I SA/Lu 592/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego "A" Sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia "A" Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne spółka z o.o. w likwidacji w [...] na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi wobec majątku spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], obejmujących zaległości wynikające z niezapłaconych składek za poszczególne miesiące obejmujące lata od 2004 do 2008 r. oraz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...], obejmujących należności podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2007, 2008 i 2009, a także podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2007 r. i 2008 r. Celem ściągnięcia ww. należności organ egzekucyjny podejmował stosowne działania polegające m.in. na zajęciu rachunków bankowych spółki "A", zajęciu innych wierzytelności, zajęciu ruchomości, wystąpieniu do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku spółki, ustanowienie zastawu skarbowego, wystąpienie z wnioskiem o wpis hipoteki. Pismem z dnia 26 stycznia 2010 r. spółka wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na okres 36 miesięcy oraz o zwolnienie kont bankowych z zajęcia. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazała, że zawieszenie postępowania jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego oraz zapewni prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach i umożliwi uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień w sprawie złożonego wniosku poprzez wskazanie przesłanki zawieszenia postępowania uregulowanej w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazania ważnego interesu strony i przedstawienia zgody wierzycieli na zwolnienia spod zajęcia kont bankowych. W odpowiedzi, spółka wyjaśniła, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego złożyła w oparciu o art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej. Ponadto wskazała, iż wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie kont bankowych z zajęcia. Wyjaśniła również, że ważnym interesem zobowiązanego jest bezwzględna konieczność prowadzenia działalności gospodarczej w normalnych warunkach gospodarki rynkowej, umożliwiającej wypracowanie środków finansowych na bieżące funkcjonowanie zakładu produkcyjnego i spłatę zadłużenia. Pismem z dnia 25 lutego 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku spółki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postanowieniami z dnia [...] nr [...] i [...] nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych oraz na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 56 § 3 ustawy egzekucyjnej odmówił zawieszenia prowadzonego z majątku spółki postępowania egzekucyjnego. Spółka wniosła zażalenie, w którym wyjaśniła, że składając wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego uzasadniła go ważnym interesem zapewniającym prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach, umożliwiających uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia. Wskazała, że organ egzekucyjny w postanowieniu winien ocenić istniejące uwarunkowania gospodarcze i wskazać sposoby prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji stosowania czynności egzekucyjnych i zajęcia kont bankowych. Rozpatrując złożone zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej podnosił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego unormowane jest w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w tym przepisie ma charakter zamknięty. Oznacza to, że rozpatrując wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny jest związany treścią art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazywał, iż wniesienie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej nie uzasadnia występowania przez organ egzekucyjny do wierzyciela o zajęcie stanowiska, a jednocześnie wierzyciel nie jest legitymowany do wydawania postanowienia w sprawie wyrażenia zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Procedury takiej art. 56 ww. ustawy bowiem nie przewiduje. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...][...] nr [...] zostało wydane bez podstawy prawnej. Uznał jednak, iż wada ta pozostaje bez wpływu na zasadność rozstrzygnięcia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w[...]. Zawieszenie postępowania polega na przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu i następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. W jego ocenie, przedstawione przez spółkę argumenty dotyczące ważnego interesu zobowiązanego, fakt, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego zapewni prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach i umożliwi uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia, nie mieszczą się w katalogu przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Powołany zaś w piśmie z dnia 16 lutego 2010 r. przepis art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Spółka nie wskazała bowiem okoliczności skutkujących zawieszeniem postępowania egzekucyjnego przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też innych ustawach. Organ odwoławczy podnosił, że bez wpływu na zasadność przedmiotowego rozstrzygnięcia pozostaje również fakt zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do rachunku bankowego. Uzasadniał, że pismem z dnia 27 listopada 2009 r. Bank [...] Oddział Regionalny w [...] poinformował komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], że rachunek spółki został zajęty przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] oraz Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Argumentował, że zgodnie z art. 62 ustawy egzekucyjnej, w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. W myśl art. 1a pkt 15 przez wstrzymanie czynności egzekucyjnych rozumie się wstrzymanie wykonania wszystkich lub części zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Przez środek egzekucyjny, zgodnie z art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej, należy rozumieć natomiast w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości, z nieruchomości. Natomiast administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny. W tych okolicznościach, w sytuacji zbiegu egzekucji egzekucyjnej następuje jedynie wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, a nie całego postępowania egzekucyjnego, co nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W skardze na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej spółka "A" zarzucała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez uwzględnienia art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zastosował drastyczne środki egzekucyjne zajmując rachunki bankowe, które to działanie "ubezwłasnowolniło" spółkę, powodując tym samym brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na produkcji. Skarżąca spółka argumentowała, że jako podmiot gospodarczy, środki na finansowanie procesu produkcyjnego uzyskuje z przychodów własnej produkcji wzmacnianych kredytem obrotowym w rachunku bieżącym, a po otrzymaniu tytułu wykonawczego bank odmówił dalszego kredytowania oraz wezwał spółkę do spłaty udzielonego kredytu. Spółka uzasadniała, że przez okres ponad 15 lat wywiązywała się z zobowiązań wobec budżetu, że to nieprzewidywalne oraz niezależne od niej zdarzenia spowodowały jej trudności finansowe. Wskazała na: 1) likwidację w 2004 r. E podstawowego odbiorcy przez okres 12 lat szpul i bębnów na przewody i kable; 2) oczekiwanie na sprzedaż wynajmowanej od 1995 r. nieruchomości Skarbu Państwa zarządzanej przez Nadleśnictwo [..]; 3) prowadzenie postępowania egzekucyjnego i zajęcie rachunków bankowych, co uniemożliwia uruchomienie produkcji nowych wyrobów minimalizujących skutki utraconych przychodów z produkcji opanowanej technologicznie dostarczanych do zlikwidowanej E. Spółka zauważyła, że ustawa nie przewiduje możliwości finansowania z zajętego rachunku bankowego zakupu materiałów i usług koniecznych do prowadzenia procesu produkcyjnego, a zatem istnieje konieczność przeprowadzenia analizy prawnej i logicznej oceny możliwości jej stosowania wobec podmiotów prowadzących działalność gospodarczą polegającą na produkcji. W tym okolicznościach spółka wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi, zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uwolnienie z zajęcia rachunków bankowych, umożliwiając tym samym prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach oraz pozyskania środków finansowych na spłatę zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podniósł, iż w toku postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 56 ustawy egzekucyjnej, nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty mogące być podstawą rozpatrzenia w toku innych postępowań, w szczególności postępowania dotyczącego zgłoszonych zarzutów w trybie art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej. Jeżeli w ocenie spółki, organ egzekucyjny zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, mogła ona wnieść taki zarzut na podstawie art. 33 pkt 8 ww. ustawy. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby spółka złożyła taki zarzut w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie daje podstaw, aby uznać, że nie jest ono zgodne z przepisami obowiązującego prawa. W sprawie nie jest sporne, że: 1) Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi wobec majątku spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], obejmujących zaległości wynikające z niezapłaconych składek za poszczególne miesiące obejmujące lata od 2004 do 2008 r. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], obejmujących należności podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2007, 2008 i 2009, a także podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2007 r. i 2008 r.; 2) organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności, ruchomości, wystąpił do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku spółki, ustanowienie zastawu skarbowego, wystąpił z wnioskiem o wpis hipoteki, w tym, także dokonał zajęcia rachunków bankowych w [...] I O/[...] oraz Banku [...] Oddział Regionalny w [...];3) wnioskiem z dnia 26 stycznia 2010 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na okres 36 miesięcy oraz o zwolnienie kont bankowych z zajęcia, argumentując, że zawieszenie postępowania jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego oraz zapewni spółce prowadzenie działalności gospodarczej i umożliwi uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia; 4) w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, spółka wskazała, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego uzasadnia art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również, że wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie kont bankowych z zajęcia; 5) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postanowieniami z dnia [...] nr [...] i [...] nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych oraz na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W kontekście wskazanych okoliczności stanu sprawy brak jest podstaw, aby kwestionować zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, organy egzekucyjne działały bowiem na podstawie obowiązujących przepisów prawa do stosowania których były zobowiązane. W kontekście treści żądania skarżącej spółki zawartego we wniosku z dnia 26 stycznia 2001 r., a mianowicie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na okres 36 miesięcy w celu zapewnienia spółce prowadzenia działalności gospodarczej w normalnych warunkach i umożliwienia uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia podkreślić należy, że brak było normatywnych podstaw, aby żądaniu tego rodzaju uczynić zadość. Z przepisu art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika bowiem, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z przepisu tego wynika, że istota zawieszenia postępowania polega na przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Jednocześnie, poza sporem jest, że na gruncie przepisu art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca ustanowił, zamknięty katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższy, skoro w toku prowadzonego z udziałem skarżącej spółki postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła żadna spośród wyżej wskazanych przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, brak było podstaw, aby wniosek skarżące spółki można było uwzględnić. W okolicznościach stanu sprawy trafnie przy tym Dyrektor Izby Skarbowej w [...] argumentował, że wniesienie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie tworzy po stronie organu egzekucyjnego obowiązku występowania do wierzyciela o zajęcie stanowiska tego rodzaju sprawie, a sam wierzyciel nie jest legitymowany do wydawania postanowienia w sprawie wyrażenia zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Z przepisu art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika bowiem, aby tego rodzaju wymów stanowił element tego rodzaju postępowania. Jakkolwiek więc w sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] [...] nie znajdowało odzwierciedlenia w przepisach obowiązującego prawa, to jednak uchybienie to, nie może być kwalifikowane, jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W analizowanym zakresie argumenty spółki odwołujące się do jej ważnego interesu oraz zobowiązanego oraz umożliwienia jej, w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego prowadzenia działalności gospodarczej w normalnych warunkach i umożliwienia jej uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia, jako nie mieszczą się w katalogu przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie mogły być uwzględnione przez organ egzekucyjny. Ponadto, w piśmie z dnia 16 lutego 2010 r. precyzującym i wyjaśniającym, na żądanie organu egzekucyjnego, treść pierwotnie złożonego wniosku, spółka nie podała żadnych innych okoliczności, które mogłyby uzasadniać stanowisko o zaistnieniu podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W kontekście argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a odwołującej się do okoliczności w postaci zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej słusznie Dyrektor Izby Skarbowej, przywołując okoliczności stanu sprawy oraz przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazywał, że w sytuacji zbiegu egzekucji egzekucyjnej następuje jedynie wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, a nie całego postępowania egzekucyjnego, co nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji skargi, podnieść również należy, że zarzut naruszenia art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również zawarta w skardze argumentacji nie mogą stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia wydanego w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Kwestia zastosowanych środków egzekucyjnych, w kontekście zasad odnoszących się do kolejności ich stosowania oraz ich proporcjonalności, nie była bowiem objęta zakresem przedmiotowej sprawy. Mogła być zaś ona rozstrzygana w toku postępowania dotyczącego zgłoszonych zarzutów, tj. w trybie art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej. W związku z powyższy, nie znajdując żadnych innych podstaw, które w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłyby uzasadniać ocenę o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie przepisu art. 151 tej ustawy orzekł, jak na wstępie.