I SA/Lu 593/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległość podatkową p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na opisaną w sentencji decyzję skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek podał w szczególności, że jest osobą bezrobotną. Nie posiada przy tym żadnych oszczędności, przedmiotów wartościowych jak również rzeczy ruchomych i nieruchomości. Zamieszkuje sam w mieszkaniu komunalnym, a koszty bieżącego utrzymania pokrywane są z zaciąganych pożyczek od rodziny i znajomych. Dochód jaki uzyskuje tytułem umowy o pracę wynosi natomiast 1600 zł brutto miesięcznie. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu go za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i od jakiej daty, wykazania, kto jest właścicielem lokalu w którym mieszka i kto ponosi koszty jego utrzymania, złożenia dokumentów wskazujących fakt zaciągnięcia pożyczek, złożenia kserokopii wyroku orzekającego separację, złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, oświadczeń o wysokości i źródłach dochodów osiągniętych w roku 2012, bądź zeznań podatkowych za ten rok, złożenia oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz oświadczenia wskazującego, czy skarżący korzysta ze wsparcia organów pomocy społecznej. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 24 lipca 2013 r. (k. 47 akt sądowych), jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia strony skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego lakoniczność nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu i wydatków. Jak wynika z oświadczenia skarżącego zawartego w rubryce nr 5 wniosku PPF, pozostaje on bez pracy utrzymując się z pożyczek zaciąganych u rodziny i znajomych, podczas gdy z rubryki nr 10 ww. wniosku wynika, iż osiąga on miesięcznie dochód w wysokości 1600 zł brutto. Przedmiotowy wniosek jest zatem wewnętrznie sprzeczny, co wymagało wyjaśnienia, a czego strona skarżąca wbrew wezwaniu nie wykonała, ani nawet nie podjęła takiej próby. Skarżący nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących posiadanego majątku oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem jak również wyciągów z posiadanych rachunków oraz dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia pożyczek u rodziny i znajomych. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącego nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.