I SA/Lu 577/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 2025 r. nr 219/2025 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie Zakładu nr 192/2025 z dnia 15 lipca 2025 r. o oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr TW42000225013628, TW4200025007851, wniesionego przez M. P. (zobowiązanego, skarżącego, stronę). Jak wynika z akt sprawy i treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, po otrzymaniu tytułów wykonawczych zobowiązany wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym i podniósł, że obowiązek wynikający z tytułów wykonawczych wygasł na skutek zapłaty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniesiony zarzut wskazując, że wpłaty, na które powołuje się skarżący została rozliczona na zaległości w opłatach składkowych za wcześniej wymagalne należności (FUZ za maj 2018 r. i styczeń 2020r.). Tym samym zaległość za październik i listopad 2024 r. nie została zapłacona. Zobowiązany wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie postępowania. Podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym sporne należności wygasły wskutek zapłaty przed datą wystawienia tytułów wykonawczych. Rozpatrując sprawę ponownie organ stwierdził, że zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) jest bezzasadny, bowiem – wbrew stanowisku skarżącego - należności za okresy objęte tytułami wykonawczymi (od października do grudnia 2024 r.) nie zostały uregulowane. Wpłata z dnia 19 listopada 2024 r. została rozliczona na fundusz ubezpieczeń społecznych za maj 2018 w kwocie 141,25 zł z odsetkami w wysokości 100 zł oraz fundusz ubezpieczeń zdrowotnych za maj 2018 r. w kwocie 49,58 zł oraz za styczeń 2020 r. w kwocie 114,17 zł wraz z odsetkami w wysokości 65 zł. Z kolei wpłata z dnia 23 grudnia 2024 r. została zaliczona na składkę funduszu ubezpieczeń zdrowotnych za maj 2018 r. w kwocie 229,81 zł w odsetkami w wysokości 166 zł oraz styczeń 2020 r. w wysokości 72,19 zł. Nadto, dochodzone w trybie egzekucyjnym należności nie uległy przedawnieniu. Bieg terminu przedawnienia składek został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. od daty doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy. Doręczenie zawiadomienia było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zadłużenia i równocześnie zawieszającą bieg terminu przedawnienia należności. Konsekwencją zakończenia postępowania było wydanie decyzji stwierdzającej wysokość oraz okres zadłużenia, informującej o konsekwencjach braku jego spłaty – obowiązku skierowania zaległości do przymusowej realizacji w trybie egzekucji. Podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych były prawomocne decyzje o wysokości zadłużenia. Doręczenie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanych na ich podstawie środkach egzekucyjnych oraz stosowane później środki egzekucyjne były kolejnymi czynnościami zmierzającymi do ściągnięcia zadłużenia. Organ wyjaśnił, że przedstawiona przez zobowiązanego informacja o stanie konta ubezpieczonego w ZUS z zaznaczoną pozycją 0 zł nie potwierdza zasadności zarzutu, jest to bowiem wysyłana każdego roku do wszystkich ubezpieczonych informacja o zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego składkach, natomiast zaznaczona pozycja to "Kapitał początkowy powiększony o kwoty corocznej waloryzacji" i nie może być traktowane jako stan rozliczeń z ZUS. W skardze na powyższe postanowienie M. P. wniósł o jego uchylenie, uchylenie postanowienia z dnia 15 lipca 2025 r. oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Domagał się sprawdzenia sposobu księgowania dokonywanych przez niego wpłat na konto w ZUS. W uzasadnieniu skarżący podał, że dokonał wpłat na swoje konto w ZUS w dniach 19 listopada 2024 r. i 23 grudnia 2024 r. W dniu 19 maja 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wszedł w sposób bezprawny w prawa wierzyciela, wystawiając tytuły wykonawcze i zajmując konto bankowe. Wyprowadzenie środków płatniczych z konta i dowolne ich księgowanie to "rolowanie długu" i jest to czyn związany z niedopełnieniem obowiązków lub przekroczeniem ich na szkodę obywatela. W ocenie skarżącego, obowiązek został wykonany, zatem zastosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem sporu jest zarzut skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym oparty na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., tj. zarzut wygaśnięcia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Zdaniem skarżącego, tytuły wykonawcze zostały wystawione, a na ich podstawie wszczęta egzekucja wobec obowiązków (zaległości składkowych), które zostały uprzednio przez niego już zapłacone. Wskazał na dwie konkretne wpłaty, które – w jego ocenie – nie zostały przez organ uwzględnione w rozliczeniu. W argumentacji organu natomiast, wpłaty skarżącego zostały rozliczone na najdalej wymagalne zaległości, stąd też nie pokryły one należności zgodnie ze wskazaniem wpłacającego, a zaległości składkowe objęte tytułami wykonawczymi i objęte egzekucją nie wygasły przez zapłatę, ani w żadnym innym trybie. W powstałym w omawianym zakresie sporze rację należy przyznać organowi. W sprawie zastosowanie znajduje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) – art. 13. Organ wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2025 r. Tytuły te wystawiono w oparciu o decyzje Zakładu obejmujące określenie wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik, listopad i grudzień 2024 r. Skarżący niespornie dokonał wpłat: w dniu 19 listopada 2024 r. kwoty 470 zł (wskazując, że dotyczy ona składki za październik 2024 r.) i w dniu 23 grudnia 2024 r. w kwocie 468 zł (w opisie wskazując, że jest to wpłata na poczet składki za listopad 2024 r.). Organ zasadnie pominął jednak wskazania zobowiązanego w zakresie tytułów powyższych wpłat, kierując się treścią przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 1831). Rozporządzenie to m.in. określa, zgodnie z § 1 pkt 3, kolejność zaliczania wpłat składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany Zakład, jeżeli płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na tej podstawie Zakład został zobowiązany do rozliczania wpłat składek oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany, jeżeli płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy (art. 49 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), ale także został zobowiązany do stosowania kolejności i sposobu zaliczania wpłat na należności, do których poboru jest obowiązany (art. 49 § 1 pkt 1a u.p.e.a.). Od dnia 1 stycznia 2018 r. ustawodawca zdecydował zatem o szczególnych – względem regulacji ujętych w Ordynacji podatkowej - zasadach rozliczania wpłat składek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W świetle § 12 tego rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4). Przyjęte zasady (uszczegółowione w dalszych przepisach rozporządzenia) statuują więc podstawową zasadę, w ramach której organ jest zobowiązany pominąć wskazanie zobowiązanego w zakresie tytułu dokonywanej wpłaty, gdy posiada on inne, wcześniej wymagalne zobowiązania wobec Zakładu. Wówczas to wpłaty obligatoryjnie są zaliczane na te wcześniej wymagalne zobowiązania. W datach wpłat dokonanych przez skarżącego na jego koncie figurowały zaległości w płatnościach składek za okresy wcześniejsze niż wskazane w dyspozycjach przelewów. Dotyczy to składek na FUS i FUZ za maj 2018 r. oraz na FUZ za styczeń 2020 r. oraz należności odsetkowych od tych zaległości. Kierując się w tym względzie zasadami wyrażonymi w cytowanym rozporządzeniu, organ zasadnie rozliczył wpłaty na powyższe zaległości, ponieważ są one wymagalne w okresie wcześniejszym niż składki za październik i listopad 2024 r. Z tego też względu wskazania zobowiązanego, który posiadał inne wcześniejsze zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie mogły zostać uwzględnione. Skoro wpłaty zostały rozliczone na najstarsze zaległości inne niż oznaczone przez skarżącego, to na dzień wszczęcia postepowania egzekucyjnego należności objęte tytułami wykonawczymi były wymagalne i nieopłacone. Czyni to tym samym zarzut skarżącego niezasadnym, bowiem dokonane wpłaty nie dowodzą wygaśnięcia obowiązku zapłaty zaległych składek za okres od października do grudnia 2024 r. ani w całości, ani w części. Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.