I SA/Lu 562/09

WyrokWSA w Lublinie2009-12-09

Skład orzekający: Anna Kwiatek, Halina Chitrosz, Irena Szarewicz-Iwaniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w tym zarzutu przedawnienia, gdy wierzyciel (ZUS) zajmuje stanowisko, że należność nie uległa przedawnieniu?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jego postanowienie w sprawie zarzutów jest wiążące dla stanowiska wierzyciela (ZUS). Jednakże, sąd administracyjny, kontrolując legalność postanowienia organu egzekucyjnego, ma prawo badać zgodność z prawem stanowiska wierzyciela, nawet jeśli postanowienie ZUS nie podlega zażaleniu. W niniejszej sprawie, sąd uznał, że należności objęte tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu, co czyni skargę zasadną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, wynikających z decyzji o odpowiedzialności A. K. jako byłego członka zarządu spółki. Strona skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. przedawnienia egzekwowanych należności, naruszenia przepisów o odpowiedzialności osoby trzeciej oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego), związany stanowiskiem wierzyciela (ZUS), uznał zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając przedawnienie dochodzonych należności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego i postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z [...] o nr [...] oraz postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz A. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z uzasadnienia Dyrektora Izby Skarbowej w oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] otrzymał do egzekucyjnej realizacji dwa tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...], wystawione na przez ZUS Oddział w [...] Inspektorat w [...]. Tytułami tymi objęto należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2000 r. wynikające z decyzji z dnia [...] określającej odpowiedzialność A. K. jako byłego członka zarządu za zobowiązania Spółki z o.o. "A" z siedzibą w [...]. W oparciu o te tytuły Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne, dokonując zajęcia rachunku bankowego strony w Banku PEKAO SA w W. oraz w Banku PKO BP SA w W.. Zawiadomienia o zajęciu doręczono na adres banków, odpowiednio w dniu 6 maja i 4 maja 2009 r., a kopie tych zawiadomień wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono na adres strony w dniu 11 maja 2009 r. Pismem z dnia 13 maja 2009 r. Bank PKO BP poinformował, że nie prowadzi rachunku na nazwisko A. K.. Bank PEKAO SA pismem z dnia 8 maja 2009 r. zawiadomił organ egzekucyjny, że na prowadzonym na nazwisko strony rachunku bankowym brak jest środków umożliwiających całkowitą lub częściową realizację zajęcia. W dniu 12 maja 2009 r. ustanowiony przez stronę pełnomocnik (J. K.) złożył zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...], zarzucając naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na: - uzasadnionych wątpliwościach odnośnie istnienia obowiązku, - egzekwowaniu należności przedawnionych, - nie wzięciu pod uwagę wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego tegoż obowiązku, - naruszenie art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na uchylaniu się organu egzekucyjnego od zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zarzutów wskazano m.in., że wniesiona została skarga o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Apelacyjnego z dnia 30 października 2006 r. sygn. akt [...] oraz o wznowienie postępowania apelacyjnego w tej sprawie. Zatem do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny losów wniesionej skargi, kwestia prawomocności decyzji ZUS z dnia [...] jest otwarta i nie można uznać, że obowiązek wynikający z tej decyzji istnieje. Strona wskazała też, że w okresie od listopada 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. przedawnienie z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej regulował przepis art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, przewidujący trzyletni okres przedawnienia. Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, na mocy której, do art. 24 tej ustawy dodano § 5d, przewidujący pięcioletni okres przedawnienia. W ocenie wnoszącego zarzuty bieg terminu przedawnienia obowiązku wynikającego z decyzji ZUS z dnia 14 września 2001 r. orzekającej o odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej za zaległości w zapłacie składek: - skończył się z dniem 31 grudnia 2006 r. przy liczeniu biegu przedawnienia w oparciu o przepis art. 24 § 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, - dobiegł końca w dniu 31 grudnia 2004 r. przy liczeniu biegu przedawnienia na podstawie art. 118 § 2 w związku z art. 70 § 4 i 5 Ordynacji podatkowej. Dochodzone należności są więc przedawnione, a ich egzekwowanie narusza przepis art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona podnosiła też, że dochodzone należności były już wcześniej egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych nr[...], [...] i [...], ale wszczęte na ich