 10 u.p.e.a.). Wniosek o umorzenie ma zatem na celu przerwanie prowadzonych wobec skarżącego czynności, zmierzających do wyegzekwowania tych należności. Jakkolwiek nie sposób odmówić racji skarżącemu, który – powołując się w trakcie rozprawy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 – stwierdził, że winien być obciążony wyłącznie kosztami realnymi, tj. pozostającymi w oczywistym związku z podejmowanymi przez organ czynnościami, nie zaś kosztami stanowiącymi mechaniczną kalkulację procentową wobec wartości przedmiotu egzekucji, to jednak wskazać należy, że zasadność naliczenia kosztów egzekucyjnych nie podlega badaniu w postępowaniu prowadzonym w sprawie umorzenia tych kosztów. Sąd podziela przy tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane w wyroku z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2820/14. Dodać trzeba, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje odrębny tryb ustalania kosztów egzekucyjnych, który obejmuje możliwość ich kwestionowania przez zobowiązanego. Zobowiązany zmierzając do podważenia sposobu obliczenia kosztów powinien złożyć wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, na które przysługuje zażalenie (art. 64c § 7 u.p.e.a.). Stąd też podnoszone przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie zarzuty w tym zakresie są niezasadne. Niemniej jednak, jak już wskazano powyżej, organ winien każdorazowo, nie tylko w postanowieniu w przedmiocie ostatecznego ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego, ale też w trakcie prowadzonych czynności egzekucyjnych, respektować wskazania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku sygn. akt SK 31/14. W przeciwnym razie bezpodstawnie obciąża (choćby nawet tymczasowo, do chwili wydania postanowienia) majątek zobowiązanego, umniejszając równocześnie efektywność egzekucji, której celem jest przecież nie generowanie kosztów, ale odzyskanie należności głównej i odsetek.
Na podstawie art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do brzmienia art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego stanowi ulgę w spłacie tych kosztów. Ulga ta jest udzielana w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Instytucja ta pozwala organowi egzekucyjnemu na swobodny wybór rozstrzygnięcia w razie zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Oznacza to, że organ egzekucyjny może odmówić udzielenia ulgi w umorzeniu w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Katalog przesłanek, od wystąpienia których ustawodawca uzależnia fakultatywne udzielenie ulgi, zawartych w art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a., jest katalogiem zamkniętym.
Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego przez sąd, jest ograniczona w tym znaczeniu, że nie może on nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy ono do wyłącznej kompetencji organu administracji. Zatem kontrola ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanego umorzenia. Ponadto, orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Należy podkreślić, że wiodącą przesłanką uzasadniającą umorzenie kosztów egzekucyjnych, na którą powoływał się skarżący, było stwierdzenie, że nie jest on w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Wskazał, że przemawia za tym również interes publiczny, bo wyegzekwowanie należności spowoduje jego niewypłacalność i konieczność sięgania do pomocy ze strony państwa (pomocy społecznej).
Organ ocenił odrębnie każdą z przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a. w kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w którym wykorzystano dane przedstawione przez samego podatnika. W pierwszej kolejności organ stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z pkt 3, bowiem koszty egzekucyjne nie są odrębnie egzekwowane w sprawie, a zatem z tytułu ich ściągnięcia nie powstają odrębne wydatki egzekucyjne. Organ nie podzielił też stanowiska skarżącego co do spełnienia pozostałych dwóch ustawowych przesłanek do przyznania opisanej ulgi.
W tym względzie nie sposób uznać za zasadne zarzutów skarżącego, zmierzających do wykazania nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych organu. W ocenie Sądu, nie została naruszona w sprawie przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy zasada prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zasada bezstronności, równego traktowania i proporcjonalności (art. 8 kpa), zasada oficjalności postepowania dowodowego (art. 77 kpa) oraz zasada prawdy materialnej w postępowaniu dowodowym (art. 81 kpa). Organy obu instancji prawidłowo wskazały w uzasadnieniach kwestionowanych postanowień fakty, które uznały za udowodnione i dowody, na których się oparły. W ustaleniach odniesiono się do wszystkich aspektów wniosku zobowiązanego, w tym do sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego małżonki, jak też do potencjału gospodarczego prowadzonego przez nich gospodarstwa rolnego.
