I SA/Lu 573/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata; postanawia: odmówić M.D. przyznania prawa pomocy. M.D. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od wniesionej skargi skarżąca, pismem z dnia 19 sierpnia 2007 r. (data nadania w placówce pocztowej w dniu 20 sierpnia 2007 r.) wniosła o umorzenie wpisu sądowego. Niniejsze pismo potraktowano jako pismo w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" wniosek taki składa się na urzędowym formularzu. M.D. wezwana do przedłożenia wypełnionego urzędowego formularza PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosła go w zakreślonym dla dokonania tej czynności procesowej terminie, zakreślając pismem odręcznym, iż wnosi o ustanowienie adwokata. Pozostałe rubryki wniosku wskazujące na rodzaj przyznania prawa pomocy pozostały nie zakreślone. Wobec powyższego wezwano skarżącą do zakreślenia - w terminie 7 dni - w rubryce nr 4 wniosku (oryginał 1 strony wniosku zawierającego rubrykę nr 4 przesłano skarżącej) w jakim zakresie wnosi o przyznanie praw pomocy. W zakreślonym terminie skarżąca odesłała oryginał 1 strony wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wynika z niej, iż skarżącą do wcześniejszego żądania ustanowienia adwokata ( sporządzonego pismem odręcznym) dopisała wyraz "w całości". W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca powołuje się na zły stan zdrowia - uszczerbek na zdrowiu - częściowe kalectwo i niezdolność do pracy po pobiciu. Skarżąca jest osobą samotną, posiadająca podupadłe i zadłużone z powodu rąk do pracy. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż w skład jej majątku wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni 14,50 ha. Jedynym jej wykazanym dochodem jest zasiłek chorobowy w wysokości 243 zł. Wnioskodawczyni wskazała również, iż pobiera dopłaty z Agencji Rynku Rolnego na dofinansowanie gospodarstwa, spłatę zaciągniętego kredytu oraz zobowiązana jest do zakupu sprzętu rolniczego. W myśl art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu oświadczenie okazało się niewystarczające oraz biorąc pod uwagę dane nt. sytuacji materialnej strony skarżącej wynikające z akt sprawy administracyjnej, które mogą budzić wątpliwości, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni wezwano M.D. do nadesłania: zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego o powierzchni 14,50 ha, kopii ostatniej decyzji przyznającej płatności bezpośrednie do posiadanego przez skarżącą gruntu rolnego o powierzchni 14,50 ha wydanej przez właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wyjaśnienia z jakich środków skarżąca spłaca kredyt, o którym wskazuje we wniosku (nie precyzując jego wysokości) biorąc pod uwagę, iż na urzędowym formularzu wykazano dochody jedynie w wysokości [...] zł miesięcznie, oświadczenia jednoznacznie wskazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, woda, opał, telefon, wydatki na żywność) związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego oraz do nadesłania oświadczenie wskazującego w jakiej wysokości skarżąca uzyskała dochody z ostatnich 3 miesięcy z tytułu sprzedaży mleka (z akt sprawy administracyjnej wynika, iż wnioskodawczyni uzyskuje dochody także ze sprzedaży mleka). M. D. wezwano ponownie także do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku poprzez złożenie oświadczenia jednoznacznie wskazującego czy w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca pismem odręcznym zaznaczyła, iż wnosi o "ustanowienie adwokata w całości" (inne wskazane w rubryce nr 4 urzędowego formularza PPF możliwości przyznania prawa pomocy nie zostały wykreślone) odnosi się również do wniosku o zwolnienie w całości od kosztów sądowych - pod rygorem przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek dotyczy jedynie wniosku o przyznanie adwokata. W zakreślonym terminie skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych. We wskazanym w wezwaniu terminie skarżąca nadesłała jedynie pismo, w którym powtarza twierdzenia zawarte na urzędowym formularzu, odnosi się również do swego złego stanu zdrowia i złej sytuacji materialnej. Ze złożonych wyjaśnień wynika również, iż skarżąca nie dostarcza mleka do mleczarni. Ponadto posiada ona 2 kredyty zaciągnięte w banku na kwotę około [...] i [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: W związku z tym, iż skarżąca poza wnioskiem "o ustanowienie adwokata w całości" nie oświadczyła, że wnosi również o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano jedynie w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przyjęty do rozpoznania wniosek M.D. o ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji majątkowej, finansowej oraz nadesłane na późniejszym etapie wyjaśnienia nie dają podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości poniesienia przez nią kosztów ustanowienia adwokata. Składane przez skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego skarżąca wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane w trakcie postępowania wyjaśnienia strony, które w niewielkiej części odpowiadały obowiązkowi wynikającym z treści wystosowanego do niej wezwania nie pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów toczącego się postępowania. W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć jak wynika z urzędowego formularza, iż M.D. utrzymuje się jedynie ze stałego dochodu w postaci świadczenia KRUS w wysokości [...] zł miesięcznie opłacając przy tym z tego dochodu wszystkie swoje wydatki, których to wysokości nawet nie sprecyzowano. Zwłaszcza, że jak wynika z urzędowego formularza skarżąca uzyskała dochody z tytułu dopłaty na dofinansowanie gospodarstwa rolnego. Wysokości tych dopłat również nie wskazano. Z nadesłanych wyjaśnień wynika za to, iż skarżąca ma do spłaty 2 kredyty w łącznej wysokości około [...] zł. Świadczyć to może jedynie o tym, iż wnioskodawczyni może mieć zdolności płatnicze, w tym również na poniesienie kosztów tego postępowania związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Reasumując, M.D. nie wykonując wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych oraz nie nadsyłając jednoznacznego w treści oświadczenia dotyczącego wysokości kosztów utrzymania nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy i uniemożliwiła przez to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów postępowania w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.