I SA/Lu 575/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące IV-X 2005 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: I. przyznać B.J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę 500 (pięćset) zł; II. odmówić B.J. przyznania prawa pomocy w pozostałych zakresie. B.J. reprezentowana przez adwokata G.O. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis sądowy od wniesionej skargi został ustalony w wysokości 2000 zł. Z uzasadnienia złożonego wniosku jak i z nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą. Jednak uzyskiwane z tego tytułu dochody są obecnie niskie i nie wystarczają na pokrycie wszystkich zobowiązań. Skarżąca obecnie spłaca cztery kredyty w ratach miesięcznych w łącznej kwocie około 2100 zł, które zostały zaciągnięte przez małżonka na spłatę długów powstałych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zabezpieczeniem jednego z kredytów jest nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym o powierzchni [...] m2, w którym mieszka skarżąca wraz z mężem. Strona ponosi również wydatki miesięczne związane z leczeniem oraz wizytami u lekarzy. W skład jej majątku wchodzi również nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha oraz [...] we współwłasności nieruchomości tj. [...] arów. Zadeklarowane łączne dochody wspólnego gospodarstwa domowego, które tworzy wraz mężem wynoszą około [...] zł. W skład tych dochodów wchodzą dochody jej męża z tytułu emerytury w wysokości [...] zł netto oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawczyni w wysokości około [...] zł netto. Z nadesłanych dodatkowych dokumentów wynika, iż miesięczne koszty leczenia wynoszą około [...] zł. Natomiast miesięczne koszty wyżywienia i utrzymania pojazdów wynoszą około [...] zł. W okresie zimowym koniecznym jest również zakup opału na kwotę około [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika również, iż decyzją organu podatkowego stronie zostały rozłożone na raty zaległości podatkowe do 2012 r. Wysokość spłacanych rat łącznie z rozłożonymi na raty kosztami egzekucyjnymi (do 2010 r.) wynosi około [...] zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej (z ostatnich 3 miesięcy) wynika, iż kwota uznań w tym okresie wyniosła [...] zł. Natomiast kwota obciążeń wyniosła [...] zł. W miesiącu poprzedzającym złożenie skargi do sądu administracyjnego kwota wpływów na rachunek bankowy skarżącej wyniosła ponad [...] zł (k. nr 32-37). Z punktu widzenia oceny możliwości ponoszenia przez stronę kosztów sądowych wzięto pod uwagę, iż na skarżącej może ciążyć obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w innej sprawie o sygn. akt I SA/Lu 574/08, gdzie kwota tylko wpisu sądowego wynosi 703 zł. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Odnosząc się do podanej w uzasadnieniu sytuacji finansowej strony skarżącej należy podnieść, iż zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 § 1 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (w takim zakresie złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Możliwość uiszczenia kosztów sądowych w innej sprawie w połączeniu z przedstawionym na urzędowym formularzu oświadczeniem popartym dodatkowymi dokumentami wskazującymi na obecną sytuacje finansową wnioskodawczyni pozwala na przyjęcie, że strona skarżąca nie jest w stanie (lub nie byłby w stanie) - bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny - ponieść w całości kosztów tego postępowania, na które składa się kwota wpisu stosunkowego od wniesionej skargi w wysokości 2000 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz ewentualnych kosztów sądowych (np. wpis sądowy od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów sądowych należy również zaliczyć kwotę wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi połowę wpisu od skargi (w niniejszej sprawie byłaby to kwota 1000 zł). Taka, a nie inna ocena obecnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni związana między innymi z obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych jeszcze w innej sprawie nie oznacza jednak, że strona nie może ponieść części ww. kosztów sądowych bez uszczerbku w kosztach koniecznego utrzymania swojego i rodziny. Biorąc to pod uwagę zwolniono skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi jedynie ponad kwotę 500 zł. Natomiast w pozostałym zakresie (czyli pozostałych do uiszczenia ewentualnych kosztów) brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Skarżąca, która jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą o średniomiesięcznych przychodach w wysokości około 100 000 zł mimo wykazanych wyżej wydatków związanych z utrzymaniem nie powinna mieć problemu z poniesieniem wpisu sądowego w tej sprawie, który z uwagi na zastosowane zwolnienie sprowadzi się do kwoty 500 zł. Oceniając sytuację finansową strony nie można stwierdzić, iż z uwagi na zastosowanie zwolnienie poniesienie obecnych i pozostałych ewentualnych kosztów sądowych w tej sprawie mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Reasumując, możliwości zarobkowe strony skarżącej, które wynikają z analizy złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów wykluczają w zasadzie w przypadku pozostałych do uiszczenia kosztów sądowych możliwość spadku poziomu finansowego strony poniżej tzw. minimum socjalnego. Poza tym, wymienione pozostałe koszty sądowe, które mogą ale nie muszę wystąpić nie są wymagalne na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego i pozwolą stronie kosztem niekoniecznych wydatków przygotować się na ich poniesienie. Biorąc to pod uwagę, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.