I SA/Lu 561/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej A. W. za zaległości podatkowe H. W. w podatku od towarów i usług za listopad 2004 r. z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi - oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej A. W. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe H. W. z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2004 r., odsetek za zwłokę od zaległości oraz kosztów egzekucyjnych uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia 2 września 2008 r. H. W. wniósł za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej skargę na "postanowienie ww. organu z dnia [...] nr [...] uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności A. W. za zaległości w podatku VAT od środków trwałych A z siedzibą w [...]". Skarżący zarzucił zaskarżonemu aktowi: 1) błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść postanowienia, 2) naruszenie art. 111 § 1 Ordynacji podatkowej oraz "istniejącego orzecznictwa", 3) celowe wyłączenie skarżącego z toczącego się postępowania i pozbawienie go informacji o jego przebiegu i rozstrzygnięciu co miało na celu "ciche" zakończenie całości sprawy i uniemożliwienie wyjaśnienia sprawy na drodze sądowej, 4) naruszenie art. 32 Konstytucji RP. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie był informowany o przebiegu postępowania prowadzonego w przedmiocie odpowiedzialności A. W. za zaległości w podatku VAT od środków trwałych "A" z siedzibą w [...], w związku z tym składa skargę najszybciej jak to tylko możliwe tzn. gdy dowiedział się o istnieniu ww. postanowienia i w związku z tym, nie mogą mieć do niego zastosowania jakiekolwiek terminy wskazywane przez organ podatkowy. W dalszej części skargi H. W. wskazał, że pozbawienie go możliwości udziału w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności A. W. stanowi naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Skarżący wskazał ponadto na błędy w ustaleniach faktycznych poczynionych w sprawie, które miały wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Błędy te polegały na pominięciu faktu, że zaległość podatkowa powstała w latach 1996 – 2001 tj. w czasie, gdy istniała ustawowej wspólność małżeńska pomiędzy A. W., a skarżącym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż H. W. wskazał, że jest to skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej w dniu [...] wydal decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności A. W. jako osoby trzeciej za zaległości H. W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Powołany przez Skarżącego numer (postanowienia) dotyczy wezwania z dnia 10.06.2008r. do osobistego zgłoszenia się celem przesłuchania skarżącego w charakterze świadka w ww. sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że nieuzasadnione są zarzuty, iż skarżący w sposób celowy i świadomy pozbawiony został prawa uczestnictwa w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności A. W. jako osoby trzeciej, co "uniemożliwiało mu wyjaśnienie sprawy na drodze sądowej", gdyż skarżący nie był stroną ww. postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że w dniu 23.06.2008 r. H. W. został przesłuchany w charakterze świadka. Protokół z przesłuchania świadka został włączony do akt postępowania odwoławczego wraz z dołączonymi pismami i załącznikami do pism, jako dowód w sprawie. Podsumowując organ odwoławczy wniósł o odrzucenie skargi w związku z faktem wniesienia jej przez podmiot nieuprawniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec określonego w skardze przedmiotu zaskarżenia potwierdzonego w piśmie skarżącego z dnia 11 października 2008 r. (k. 14 akt sądowych), rozważenia wymagała przede wszystkim kwestia legitymacji skargowej H. W. Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.powoływanej dalej jako P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 50 § 2 tej ustawy, uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. W tej płaszczyźnie o istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, ale interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny przez sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu z obiektywnym porządkiem prawnym. Takie zobiektywizowane rozumienie legitymacji skargowej nie oznacza, że skarga może być złożona od aktu (lub czynności), z którym skarżącego nie wiążą żadne więzy. Wnoszący skargę, jak wynika z powołanego art. 50 § 1 zdanie pierwsze, musi mieć w jej złożeniu interes prawny rozumiany jako istnienie związku miedzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem (lub czynnością). Skarga może dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego. W tej płaszczyźnie interes prawny ma charakter materialnoprawny. Jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu, np. decyzji (por. T. Woś, H. Knysiak -Molczyk i M. Romańska w Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wyd. Prawn. LexisNexis, W-wa 2005, str. 212 i nast.). Z akt wynika, że postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej toczyło się z urzędu. Decyzją tą, skierowaną do A. W. jako osoby trzeciej w rozumieniu przepisów Rozdziału 15 Działu III Ordynacji podatkowej orzeczono o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe skarżącego H. W. z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2004 r., odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucji, a to na podstawie art. 114 tej ustawy. Definicję strony w postępowaniu podatkowym zawiera art. 133 Ordynacji podatkowej. Przymiot strony nabywa się nie przez sam fakt bycia jednym z podmiotów wymienionych w art. 133 Ordynacji podatkowej, lecz przez wykazanie interesu prawnego, ze względu na który, dany podmiot żąda czynności organu podatkowego lub którego działanie organu podatkowego dotyczy. Dany podmiot ma interes prawny wtedy, gdy przepisy prawa materialnego przewidują możliwość prowadzenia w jego sprawie postępowania. Interes prawny nie może być wywodzony z samego faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy instytucji prawnej, lecz musi opierać się na konkretnej normie prawa materialnego. Zgodnie z art. 108 Ordynacji podatkowej przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich są wyłącznie kwestie związane z ustaleniem i istnieniem podmiotu, na który przenosi się odpowiedzialność (art. 166 Ordynacji podatkowej), zakresem należności objętych odpowiedzialnością, a także określeniem terminu płatności należności. Podatnik nie jest stroną postępowania mającego na celu wydanie decyzji, o której mowa w art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się już bowiem kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. W postępowaniu tym, nie może brać udziału jako strona podatnik także dlatego, że nie jest już możliwy udział w nim podmiotów, których interesu prawnego dotyczy działanie organu podatkowego tylko pośrednio (art. 133 Ordynacji podatkowej) "czynność" organu odnosi się bowiem w postępowaniu niniejszym do osoby trzeciej, a nie podatnika. W związku z powyższym stwierdzić należy, że H. W. stroną w przedmiotowym postępowaniu podatkowym nie był. Nie ma on interesu prawnego we wniesieniu skargi, bowiem nie istnieje związek miedzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem. Fakt, że skarżący nie miał przymiotu strony w postępowaniu podatkowym, że postępowanie to wszczęto z urzędu, że nie miał żadnego interesu prawnego ani w postępowaniu podatkowym, ani we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję, która w ogóle go nie dotyczyła, jak również w żadnym zakresie nie dotyczy jego interesu prawnego i obowiązku - ma ten skutek, że skarga uległa oddaleniu na podstawie art. 151 w związku z art. 50 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. także wyrok NSA z dnia 27.09.2000r. II SA 2109/2000 oraz powołany wyżej Komentarz str. 227). Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji