I SA/Lu 584/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Magda Gryzek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2006r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarbu Państwa – Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] tytułem wpisu od skargi od uiszczenia którego skarżący był zwolniony. I SA/Lu 584/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], która odmawiała A. B. umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 60 295zł. Organ ustalił, że sytuacja życiowa, materialna A. B. jest trudna. Zdaniem organu nie można jednak pominąć okoliczności w jakich powstała zaległość podatkowa. Prowadząc działalność gospodarczą podatnik w latach 1999 r. do 2002 r. nie składał deklaracji podatkowych i nie wpłacał należnych podatków. Wówczas prowadzona działalność była dochodowa. Podatnik nie dopełnił obowiązków wynikających z przepisów prawa. Pomimo świadomości powstałych zaległości podatkowych nie regulował ich. Powierzając składanie deklaracji podatkowych i rozliczanie podatku od towarów i usług księgowemu, powinien był sprawdzać czy osoba ta należycie wywiązuje się z tych obowiązków. Nie czynił tego przez okres kilkuletni. Podatnik musi mieć świadomość, że ponosi odpowiedzialność za nieprawidłowości w rozliczaniu podatków. Ewentualnych roszczeń wobec księgowego może dochodzić przed sądem powszechnym. W sytuacji braku środków na koszty takiego postępowania przeciwko księgowemu, podatnik może ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych. W zaistniałych okolicznościach podatnik własnym działaniem przyczynił się do powstania zaległości. Niezastosowanie się przez podatnika do wymogów prawa podatkowego wyklucza przyznanie wnioskowanej ulgi. Umorzenie zaległości podatkowych stawiałoby podatnika w uprzywilejowanej sytuacji względem innych osób rzetelnie rozliczających się z podatków. Organ zwrócił uwagę, że podatek od towarów i usług jest zawarty w cenie towaru, którą otrzymywał podatnik. Zwolnienie podatnika od obowiązku podatkowego stanowi niewątpliwie jego ważny interes. Jednak nie można pominąć ważnego interesu publicznego. Należności podatkowe stanowią źródło dochodów budżetowych. Umorzenie powoduje ich bezpowrotną utratę przez Skarb Państwa. W rezultacie organ stwierdził brak podstaw do zastosowania ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że zastosowanie rozważanej ulgi jest pozostawione uznaniu administracyjnemu. Organ nie ma obowiązku jej zastosowania. W tej sprawie uznanie administracyjne zostało oparte na profesjonalnej, dogłębnej i obiektywnej analizie materiału dowodowego. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skargę złożył A. B. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi, że nie dość wnikliwie i wszechstronnie ocenił materiał dowodowy. Organ przyznał, że sytuacja skarżącego jest trudna. Natomiast pominął znaczenie okoliczności, że skarżący kierował się zaufaniem do pracownika organu podatkowego, który zdaniem skarżącego ponosi odpowiedzialność za powstanie zaległości podatkowej. Skarżący powiadomił organy ścigania o nieprawidłowych działaniach byłego już pracownika organu podatkowego Obecnie toczy się postępowanie karne. W ocenie skarżącego podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań pracownika organu podatkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych I Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. I w związku z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi I Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. I sądy administracyjne kontrolują działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania przed organami podatkowymi. Zastosowanie ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej I Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm. I jest pozostawione uznaniu administracyjnemu. Umorzenie zaległości podatkowych jest prawem, nie obowiązkiem organu podatkowego. Jednak uznanie organu podatkowego nie może być dowolne. Jego podstawą musi być prawidłowe ustalenie czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika bądź interes publiczny. W tym celu organ podatkowy ma obowiązek ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz dokonać ich wszechstronnej oceny prawnej. W przeciwnym razie uznanie administracyjne będzie dowolne. W sprawie niniejszej uznanie organu podatkowego jest dotknięte wadą dowolności. Zdaniem skarżącego powstanie zaległości podatkowych I objętych wnioskiem o umorzenie I miało być spowodowane niezgodnym z prawem postępowaniem księgowego, będącego wówczas pracownikiem organu podatkowego. Skarżący twierdzi, że on sam kierował się zaufaniem do pracownika organu podatkowego. Nie może więc ponosić konsekwencji nieuprawnionych działań czy zaniedbań takiej osoby trzeciej. Należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił czy i ewentualnie jakie znaczenie dla powstania zaległości podatkowych I objętych wnioskiem I mogło mieć postępowanie wskazywanego przez skarżącego księgowego. Nie wyjaśnił również czy i jak to postępowanie było związane z jego zatrudnieniem w organie podatkowym. Okoliczność ta wymaga wyczerpującego zgromadzenia i wnikliwej oceny materiału dowodowego. Nie można przy tym pominąć postępowania karnego, które wskazuje skarżący. Dopiero tak uzupełnione postępowanie wyjaśniające pozwoli ocenić czy skarżący rzeczywiście kierował się zaufaniem do pracownika organu podatkowego, czy w okolicznościach sprawy to zaufanie było uzasadnione. Powyższe ma istotne znaczenie dla prawidłowej oceny przesłanki interesu publicznego I art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej I. Przy wykładni interesu publicznego trzeba uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak między innymi zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Organy podatkowe winny działać w sposób wzbudzający zaufanie podatników. Jeśli pracownik organu podatkowego tę zasadę naruszył, narażając podatnika na negatywne konsekwencje podatkowe w rozmiarze zagrażającym podstawom egzystencji podatnika, przesłanka interesu publicznego będzie wymagała szczególnie wnikliwego rozważenia. Wskazana wadliwość postępowania wyjaśniającego przed organem podatkowym również nie pozwala na prawidłową ocenę przesłanki ważnego interesu podatnika I art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej I. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć między innymi sytuację, kiedy zaległości podatkowe powstały w wyniku nieuprawnionych działań osoby trzeciej, z przyczyn od podatnika niezależnych, za której działania nie można obarczyć odpowiedzialnością podatnika, a sytuacja taka spowodowała zachwianie podstaw egzystencji podatnika. Wskazanie skarżącemu możliwości dochodzenia ewentualnych roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie zwalniało organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem jednoznacznego stwierdzenia rzeczywistego udziału osoby trzeciej w powstaniu zaległości podatkowych. Postępowanie organu naruszyło art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 , art. 191 Ordynacji podatkowej, w sposób który może istotnie wpływać na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 223 § 2 w związku z art. 200 tej ustawy.