podstawie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniami Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 22 listopada 2007 r. i 5 marca 2008 r. Zdaniem strony organ egzekucyjny niesłusznie też uznał za zasadną egzekucję dochodzonych należności z rachunku bankowego stanowiącego majątek wspólny małżonków K. w podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem odpowiedzialność osoby trzeciej jest odpowiedzialnością osobistą, którą osoba trzecia ponosi całym swoim majątkiem. Zajęcie konta bankowego, stanowiącego wspólny majątek małżonków K. jest niezgodne z prawem, a wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest zasadny. Wniesione zarzuty na postępowanie egzekucyjne przekazane zostały do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W wyniku rozpatrzenia wniesionych zarzutów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Zdaniem ZUS, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut polegający na wątpliwościach odnośnie istnienia egzekwowanego obowiązku z uwagi na fakt złożenia skargi i wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu apelacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 414 Kodeksu postępowania cywilnego, wniesienie skargi o wznowienie nie tamuje wykonania zaskarżonego wyroku. Co do przedawnienia obowiązku wierzyciel wskazał na zmieniające się przepisy odnośnie przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Przepisy te nie zawierały żadnych przepisów przejściowych, regulujących sposób obowiązywania w czasie nowych przepisów, a jeśli ustawodawca milczy co do tego, czy i w jakim zakresie obowiązywać ma znowelizowany przepis, oznacza to, że jego wolą było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Do 31 grudnia 2002 r. tj. w okresie, w którym w sprawie miał zastosowanie termin przedawnienia określony w art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej - zobowiązanie wynikające z decyzji z dnia 14 września 2001 r. nie uległo przedawnieniu, a zatem od 1 stycznia 2003 r. do tych należności należy stosować zasady wynikające z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzonych ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., tj. zarówno wydłużony do 5 lat termin przedawnienia, jak i obowiązujące w tym okresie zasady zawieszania i przerywania biegu tego terminu. Uwzględniając nawet zaistniałe w sprawie zawieszenia biegu terminu przedawnienia należy stwierdzić, że nie upłynął 5 letni okres terminu przedawnienia, ponieważ do dnia ostatniego zawieszenia biegu tego terminu, tj. do dnia 12 czerwca 2008 r. upłynęło: 1) 3 lata, 8 m-cy i 23 dni terminu przedawnienia (tj. w okresie od dnia 31 grudnia -2001 r. od dnia 31 grudnia 2002 r., od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 7 grudnia 2006 r. i od dnia 27 lutego 2008 r. do dnia 11 czerwca 2008 r. ) - w stosunku do należności objętych tytułem wykonawczym nr [...]. 2) 3 lata, 7 m-cy, 1 dzień terminu przedawnienia (tj. w okresie od dnia 31 grudnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 7 grudnia 2006 r., i od dnia 18 marca 2008 r. do dnia 11 czerwca 2008 r.) - w stosunku do należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] W ocenie ZUS nie stanowi też naruszenia art. 33, pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji fakt uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych, z uwagi na niespełnienie przez dwa tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy oraz w przypadku jednego tytułu określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z ww. powodów nie jest tożsame z umorzeniem samego obowiązku, a tym samym nie stanowi podstawy do wniesienia zarzutu na podstawie art. 33 pkt 1 ww. ustawy. Będąc związany stanowiskiem ZUS, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Kontynuując postępowanie egzekucyjne Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. zajął wierzytelność pieniężną stanowiącą nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikającą z zeznania PIT-36 za 2008 r. na łączną kwotę 4.121,21 zł. Tego samego dnia zawiadomiono Bank PEKAO SA o uchyleniu zajęcia konta z dnia 27 kwietnia 2009 r. Kopię zawiadomienia o zajęciu nadpłaty doręczono stronie w dniu 22 czerwca 2009 r. Zajęcie to zostało zrealizowane przelewem z dnia 18 czerwca 2009 r., co w całości pokryło egzekwowaną należność wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. W dniu 23 czerwca 2009 r. pełnomocnik A. K. złożył zażalenie na: - postanowienie z dnia 17 czerwca 2009 r. oddalające zarzuty na postępowanie egzekucyjne, - zawiadomienie z dnia 17 czerwca 2009 r. nr [...] o zajęciu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikającej ze wspólnego rozliczenia małżonków M. T. K. i A. K. z zeznania podatkowego PIT -36 za 2008 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uchylenie zajęcia nadpłaty z dnia 17 czerwca 2009 r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błędną ocenę dowodów i ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę tego postanowienia oraz obrazę prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, podatkowego, ubezpieczeniowego i egzekucyjnego, mającą istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie: 1) naruszenie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na wystawieniu tytułów wykonawczych wyłącznie na zobowiązanego, w sytuacji prowadzenia egzekucji zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonki, jak i z ich majątków osobistych, 2) naruszenie art. 29 § 1 ww. ustawy poprzez uchylenie się od obowiązku zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, w sytuacji ewidentnego upływu terminu przedawnienia egzekwowanych należności, 3) naruszenie art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, polegające na błędnym uznaniu że: - dyspozycje wymienionego przepisu odnośnie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek oraz zawieszenie tego biegu odnoszą się również do przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, - przedawnienie należności z tytułu odpowiedzialności osoby trzeciej ulega zawieszeniu, podczas gdy z art. 24 ust. 5d ww. ustawy prawo do zawieszenia biegu przedawnienia nie wynika, 4) naruszenie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r., polegające na uznaniu, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, nie obowiązują przepisy art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, regulujące kwestię przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, niezależnie od przepisu art. 24 ust. 5d ustawy, 5) naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na zajęciu nadpłaty wynikającej ze wspólnego zeznania podatkowego PIT-36 za 2008 r. małżonków K., bez uwzględnienia, że dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie zmiana Ordynacji podatkowej umożliwiająca dokonanie takiego zajęcia. Ponieważ główne zarzuty zażalenia dotyczą przedawnienia egzekwowanego obowiązku i swoją podstawę mają w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] przesłał kopię zażalenia do wierzyciela, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektora w [...], z prośbą o ponowne rozpatrzenie zarzutów zażalenia i rozważenie ewentualnej zmiany stanowiska zawartego w wydanym postanowieniu w dniu 4 czerwca 2009 r. Pismem z dnia 15 lipca 12009 r. ZUS poinformował, że w całości podtrzymuje stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu z dnia 4 czerwca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszoinstancyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., zwracając uwagę, że zgodnie z art. 29 § 1 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie to ma charakter formalny. Badanie na tym etapie postępowania przez organ egzekucyjny, czy zobowiązanie objęte tytułami wykonawczymi wygasło z powodu przedawnienia, prowadziłoby do wkroczenia w sferę merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, do czego organ egzekucyjny nie jest uprawniony. Wskazano, że nie podlega również rozpoznaniu zgłoszony po raz pierwszy w zażaleniu zarzut naruszenia art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na wystawieniu tytułu wykonawczego wyłącznie na zobowiązanego, w sytuacji prowadzenia egzekucji zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonki, jak i z ich majątków osobistych. Zarzut ten swoją podstawę ma w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i mógł zostać wniesiony w terminie 7 dni od dnia doręczenia stronie odpisów tytułów wykonawczych, co nastąpiło 11 maja 2009 r. Termin do wniesienia tego zarzutu upłynął więc z dniem 18 maja 2009 r., a zażalenie zawierające zarzut naruszenia art. 27c ww. ustawy wniesiono 23 czerwca 2009 r., tj. 36 dni po terminie. Zarzut wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia nie podlega rozpatrzeniu. Zwrócono też uwagę, że zakres rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy wyznaczony jest rozstrzygnięciem organu I instancji - organu egzekucyjnego i z tych względów zarzut zawarty w punkcie 5 zażalenia z dnia 22 czerwca 2009 r. nie może być rozpoznany przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] działającego jako organ odwoławczy od postanowienia z dnia 17 czerwca 2009 r. o oddaleniu zarzutów. Treść zarzutu objęcia egzekucją nie tylko majątku odrębnego podatnika, ale i majątku wspólnego podatnika i jego małżonka wskazuje, że strona kwestionuje prawidłowość dokonanego w dniu 17 czerwca 2009 r. zajęcia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji istotną kwestią jest rozgraniczenie pomiędzy zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a skargą na czynność egzekucyjną. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] zakwalifikował powyższy zarzut go jako skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych i jako organ nadzoru, i wskazał, że rozpatrzy zarzuty zawarte w punkcie 5 zażalenia jako skargę na czynność egzekucyjną i wyda w tej sprawie stosowne postanowienie. W zakresie zarzutu przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi wskazano, że ZUS zajął odmienne stanowisko niż strona. Powołując się na przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS stwierdził, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a tym samym egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Stosownie do art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, co oznacza, że organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w tym badania zasadności zarzutu zobowiązanego, że egzekwowana należność uległa przedawnieniu, w sytuacji gdy wierzyciel w postanowieniu wydanym w trybie art. 34 §1 ww. ustawy, nie potwierdzi tego zarzutu. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] również nie uznał się za uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 ww. ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podał też, że przed rozpatrzeniem zażalenia przesłał jego kopie wierzycielowi z prośbą o ponowne rozpatrzenie zarzutów, jednak w odpowiedzi otrzymał pismo, w którym wierzyciel w całości podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia 4 czerwca 2009 r. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] pełnomocnik A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając błędną, przekraczająca dopuszczalne granice swobodnej interpretacji, ocenę ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę tegoż postanowienia, oraz obrazę prawa materialnego i przepisów postępowania podatkowego, ubezpieczeniowego i egzekucyjnego, a mianowicie: 1. błędne zastosowanie przepisów art. 26 i art. 29 § l ustawy Ordynacja podatkowa polegające na uznaniu przez organ egzekucyjny zobowiązanego A. K. jako podatnika, płatnika składek, podczas gdy w rzeczywistości zobowiązanie podatkowe A. K. wynika z decyzji ZUS z dnia [...] orzekającej o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zobowiązania Spółki z o.o. "B" z/s w [...] z tytułu składek, 2. naruszenie przepisów art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym, polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającej z zeznania podatkowego PIT -38 za 2008 r. obojga małżonków M. T. – K. i A. K, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela wyłącznie na zobowiązanego, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na zajęciu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającej z zeznania podatkowego PIT-38 za 2008 r. obojga małżonków M. T. – K. i A. K., bez uwzględnienia konsekwencji wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. 4. naruszenie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, polegające błędnym uznaniu, że w/w przepis dotyczący biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek oraz zawieszenia tegoż biegu, odnosi się również do przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, które to przedawnienie reguluje przepis art. 24 ust. 5d tejże ustawy, 5. naruszenie art. 24 ust. 5d wymienionej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na błędnym założeniu, że bieg przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej ulega przerwaniu bądź zawieszeniu, podczas gdy z dyrektyw tego przepisu regulacje dotyczące biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wynikają, 6. naruszenie przepisu art. 118 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na uznaniu, że: - dyspozycje tegoż artykułu nie regulują przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej w związku wejściem w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, - do przedawnienia zobowiązania wynikające z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie mają zastosowania przepisy art. 70 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm. - dalej "upea"), organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, przy czym stosownie do art. 34 § 1 upea stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, co do istnienia egzekwowanego obowiązku bądź jego wymagalności (art. 33 pkt 1 i 2 upea), jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Treść powyższych przepisów jest konsekwencją wynikającej z art. 29 § 1 upea zasady, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz wyrażonej w art. 34 § 2 upea zasady, że na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Ta ostatnia zasada gwarantować ma zobowiązanemu instancyjną i sądową kontrolę stanowiska wierzyciela. Zasada ta doznaje jednak ograniczenia w sytuacji, gdy wierzycielem jest ZUS, bowiem zgodnie z art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 1998 r. Nr 138, poz. 887 ze zm. – dalej: "ustawa systemowa"), od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Brak zaskarżalności postanowienia ZUS w drodze zażalenia nie oznacza jednak, że postanowienie organu egzekucyjnego, które jest następstwem wiążącego postanowienia ZUS wymyka się w zakresie zarzutu zobowiązanego spod kontroli sądowej. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r. – sygn. III SA/Wr 517/04 oraz wyroku WSA w Lublinie z dnia 16 maja 2008 r. – sygn. I SA/Lu 104/08, gdzie skład orzekający zaprezentował pogląd, że skoro postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco kształtuje postanowienie organu egzekucyjnego. Uprawnienie Sądu do kontroli legalności postanowienia wierzyciela (ZUS) wynika z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "ppsa"). Zgodnie z tym przepisem Sąd, rozpatrując skargę, ma obowiązek stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych) przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, co do których ZUS zajął stanowisko, iż w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a tym samym egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela w tej kwestii pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 września 2009 r., sygn. [...] wydanego na skutek apelacji A. K. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 16 lutego 2009 r., przeciwko ZUS, o zwrot wyegzekwowanej należności, dotyczący odpowiedzialności skarżącego z tytułu składek za okres od sierpnia do grudnia 2000 r. Wyrokiem tym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję z dnia 30 maja 2008 r. i ustalił obowiązek zwrotu na rzecz A. K. przez ZUS Oddział w [...] kwoty 894,60 zł tytułem nienależnie opłaconych składek za zobowiązania Spółki z o.o. A z siedzibą w [...], uznając, że apelacja oparta na zarzucie naruszenia art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych jest trafna. Sąd w uzasadnieniu argumentował, iż przepis ten, stanowiący, że "przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana" wprowadzony został do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) i obowiązywał od dnia 1 stycznia 2003 roku. Przed tą datą przedawnienie zobowiązań z tytułu składek, przeniesionych na osobę trzecią, było uregulowane w art. 118 § 2. Ordynacji podatkowej mającym zastosowanie przez art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przewidywał on krótszy okres przedawnienia, bo trzy lata biegnące od końca roku kalendarzowego, w którym została wydana decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Wprawdzie art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej nie został usunięty z art. 31 ustawy systemowej i ustawa z dnia 18 grudnia 2002 roku nie zawierała przepisów intertemporalnych, zwrócono jednak uwagę, że przepisy Ordynacji podatkowej mają wyłącznie odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek i tylko w zakresie wskazanym w art. 31 i 32 ustawy systemowej, co uprawnia do przyjęcia, że unormowanie art. 24 ust. 5d ustawy systemowej jest przepisem szczególnym i stanowi samodzielną, wyczerpującą regulację dotyczącą przedawnienia należności z tytułu składek przeniesionych na osobę trzecią. O bezpośrednim skutku ustawy nowej tj. z dnia 18 grudnia 2002 roku przesądza też reguła pierwszeństwa działania aktu prawnego późniejszego. Tym samym Sąd Apelacyjny przyznał rację skarżącemu, iż nastąpiło przedawnienie należności z tytułu składek w łącznej kwocie 3.724,20 złotych, za które ponosi odpowiedzialność A. K. na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] z dnia [...], bowiem z dniem 31 grudnia 2006 roku upłynął 5- letni termin przedawnienia należności określonej w ww. decyzji. Do tego dnia nie nastąpiło zdarzenie, od którego powołany wyżej przepis art. 24 ust. 5b uzależnił zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Postępowanie egzekucyjne wszczęte w dniu 23 maja 2007 r. okazało się wadliwe z uwagi na nieprawidłowe wystawienie tytułów wykonawczych przez wierzyciela, a następnie umorzone. Wszczęte postępowanie egzekucyjne wobec A. K. nie spowodowało zawieszenia, biegnącego od dnia 31 grudnia 2001 roku terminu przedawnienia zobowiązania określonego w decyzji z dnia 14 września 2001 roku. Zdaniem Sądu Apelacyjnego rozciągnięcie w art. 24 ust. 5b zawieszenia biegu terminu przedawnienia na "postępowanie przed sądem" obejmuje postępowanie sądowe związane z postępowaniem egzekucyjnym, a nie postępowaniem odwoławczym toczącym się przed sądem od decyzji Zakładu przenoszącej odpowiedzialność na osobę trzecią. W ocenie Sądu Apelacyjnego za taką wykładnią art. 24 ust. 5b przemawia treść nadana mu po nowelizacji, od 1 lipca 2004 r. W świetle art. 32 upea doręczenie dłużnikowi upomnień nie jest tożsame z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Skutkiem niewystąpienia zdarzeń zawieszających bieg terminu przedawnienia jest przedawnienie z dniem 31 grudnia 2006 r. zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...] co podnosił w skardze pełnomocnik strony skarżącej. Powyższe czyni skargę zasadną. Co do pozostałych zarzutów skargi, to jest objęcia egzekucją nie tylko majątku odrębnego podatnika, ale i majątku wspólnego podatnika i jego małżonka (to jest wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych wynikających z zeznania podatkowego za 2008 rok), Sąd podziela argumentację Dyrektora Izby Skarbowej w [...], iż z uwagi na rozgraniczenie pomiędzy zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a skargą na czynność egzekucyjną, organ ten zasadnie zakwalifikował powyższy zarzut jako skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu nadpłaty w podatku dochodowym i, wskazując, że w tej sprawie wyda stosowne postanowienie. Kwestia ta nie może podlegać tym samym ocenie Sądu w sprawie, której przedmiotem jest rozpatrzenie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ppsa, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło