I SA/Lu 57/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Ryniec (spr),, NSA Ewa Gdulewicz, Protokolant st. insp. sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004 r., Nr [...]; II. stwierdza nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2004 r., Nr [...] III. stwierdza, że uchylona zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego H.P. kwotę 500 zł /pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H.P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...]września 2004 r., Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2004 rok – uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...] września 2004 r. decyzją organ I instancji ustalił - na podstawie złożonej informacji oraz danych ewidencyjnych gruntów dla miasta L. dwóch aktów notarialnych o nr [...] i [...] - H.P. podatek od nieruchomości na 2004 rok w kwocie 11.959,80 zł. Od decyzji tej H.P. odwołał się. Wnosząc o jej uchylenie wskazał, że decyzja w pozycji "właściciel/władający" wymienia :1/ Skarb Państwa, 2/ "[...]" Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego w Upadłości 3/ H.P. W związku z tym, że zarówno Skarb Państwa jak i Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego "[...]" w upadłości posiadają przymiot osobowości prawnej, to organ podatkowy I instancji powinien, zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zastosować odmienny tryb uiszczania podatku od nieruchomości niż wskazany w zaskarżonej decyzji. Ponadto rażącym uchybieniem, w ocenie skarżącego, było wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej o takim samym numerze co poprzednia, następnie uchylona decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazało na błędne zastosowanie w sprawie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i ustalenie w drodze decyzji wysokości podatku od nieruchomości, a tym samym naruszenie art. 6 ust.11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kolegium nie podzieliło poglądu organu I instancji, że skoro H. P. - osoba fizyczna -prowadzący działalność gospodarczą jest właścicielem lokalu użytkowego w budynku przy ul. W., to podatek należy ustalić w drodze decyzji, skoro zasady opłacania podatku w sytuacji współwłasności czy posiadania nieruchomości przez osoby fizyczne i prawne wyraźnie określa ust. 11 art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dodatkowo wyjaśniło, iż nowa decyzja może zawierać ten sam numer co decyzja poprzednio uchylona, a przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podatkowy I instancji powinien wezwać skarżącego do złożenia uzupełniającej deklaracji, stosownie do dyspozycji art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, bowiem z załączonej przez podatnika do akt kopii deklaracji dnia 15 stycznia 2004 r. wynika, że nie wyszczególniono w niej danych dotyczących budynków lub ich części. Wskazało przy tym na treść art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego, jeżeli w postępowaniu podatkowym stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wskazana w deklaracji. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H.P. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części obejmującej uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej). Nie podzielił stanowiska Kolegium, iż decyzja, która była przedmiotem odwołania może mieć ten sam numer co decyzja poprzednio uchylona. Powołując się na art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, wyjaśnił, że przyzwolenie organu odwoławczego na posługiwanie się przez organ podatkowy I instancji identycznym numerem identyfikacyjnym w stosunku do różnych deczyji podatkowych pozbawia go realizacji przysługującego mu prawa wynikającego z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Posługiwanie się bowiem tymi samymi oznaczeniami identyfikacyjnymi dla zobowiązań podatkowych wynikających z różnych tytułów, w praktyce czyni niemożliwym określenie zobowiązania, na poczet którego podatnik dokonuje wpłaty. Nie zgodził się również z wytycznymi organu odwoławczego, wskazując, iż przedłożona przez niego kopia deklaracji na podatek od nieruchomości na 2004 r. oraz wykaz nieruchomości z 28 września 2001 r. spełniają w całości nałożony na niego przez ustawę obowiązek składania deklaracji oraz informacji podatkowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego art. 21 ustawy o rachunkowości wskazało, że przepis ten odnosi się do dowodów księgowych, a nie decyzji administracyjnych, a co powinna zawierać decyzja określa art. 210 Ordynacji podatkowej i nadanie nowej decyji w sytuacji uchylenia poprzedniej tego samego numeru nie narusza przepisów prawa podatkowego. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269 oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 150, poz.1270 ze zm.) stwierdzić na wstępie należy, iż pobieranie podatków jest stanem obiektywnym, zależnym nie od woli podatnika, lecz wyłącznie od obowiązującego stanu prawa i odpowiedniego stanu faktycznego. Podstawę do wymiaru podatków stanowią natomiast, stosownie do dyspozycji art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2000 Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Bezspornym jest, iż nieruchomość położona w L. przy ul. W. o pow. 1337 m2 , będąca własnością Skarbu Państwa, pozostaje w wieczystym współużytkowaniu dwóch podmiotów H.P. – osoby fizycznej i Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego "[...]" – osoby prawnej (wypis z rejestru gruntów i budynków – k. 9 akt podatkowych). Nie jest też sporna okoliczność, iż H. P. na podstawie zawartej w dniu 2 czerwca 2000 r., w formie aktu notarialnego (k. 6-8 akt podatkowych) umowy przeniesienia własności nabył lokal użytkowy o pow. 749,5 m2 położony w budynku przy ul. W. w zamian za zwolnienie Spółki "[...]" z długu wobec jego osoby. Jak stanowi art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem, że w przypadku gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym (pkt 1); posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (pkt 2); użytkownikami wieczystymi gruntów (pkt 3) i posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w przypadkach wskazanych w ustawie (pkt 4). Co do zasady (ust. 4 art. 3), jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach z wyjątkiem przypadku wyodrębnienia własności lokali. Jeżeli bowiem wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku (art. 3 ust.5). Sposób opodatkowania podatkiem od nieruchomości został natomiast określony w art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z