I SA/Lu 575/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2015 r. sprawy ze skargi O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz O. kwotę [...](trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. [...] UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie Wójta [...] z dnia [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji również Wójta [...] z dnia [...] określającej O. (spółka, podatnik) zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...]zł. W motywach powyższego postanowienia organ wyjaśnił, że nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności było spowodowane tym, że do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. pozostał czas krótszy niż trzy miesiące. Spółka toczy spór z organami podatkowymi o wysokość zobowiązania w rozpatrywanym podatku. Nie uiściła dobrowolnie prawidłowej kwoty podatku. Jej pełnomocnik zwlekał z odbieraniem korespondencji w postępowaniu podatkowym, nie przedkładał żądanych dokumentów niezbędnych dla wymiaru podatku, zmieniał adresy do doręczeń, a więc zmierzał do przedłużenia postępowania podatkowego, chcąc doprowadzić do przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego. W związku z tym, zdaniem organu, na zasadzie art. 239, art. 239a, art. 239b § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm. - dalej jako o.p.), należało nadać rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia 23 grudnia 2014 r., określającej wysokość zobowiązania spółki z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. Odnosząc się do zarzutów spółki organ wyjaśnił, że stosownie do art. 165 § 5 pkt 3 o.p. organ pierwszej instancji nie miał obowiązku wydania i doręczenia spółce czy jej pełnomocnikowi postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji. Spółka (skarżąca) złożyła skargę na powyższe postanowienie organu, w której wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 23 grudnia 2014 r. Domagała się również zasądzenia kosztów nin. postępowania sądowego. Zarzuciła naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 239b § 2 o.p., gdyż nie zostało uprawdopodobnione, że spółka nie wykona zobowiązania podatkowego, wynikającego z nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, do upływu terminu jego przedawnienia. Zdaniem spółki, uzasadnienia postanowień w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności, których dotyczy skarga, nie przedstawiają w istocie żadnych okoliczności, które rzeczywiście mogłyby świadczyć o tym, że sporne zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane przed upływem terminu jego przedawnienia. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko oraz argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Jednak u podstaw tej oceny leżą zupełnie inne przyczyny niż te, które opisuje podatnik w skardze. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić również te istotne naruszenia prawa, których podatnik nie dostrzega. Zdaniem sądu, dla wyniku nin. sprawy zasadnicze znaczenie ma zupełnie inna kwestia, pominięta przez skarżącą spółkę. Na potrzeby kontroli legalności zaskarżonego postanowienia sąd z urzędu wystąpił do organu o przedstawienie kompletnych akt dotyczących określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. W szczególności, w przekonaniu sądu, należało bowiem mieć na uwadze czy spółka składała odwołanie od decyzji nieostatecznej organu pierwszej instancji, której nadano sporny rygor natychmiastowej wykonalności i z jakim skutkiem zostało ono rozpatrzone. Z przedstawionych przez organ akt podatkowych wynika, że spółka złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym mocą postanowienia z dnia [...] organ stwierdził, że złożono je po upływie ustawowego terminu. Zatem decyzja objęta spornym rygorem nadal pozostaje w obrocie prawnym. Wobec tego trzeba zauważyć, że organ przyjmuje upływ terminu przedawnienia zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r. z końcem grudnia 2014 r., a jednocześnie pomija, że postanowienie organu pierwszej instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wówczas jeszcze decyzji nieostatecznej zostało doręczone pełnomocnikowi podatnika już w styczniu 2015 r., a więc po upływie terminu przedawnienia powyższego zobowiązania podatkowego. W tych okolicznościach trzeba przypomnieć, że stosownie do treści art. 239a o.p. decyzja nieostateczna, co do zasady, nie podlega wykonaniu. Jednak organ podatkowy jest uprawniony nadać takiej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności jeśli zostaną spełnione jeszcze dodatkowe przesłanki wymienione w art. 239b § 1, § 2 o.p. Z treści art. 239a o.p. wynika zasada, w myśl której nieostateczna decyzja organu pierwszej instancji nie jest wykonalna. Staje się ona wykonalna, na zasadzie wyjątku, dopiero w wyniku nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wobec tego postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji ma charakter konstytutywny. Nakłada ono na podatnika obowiązek zapłaty kwoty podatku, wynikającej z nieostatecznej decyzji, dopiero z chwilą doręczenia mu takiego postanowienia. Przed tym doręczeniem podatnik nie jest jeszcze zobowiązany do wykonania decyzji nieostatecznej. Zatem zobowiązanie, określone podatnikowi mocą nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, musi istnieć w chwili doręczenia podatnikowi postanowienia o nadaniu tej decyzji omawianego rygoru. Tymczasem w realiach analizowanej sprawy stało się tak, że zobowiązanie spółki w podatku od nieruchomości za 2009 r. - objęte decyzją Wójta [...] z dnia [...] której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności - uległo przedawnieniu i wygasło z końcem 2014 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 o.p. Takie są właśnie ustalenia organu. W rezultacie, w styczniu 2015 r., na spółkę nie mógł już zostać nałożony obowiązek natychmiastowego wykonania przedawnionego zobowiązania. Jakkolwiek organ pierwszej instancji wydał postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jeszcze przed upływem terminu z art. 70 § 1 o.p., a więc przed końcem grudnia 2014 r., to następnie postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w styczniu 2015 r., kiedy termin przedawnienia już upłynął, w konsekwencji zobowiązanie podatkowe wygasło. W tej sytuacji, zważywszy na konstytutywny charakter omawianego postanowienia - w świetle treści art. 239a o.p. - zbyt późno zostało ono doręczone podatnikowi, bowiem już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania, które miałoby podlegać natychmiastowemu wykonaniu. Z uwagi na konstytutywny charakter postanowienia, nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej (o czym wyżej), nie mogło ono nałożyć na podatnika obowiązku wywiązania się z przedawnionego zobowiązania podatkowego. W świetle powyższego należy ocenić, że kontrolowane postanowienie organu nie odpowiada prawu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, zgodnie z którym organ dotychczas nie wykazał przesłanek zastosowania instytucji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. W dalszym postępowaniu organ ustali i rozważy czy zaistniały jakiekolwiek okoliczności, dotąd nie brane pod uwagę, uzasadniające wydanie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, a następnie, stosownie do wyniku tych ustaleń i rozważań, wyda prawidłowe rozstrzygnięcie czy to merytoryczne, czy formalne. Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W myśl znowelizowanego brzmienia art. 152 p.p.s.a. uwzględnienie skargi oznacza, że zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku (por. art. 2 ustawy nowelizującej - Dz.U.2015.658). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.