I SA/Lu 593/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego "A" Sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji rachunków bankowych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpatrzeniu zażalenia "A" Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne spółka z o.o. w likwidacji w Ś. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji rachunków bankowych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi wobec majątku Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], obejmujących zaległości wynikające z niezapłaconych składek za poszczególne miesiące obejmujące lata od 2004 do 2008 r. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], obejmujących należności podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2007, 2008 i 2009, a także podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2007 r. i 2008 r. Celem ściągnięcia ww. należności organ egzekucyjny podejmował stosowne działania polegające m.in. na zajęciu innych wierzytelności, zajęciu ruchomości, wystąpieniu do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku Spółki, ustanowienie zastawu skarbowego, wystąpienie z wnioskiem o wpis hipoteki. Organ egzekucyjny dokonał również zajęcia rachunków bankowych w [...] I O/L. oraz Banku [...] Oddział Regionalny w L. Pismem z dnia 26 stycznia 2010 r. spółka wystąpiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na okres 36 miesięcy oraz o zwolnienie kont bankowych z zajęcia. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazała, że zawieszenie postępowania jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego oraz zapewni prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach i umożliwi uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień w sprawie złożonego wniosku poprzez wskazanie przesłanki zawieszenia postępowania uregulowanej w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazania ważnego interesu strony i przedstawienia zgody wierzycieli na zwolnienia spod zajęcia kont bankowych. W odpowiedzi spółka wyjaśniła, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego złożyła w oparciu o art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej. Ponadto wskazała, iż wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie kont bankowych z zajęcia. Wyjaśniła również, że ważnym interesem zobowiązanego jest bezwzględna konieczność prowadzenia działalności gospodarczej w normalnych warunkach gospodarki rynkowej, umożliwiającej wypracowanie środków finansowych na bieżące funkcjonowanie zakładu produkcyjnego i spłatę zadłużenia. Niezależnie od powyższego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. pismem z dnia 25 lutego 2010 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku spółki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. postanowieniami z dnia [...], nr [...] i [...] nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych oraz na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej odmówił zwolnienia spod egzekucji rachunków bankowych. Spółka wniosła zażalenie, w którym wyjaśniła, że składając wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego uzasadniła go ważnym interesem zapewniającym prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach, umożliwiających uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia. Wskazała, że organ egzekucyjny w postanowieniu winien ocenić istniejące uwarunkowania gospodarcze i wskazać sposoby prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji stosowania czynności egzekucyjnych i zajęcia kont bankowych. Rozpatrując złożone zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności zważył, że zgodnie z art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 2 art. 13 ). Tym samym zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 ustawy egzekucyjnej może nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek: złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, uzyskania na zwolnienie zgody wierzyciela oraz za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Organ odwoławczy wyjaśniał, że postanowienia podejmowane przez organy egzekucyjne na podstawie art. 13 ustawy egzekucyjnej mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające wyłączenie spod egzekucji określonego składnika majątkowego pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu egzekucyjnego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W dalszej kolejności Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że jak wynika z treści art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej, dla podjęcia przez organ egzekucyjny pozytywnej decyzji dotyczącej zwolnienia spod egzekucji, niezbędne jest uzyskanie przez dłużnika zgody wierzyciela na wyłączenie z egzekucji tych składników majątku. W przedmiotowej sprawie wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. oraz Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. postanowieniem z dnia [...] znak: [...] nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych. Podobnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. W tym stanie rzeczy – w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej - zwolnienie z egzekucji rachunków bankowych wbrew stanowisku wierzycieli byłoby niedopuszczalne. Zwrócił również uwagę, że nie bez znaczenia jest zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do rachunku bankowego w Banku [...] Oddział Regionalny w L. Uzasadniał, że pismem z dnia 27 listopada 2009 r. Bank poinformował komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L., że rachunek spółki został zajęty przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. oraz Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. W tej sytuacji organ egzekucyjny - stosownie do art. 62 ustawy egzekucyjnej - wstrzymuje czynności egzekucyjne i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. Podawał, iż analogiczne uregulowanie zawiera art. 773 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym - w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. W tym stanie faktycznym i prawnym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, zwolnienie rachunku bankowego z egzekucji administracyjnej prowadziłoby do uprzywilejowania w egzekwowaniu należności cywilnoprawnych. Konkludując organ odwoławczy argumentował, że materiał dowodowy sprawy jest kompletny i zgromadzony prawidłowo, a jego ocena dokonana została w sposób wnikliwy i rzetelny. Nie zgodził się ze zdaniem spółki, iż w przypadku odmownego załatwienia wniosku organ egzekucyjny winien wskazać sposób prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązku takiego nie przewiduje bowiem żaden z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej spółka "A" zarzucała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez uwzględnienia art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zastosował drastyczne środki egzekucyjne zajmując rachunki bankowe, które to działanie "ubezwłasnowolniło" spółkę, powodując tym brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na produkcji. Skarżąca spółka argumentowała, że jako podmiot gospodarczy, środki na finansowanie procesu produkcyjnego uzyskuje z przychodów własnej produkcji wzmacnianych kredytem obrotowym w rachunku bieżącym, a po otrzymaniu tytułu wykonawczego bank odmówił dalszego kredytowania oraz wezwał spółkę do spłaty udzielonego kredytu. Spółka uzasadniała, że przez okres ponad 15 lat wywiązywała się z zobowiązań wobec budżetu, że to nieprzewidywalne oraz niezależne od niej zdarzenia spowodowały jej trudności finansowe. Wskazała na: 1) likwidację w 2004 r. B. podstawowego odbiorcy przez okres 12 lat szpul i bębnów na przewody i kable; 2) oczekiwanie na sprzedaż wynajmowanej od 1995 r. nieruchomości Skarbu Państwa zarządzanej przez Nadleśnictwo Ś.; 3) prowadzenie postępowania egzekucyjnego i zajęcie rachunków bankowych, co uniemożliwia uruchomienie produkcji nowych wyrobów minimalizujących skutki utraconych przychodów z produkcji opanowanej technologicznie dostarczanych do zlikwidowanej B. Spółka podnosiła, że ustawa nie przewiduje możliwości finansowania z zajętego rachunku bankowego zakupu materiałów i usług koniecznych do prowadzenia procesu produkcyjnego, a zatem istnieje konieczność przeprowadzenia analizy prawnej i logicznej oceny możliwości jej stosowania wobec podmiotów prowadzących działalność gospodarczą polegającą na produkcji. W tym okolicznościach spółka wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi, zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uwolnienie z zajęcia rachunków bankowych, umożliwiając tym prowadzenie działalności gospodarczej w normalnych warunkach oraz pozyskania środków finansowych na spłatę zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podniósł, iż w toku postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 13 ustawy egzekucyjnej, nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty mogące być podstawą rozpatrzenia w toku innych postępowań, w szczególności postępowania dotyczącego zgłoszonych zarzutów w trybie art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej. Jeżeli w ocenie spółki, organ egzekucyjny zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, mogła ona wnieść taki zarzut na podstawie art. 33 pkt 8 ww. ustawy. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika natomiast, aby spółka złożyła taki zarzut w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie daje podstaw, aby uznać, że nie jest ono zgodne z przepisami obowiązującego prawa. W sprawie nie jest sporne, że: 1) Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. prowadzi wobec majątku spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., obejmujących zaległości wynikające z niezapłaconych składek za poszczególne miesiące obejmujące lata od 2004 do 2008 r. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L., obejmujących należności podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2007, 2008 i 2009, a także podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2007 r. i 2008 r.; 2) organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności, ruchomości, wystąpił do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku spółki, ustanowienie zastawu skarbowego, wystąpił z wnioskiem o wpis hipoteki, w tym, także dokonał zajęcia rachunków bankowych w [...]I O/L. oraz Banku [...] Oddział Regionalny w L.; 3) wnioskiem z dnia 26 stycznia 2010 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na okres 36 miesięcy oraz o zwolnienie kont bankowych z zajęcia, argumentując, że zawieszenie postępowania jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego oraz zapewni spółce prowadzenie działalności gospodarczej i umożliwi uzyskanie środków finansowych na spłatę zadłużenia; 4) w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, spółka wskazała, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego uzasadnia art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również, że wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie kont bankowych z zajęcia; 5) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. postanowieniami z dnia [...] nr [...] i [...] nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych oraz na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W kontekście wskazanych okoliczności stanu sprawy brak jest podstaw, aby kwestionować zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji rachunków bankowych skarżącej spółki. Przesłanki przedmiotowego zwolnienia określa przepis art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego podstawowym celem, jest niewątpliwie ochrona interesów, tak zobowiązanego, jak i wierzyciela. Z przepisu tego wynika, że na jego gruncie ustawodawca ustanowił kumulatywne warunki, od spełnienia których uzależnione jest zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątku zobowiązanego, a mianowicie: wniosek zobowiązanego; zgoda wierzyciela; ważny interes zobowiązanego. Zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może więc nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek. W kontekście wskazanych normatywnych przesłanek, od kumulatywnego ziszczenia się których uzależnione jest zwolnienie spod egzekucji, wskazać należy, że wierzyciele skarżącej spółki tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. oraz Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. nie wyrazili zgody na zwolnienie spod egzekucji rachunków bankowych (postanowienie ZUS z dnia [...] znak:[...]; pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. między innymi z dnia 19 kwietnia 2010 r.). W związku z powyższym, skoro w sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, nie ziściła się jedna z przesłanek, o której mowa w przepisie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tylko i wyłącznie ziszczenie się łącznie wszystkich trzech przesłanek określonych tym przepisem stanowi podstawę wydania postanowienia o zwolnieniu spod egzekucji, to brak jest podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienie organu pierwszej instancji. Zarzut skargi o naruszeniu art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również zawarta w skardze argumentacji nie mogą więc stanowić podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia wydanego w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego. Kwestia zastosowanych środków egzekucyjnych, w kontekście zasad odnoszących się do kolejności ich stosowania oraz proporcjonalności, nie była bowiem objęta zakresem przedmiotowej sprawy. Mogła być zaś ona rozstrzygana w toku postępowania dotyczącego zgłoszonych zarzutów, tj. w trybie art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej. W związku z powyższy, nie znajdując żadnych innych podstaw, które w rozumieniu przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłyby uzasadniać ocenę o niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie przepisu art. 151 tej ustawy, orzekł, jak w sentencji.