jego przepisami (ust.6) osoby fizyczne obowiązane są złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania, a podatek od nieruchomości ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania i płatny jest on w czterech ratach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (art. 6 ust. 7). Powołane powyżej przepisy nie mają jednak zastosowania w sytuacji, opisanej w ust. 11 art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, z którą też mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a mianowicie jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu m. in. osób fizycznych oraz osób prawnych. W takiej sytuacji osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają go na zasadach obowiązujących osoby prawne, czyli bez wezwania – na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku do 15 każdego miesiąca – art. 6 ust. 9 pkt 3. H.P. w dniu [...]września 2001 r. złożył w Urzędzie Miejskim wykaz nieruchomości wskazując w nim powierzchnię lokalu użytkowego związanego z działalnością gospodarczą i stanowiącego jego odrębną własność – 749,5 m2 oraz powierzchnię gruntów pozostałych – 346 m2 (k.5 akt podatkowych). W dniu 15 stycznia 2004 r. wpłynęła zaś do Urzędu Miasta jego deklaracja na podatek od nieruchomości na 2004 r. wskazująca łączną powierzchnię gruntów - 1337 m2 związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (będących we współużytkowaniu wieczystym H.P. i Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego "[...]") oraz łączną kwotę podatku od tej nieruchomości (k.11 akt podatkowych). Organ podatkowy I instancji wydając w trybie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 Ordynacji podatkowej, zarówno w dniu 5 kwietnia 2004 r. jak i w dniu 1 września 2004 r. (k.44, 40 akt pod.) decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości na 2004 r., wziął pod uwagę dane z przedłożonego do akt wykazu nieruchomości i choć powołał w podstawie prawnej art. 1a-7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, to ustalił podatnikowi wysokość i termin płatności rat tego podatku (15 marzec, 15 maj, 15 wrzesień i 15 listopad), tak jak w sytuacji typowej dla osób fizycznych, pomijając całkowicie fakt współużytkowania wieczystego opodatkowanej nieruchomości przez osobę fizyczną i osobę prawną. Takie rozstrzygnięcie, w ocenie Sądu, stanowi rażące naruszenie prawa i skutkować musi stwierdzeniem nieważności wskazanych decyzji organu i instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wyżej wskazano, przepis art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że jeżeli nieruchomość znajduje się we współwłasności (lub grunt znajduje się we współużytkowaniu wieczystym) osób fizycznych i prawnych, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości i opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne. Zgodnie z tą zasadą podatnicy określeni w art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, będący współwłaścicielami nieruchomości (współużytkownikami wieczystymi gruntów) wraz z osobami prawnymi, powinni składać deklaracje podatkowe a następnie wpłacać obliczony podatek bez wezwania w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego. Przedmiotem opodatkowania będzie tu grunt oraz część budynku stanowiących współwłasność w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Odnosząc się do zarzutu strony co do nadania takich samych numerów identyfikacyjnych decyzji z dnia [...] kwietnia i [...] września 2004 r., podzielić należy pogląd organu odwoławczego, iż takie postępowanie przepisów prawa nie narusza, a wskazany przez skarżącego art. 21 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości nie ma w sprawie zastosowania. Decyzja administracyjna (podatkowa) nie jest dowodem księgowym, o jakim w cyt. ustawie o rachunkowości, rozumianym jako udokumentowanie zdarzenia gospodarczego (operacji gospodarczej) – art. 20 i 21 tej ustawy. Niczym nie uzasadnione też jest twierdzenie skarżącego, iż takie postępowanie uniemożliwia mu realizację prawa z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją w tym przepisie wskazaną (zobowiązaniem wynikającym z różnych tytułów prawnych). Dokonując kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]listopada 2004 r. a także uprzednio wydanej decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2004 r. Sąd doszedł do przekonania, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Zawarte w uzasadnieniach powyższych decyzji wytyczne organu co do konieczności wezwania podatnika do złożenia uzupełniającej deklaracji podatkowej, w sytuacji gdy deklaracja ta została złożona w przewidzianym ustawą terminie stanowią, w ocenie Sądu, naruszenie art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Rację ma skarżący, iż przez sam fakt złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości w ustawowo przewidzianym terminie oraz wykazu nieruchomości wypełnił nałożony na niego przepisami ustawy obowiązek składania deklaracji i informacji podatkowych. Gdy organ podatkowy stwierdzi w postępowaniu podatkowym, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna, niż wykazana w deklaracji, wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 4 3 Ordynacji podatkowej), bez potrzeby wzywania podatnika do złożenia bądź uzupełnienia deklaracji podatkowej. Zobowiązanie podatnika przez organ podatkowy do skorygowania deklaracji podatkowej jest możliwe jedynie przed wszczęciem postępowania podatkowego w ramach czynności sprawdzających (art. 274 Ordynacji podatkowej). Ponadto przyjęcie przez organ odwoławczy w uzasadnieniach swoich decyzji, że zasady opłacania podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współposiadanie wieczyste gruntu, w sytuacji, gdy wyodrębniono własność lokali, reguluje wyłącznie przepis art. 6 ust. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z pominięciem zakresu obowiązku podatkowego określonego w art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego. Biorąc więc powyższe pod uwagę i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a/ oraz pkt 2 i § 2należało zaskarżona decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. oraz decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2004 r. uchylić, a co do decyzji wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...] kwietnia 2004 r. i [...]września 2004 r. stwierdzić ich nieważność. Orzeczenie co do pkt. III wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 w/w ustawy. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.