I SA/Lu 574/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem z dnia 10 lipca 2017 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 42.850 zł. Składając oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką ora dwójką dzieci w wieku 2 i 6 lat, utrzymując się z jego wynagrodzenia za pracą w kwocie 250 USD oraz świadczeń socjalnych w kwocie 205 USD. Skarżący wraz z rodziną po zawieszeniu działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce przeprowadził się z powrotem na Białoruś, gdzie zamieszkuje u rodziców. Jedyny majątek rodziny to garaż, samochód osobowy o wartości 7.000 USD oraz oszczędności w kwocie 200 USD. Do wniosku skarżący dołączył m.in. wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, zeznanie podatkowe za rok 2015 i 2016, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia oraz zaświadczenie o braku posiadanych praw do nieruchomości. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, że w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku w drodze przyznania prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy strona występująca z takim wnioskiem wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może natomiast zostać przyznane stronie, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe do wniosku strony, referendarz sądowy nie znalazł dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, iż wymaga całkowitego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Niemniej jednak w jego ocenie wniosek strony zasługuje na częściowe uwzględnienie, tj. przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych. Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokość wpisu od skargi wynosi 42.850 zł. Natomiast łączna wysokość wpisów we wszystkich pięciu sprawach skarżącego zawisłych równolegle przed sądem wynosi 230.920 zł. Uwzględniając zatem wskazaną wysokość wpisów w zestawieniu z sytuacją finansową strony skarżącej oraz fakt, że uiszczenie wpisów od skarg jest warunkiem niezbędnym ich rozpoznania przez sąd, zasadnym jest pokrycie kosztów niniejszego postępowania w części przekraczającej kwotę 100 zł z budżetu państwa. Innymi słowy zestawienie kosztów niniejszego postępowania jak również czterech pozostałych postępowań z możliwościami finansowymi strony prowadzi do wniosku, iż zbyt dużym obciążeniem dla strony byłoby uiszczenie wskazanych kosztów w ich pełnej wysokości. Przedstawiona przez nią sytuacja rodzinna i dochodowa nie pozwala jednak na zwolnienie jej z kosztów w większym zakresie. Sytuacja ta nie jest bowiem na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w szerszym lub pełnym zakresie. Nie sposób bowiem pominąć, że skarżący posiada stałe źródło dochodu, które pokrywa koszty utrzymania rodziny oraz oszczędności w wysokości pozwalającej na uiszczenia wpisów we wszystkich pięciu sprawach w wielkości odpowiadającej przyznanemu zwolnieniu. Z tych wszystkich względów należało zwolnić skarżącego od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 zł, która to kwota równa jest minimalnemu wpisowi od skargi w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Uiszczenie przez niego opłat sądowych w takiej wysokości nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.