Skarżący zarówno we wniosku, jak i w skardze skierowanej do sądu wskazywał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, co stanowi jedną z przesłanek udzielenia ulgi, zgodnie z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. Podkreślić jednak należy, że nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej strony uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W art. 64e ustawy egzekucyjnej chodzi "o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym" (por. wyrok WSA w Krakowie z 19 marca 2008 r., I SA/Kr 1171/07). Podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być zatem wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, czy też szczególnie dotkliwym, pozostającym jednocześnie w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem kosztów egzekucyjnych. Taka sytuacja nie występuje w sprawie, ponieważ zobowiązany nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowego między ewentualnym znacznym uszczerbkiem dla swojej sytuacji finansowej, a wymiarem kosztów egzekucyjnych. Jego wniosek w zasadzie dotyczył umorzenia całości obciążających go należności, w tym kosztów egzekucyjnych. W tym znaczeniu zobowiązanie jest bez wątpienia wysokie i jego wyegzekwowanie pozostanie oczywiście dotkliwe dla zobowiązanego i jego rodziny. W niniejszej sprawie ocenie podlega jednak wyłącznie zasadność wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, które na dzień złożenia przez skarżącego wniosku i rozstrzygania o nim przez organy wynosiły kwotę [...] zł (przypomnieć należy, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem z dnia z uwagi na wydane przez sąd administracyjny postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej w podatku akcyzowym). Jak już wskazano, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje odrębny tryb ustalania kosztów egzekucyjnych, który daje możliwość ich kwestionowania przez zobowiązanego. W przedmiotowym postępowaniu organ egzekucyjny był natomiast zobowiązany wyłącznie do oceny istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów, a nie do jednoczesnego rozważania zasadności ich wysokości. Dlatego też rzeczą organów i Sądu było skonfrontowanie obciążających aktualnie zobowiązanego kosztów egzekucyjnych z jego możliwościami płatniczymi.
W wielokrotnie uzupełnianym na żądanie organu oświadczeniu o sytuacji finansowej i majątkowej zobowiązany wskazał, że ma 60 lat i wraz z żoną prowadzi gospodarstwo rolne. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają też dorośli synowie z ich rodzinami. Oni również utrzymują się przede wszystkim z gospodarstwa rolnego, choć syn K. jest też zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony z miesięcznym wynagrodzeniem w 2015 r. – [...] zł, a w 2016 r. – [...] zł. Dodatkowo w latach tych syn uzyskał dochód z pracy za granicą w kwotach [...]zł (za 2015r.) i [...] zł (za 2016 r.). Gospodarstwo rolne zostało sprofilowane głównie na uprawę tytoniu i produkcję oraz sprzedaż suszu tytoniowego. Z tego tytułu w 2016 r. rodzina zobowiązanego otrzymała kwotę [...]zł, jak też pobiera dopłaty bezpośrednie (w 2015 r. – [...] zł, zaś w 2016 r. – [...] zł, za 2017 r. – zaliczka w kwocie [...]zł). Organ wskazał, że w 2016r. łączny dochód rodziny zobowiązanego, będących we wspólnym gospodarstwie ([...] osób) wyniósł [...] zł, co daje ok. [...] zł na jedną osobę miesięcznie. Dodatkowo rodzina syna K. otrzymywała zasiłki, które miesięcznie wynosiły [...] zł. W tym względzie nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że zasiłki te (w tym "500 plus") nie mogą być zaliczane do dochodu wspólnego, bowiem bez wątpliwości kwoty te przyczyniają się do wspólnego utrzymania. Rzeczą organu w tym postępowaniu jest ustalenie realnych środków finansowych, które pozostają w dyspozycji rodziny i pozwalają na planowanie i ponoszenie wszelkich wydatków, nie zaś ustalanie dochodu w rozumieniu przepisów podatkowych. Przez okres 9 miesięcy 2017 r. dochód tego gospodarstwa domowego wyniósł [...] zł, dodatkowo rodzina syna K. otrzymywała comiesięczne zasiłki w kwocie [...]zł. Nie sposób nie zauważyć także, że gospodarstwo rolne, choć jak wskazuje zobowiązany utrzymują się z niego wszyscy z nim zamieszkujący, ma duży areał (powyżej 14 ha) i posiada wartość około [...] zł. W ramach tej działalności, oprócz uprawy tytoniu, uprawiane są też zboża i hodowane zwierzęta (kury), co w oczywisty sposób albo bezpośrednio generuje dochód, albo ułatwia codzienną egzystencję poprzez samoprodukcję. Wartość domu o pow. 200 m2, w którym zamieszkuje rodzina, zobowiązany określił na kwotę około [...] zł, a jego standardowe wyposażenie – na około [...] zł. Skarżący podkreślił, że budynek mieszkalny (podobnie jak budynki gospodarcze na działce, o łącznej wartości ponad [...] zł), wymaga remontu i nakładów z tego tytułu. Kolejny należący do zobowiązanego dom w miejscowości N. ma według niego wartość około [...] zł. Na tej posesji znajdują się nadto: obora o wartości około [...] zł, stodoła o wartości około [...] zł, budynek gospodarczy o wartości około [...] zł. Wszystkie te zabudowania wymagają remontu i nie są użytkowane. Należy stanowczo podkreślić, wobec stanowiska prezentowanego przez pełnomocnika skarżącego, że powyższe wartości nie były szacowane przez organ, ale zostały zaproponowane przez samego skarżącego w składanych oświadczeniach. W związku z tym, że wartości te uznano za realne, oparto na nich ustalenia w sprawie. Strona brała czynny udział w postępowaniu, wielokrotnie wzywana była do złożenia rzetelnych dokumentów i oświadczeń o stanie swojego majątku, zaś udostępnione jej druki w sposób wyraźny wskazują na konieczność dokonania wyceny składników tego majątku. Takie wartości skarżący zamieścił w oświadczeniach. Dlatego też podnoszony zarzut zawyżenia wartości majątku nieruchomego uznać należy za nietrafny.
Zobowiązany posiada także przedstawiające realną wartość ruchomości, w tym samochody i urządzenia rolnicze, które nie są zabezpieczone zastawem. Podobnie nieruchomości nie stanowią przedmiotu zabezpieczenia hipotecznego. Fakt systematycznego obrotu (także pomiędzy członkami rodziny) ruchomościami świadczy o posiadanych możliwościach finansowych w tym względzie. Jak już wskazano, bez znaczenia pozostaje fakt, że samochody w rzeczywistości nabywali synowie zobowiązanego, a jedynie rejestrowano je na nazwisko skarżącego, bowiem wszyscy razem tworzą oni jedno gospodarstwo domowe. Z ewentualnych nadużyć prawa (nadmierne i bezpodstawne korzystanie z ulg ubezpieczeniowych) nie można także czynić argumentu w niniejszej sprawie.
Jak podkreślono w postanowieniu, a dane te oparto również na oświadczeniach podatnika (nawet przy założeniu uwzględnienia ich maksymalnych wysokości, które wielokrotnie były korygowane), koszty utrzymania gospodarstwa zobowiązanego, w tym wydatki na prowadzenie działalności rolniczej, w żadnym z analizowanych okresów (od 2015 r.) nie przekroczyły uzyskiwanych dochodów. Nawet zatem przy założeniu, że działalność rolnicza prowadzona przez zobowiązanego nie należy do wysokospecjalistycznych, co podkreśla skarżący, to i tak stanowi ona stały dochód, pozwalający na utrzymanie trzech wspólnie zamieszkujących rodzin. Jak słusznie zauważył organ, członkowie rodzin synów skarżącego nie posiadają żadnych przeciwwskazań do podjęcia pracy zarobkowej, a zatem sezonowość dochodów z pracy rolniczej nie jest w tym względzie wystarczającym argumentem.
Wbrew twierdzeniu zobowiązanego, organ uwzględnił w swoich rozważaniach stan zdrowia jego i jego małżonki oraz konieczność stałego leczenia i przyjmowania leków. Nie sugerował też zmiany sposobu pozyskiwania dochodów, zważywszy choćby na wiek obojga małżonków. Uznał natomiast, że uzyskiwane dochody obiektywnie zapewniają możliwość prowadzenia egzekucji w zakresie kosztów, która – zważywszy na kwotę należnych na datę rozstrzygania o wniosku strony kosztów – nie może spowodować nadmiernej (a zatem szczególnej) uciążliwości i nie narazi rodziny skarżącego na niewypłacalność. Kwota kosztów stanowi bowiem nieco ponad 2% wartości majątku zobowiązanego.
Wskazać też należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego, sprzedaż składników jego majątku nie w każdym wypadku doprowadzi do nieefektywności gospodarczej w jego działalności. Jak podkreślił sam zobowiązany, składniki nieruchome i ruchome, odziedziczone przez niego po matce, nie są realnie wykorzystywane w działalności gospodarczej. Zabudowania mieszkalne również nie są zajmowane przez jego rodzinę (ich stan techniczny skarżący ocenił jako zły). Mogą zatem przynajmniej w części stanowić zaplecze dla sfinansowania zobowiązań.
Mając na uwadze powyższe dane organ zasadnie zatem uznał, iż analiza sytuacji finansowej zobowiązanego nie pozwala stwierdzić, iż nie daje ona możliwości zaspokojenia kosztów egzekucyjnych we wskazanej w postanowieniu wysokości. Oczywistym przy tym jest, że egzekucja tych należności stanowi dolegliwość i będzie odczuwalna w budżecie, jakim dysponuje rodzina skarżącego, jednak zauważyć również należy, że nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej strony uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W art. 64e u.p.e.a. chodzi bowiem o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym (wyrok WSA w Krakowie z 19 marca 2008 r., I SA/Kr 1171/07 oraz R. Hauser, A. Skoczylas (red.) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2016, s. 343).
W ocenie Sądu, w sposób uprawniony organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła również druga przesłanka umorzenia, tj. przesłanka ważnego interesu publicznego. Organy słusznie przyjęły, iż pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także dążenie do wyeliminowania sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego określenia przez ustawodawcę podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na ten interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64 e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Zdaniem Sądu, organy egzekucyjne orzekające w niniejszej sprawie miały zatem prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych. Należy przy tym wskazać na wynikający z art. 6 u.p.e.a. obowiązek prowadzenia egzekucji. Obowiązek ten ma uzasadnienie w tym, że jego przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 1637/13; z 12 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1543/17). Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu zobowiązanego, który nie uprawdopodobnił swoich obaw, że egzekucja w tym zakresie doprowadzi do jego niedostatku i konieczności korzystania z pomocy instytucji państwa. Nie można zapominać, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z synami i ich rodzinami, którzy są ludźmi młodymi, nie posiadają przeciwskazań do podjęcia pracy. Syn K. uzyskuje z tego tytułu stały dochód, który na przestrzeni badanych lat systematycznie wzrasta. Wykazywane schorzenia zobowiązanego i jego żony nie powodują, że nie mogą oni prowadzić gospodarstwa rolnego, a zatem mają realne możliwości uzyskiwania dochodów. Posiadają też zaplecze w postaci nieruchomości, których ewentualne zbycie (bez szkody dla produkcji rolnej) zapewni dodatkowe środki pieniężne, umożliwiające wywiązanie się ze zobowiązania w tym przedmiocie.
W kontekście powyższego, zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości w analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, o czym w części była już mowa powyżej. Po przeanalizowaniu akt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził bowiem, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy dostarczony przez skarżącego w zakresie sytuacji majątkowej, rozważył zasadność umorzenia kosztów egzekucyjnych według treści wszystkich przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 u.p.e.a. , a także w kontekście udzielenia pomocy de mini mis. Nie uznał ich jednak za wystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych. W ocenie Sądu, organy podatkowe uzasadniły w sposób dostateczny okoliczności, jakimi kierowały się podejmując rozstrzygnięcia, a przy tym wystarczająco szczegółowo odniosły się do przesłanek determinujących na gruncie przedmiotowej sprawy niezasadność wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Samo rozstrzygnięcie w sposób odmienny od oczekiwań skarżącego nie świadczy o naruszeniu art. 6, 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. 18 u.p.e.a.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło