I SA/Lu 598/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2009 r. – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia : - przyznać A. spółce z o.o. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Skarżąca Spółka, na etapie wezwania do wpisu sądowego od skargi, złożyła na urzędowym formularzu PPPr. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku Spółka argumentowała, że od połowy 2009 r. nie posiada własnych środków pochodzących z działalności gospodarczej, w związku z czym zmuszona była do zwolnienia pracowników. Obecnie istnienie Spółki jest możliwe wyłącznie dzięki udzielanym pożyczkom od innych podmiotów gospodarczych, zainteresowanych współpracą ze skarżącą Spółką. Trudna sytuacja finansowa Spółki spowodowała, że nie były odprowadzane składki do ZUS, w związku z czym organ ten złożył wniosek o upadłość Spółki, a obecnie toczy się w tym przedmiocie postępowanie sądowe. Spółka podała, że wysokość kapitału założycielskiego wynosi 100.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 100.800 zł (grunty) i 485.496,22 (budynki, budowle i inne obiekty budowlane). Podała, że na dzień 31 grudnia 2010 r. poniosła stratę w wysokości 405.793,94 zł oraz, że posiada jeden rachunek bankowy, na którym nie posiada żadnych środków pieniężnych. Argumentowała, że nie dysponuje środkami finansowymi, które umożliwiłyby jej ponoszenie opłat sądowych. Do wniosku Spółka załączyła potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie następujących dokumentów: bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2010 r.; deklaracji VAT – 7 za lipiec – październik 2011 r.; raportów kasowych za lipiec – październik 2011 r.; wezwania Sądu Rejonowego z 10 października 2011 r. na rozprawę w sprawie ogłoszenia upadłości i zarządzenia wydanego w tej sprawie z dnia 3 października 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie Spółka podniosła, że brak dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych ma charakter trwały i nie sposób przewidzieć kiedy przesłanka ta ustanie. Argumentowała, że odmowa przyznania Spółce prawa pomocy spowoduje zamknięcie drogi sądowej do dochodzenia jej praw. Zarzuciła błędną ocenę przez Referendarza sądowego dołączonych do wniosku dokumentów i wyjaśniła, że posiadane grunty, budynki i budowle nie nadają się na ewentualną sprzedaż, ponieważ grunt to w przede wszystkim wyeksploatowane wyrobisko po kopalni margla a budynki i budowle usytuowane są na działce zakupionej od Cementowni ale w Księgach Wieczystych dokonane są wpisy wierzycieli - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Miasta. Podkreśliła, że kwestia ewentualnego spieniężenia części majątku trwałego związana jest z wyrażaniem zgody pozostałych udziałowców – J. F. i członków jego rodziny, którzy są w konflikcie z Zarządem Spółki jak i pozostałymi udziałowcami. Wyjaśniła również, że podana wartość aktywów obrotowych w wysokości 125.578,30 zł to nic innego jak wykazana kwota dłużników Spółki, a ewentualne wyegzekwowanie tej kwoty pomimo prowadzonych działań egzekucyjnych na dzień dzisiejszy jest niemożliwe. Wyjaśniła, że nabyte w miesiącach lipiec - październik 2011 towary i usługi na kwoty odpowiednio: 2.652 zł, 2.269 zł, 1.679, zł i 1.615 zł, to nic innego jak obsługa telefonów, koszt energii elektrycznej, wody wywozu nieczystości i ochrona terenu, które to koszty pokrywane są z udzielonych pożyczek, podlegających zwrotowi. Do sprzeciwu Spółka dołączyła zestawienie faktur zakup – sprzedaż, za lipiec– październik 2011 r. Na wezwanie Sądu, w sprawie I SA/Lu 597/11 (ze skargi Spółki na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r.), Sąd Rejonowy IX Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych, w dniu 23 marca 2012 r. przesłał odpis prawomocnego postanowienia z dnia 22 grudnia 2011 r. oddalającego wniosek ZUS o ogłoszenie upadłości skarżącej Spółki wraz z jego uzasadnieniem. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 luty 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze – Dz.U.t.j. z 2009r. , Nr 175, poz. 1361 ze zm. (majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, iż zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej: ppsa). Jak wynika z przepisów ppsa z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże się konieczność ponoszenia przez stronę kosztów, w szczególności na pokrycie opłat sądowych (art.214, art.220 § 1, art.230 § 1 i 2 ppsa). Stosownie do art.199 ppsa zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy w zakresie całkowitym (co obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) albo w zakresie częściowym ( co obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego) - art.243 § 1, art.244 § 1, art.245 ppsa. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przez zwolnienie od kosztów sądowych - wpisu od skargi, który w przedmiotowej sprawie wynosi 3738 zł. Wskazać również należy, że dokonując oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych, Sąd ma na względzie, że skarżąca zainicjowała postępowanie sądowe jeszcze w dwóch sprawach (sygn. akt I SA/Lu 597/11, gdzie wpis wynosi 3.625 zł i w sprawie I SA/Lu 599/11, gdzie wpis wynosi 3.741 zł ), w których również złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione. Mając na uwadze powołane okoliczności stwierdzić należało, że skarżąca Spółka wykazała zasadność złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Aktualnie nie ma bowiem środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Okolicznością przemawiającą za takim stanowiskiem jest nieosiąganie aktualnie dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada także środków pieniężnych. Wpisy w sprawach zawisłych przed tutejszym sądem to kwota ok. 11 tysięcy złotych, co w porównaniu nawet z kwotę niezbędnych wydatków na media opłacanych miesięcznie przez Spółkę z pożyczonych środków stanowi kwotę dużą, zwłaszcza, gdy zestawić ją z całkowitym brakiem dochodu w ostatnich miesiącach. Podkreślić przy tym należy, że z przedłożonych przez skarżącą dokumentów oraz wyjaśnień zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie, wynika obraz kondycji finansowej i możliwości płatniczych Spółki , który pozwala na przyjęcie, że sytuacja ekonomiczna Spółki aktualnie jest trudna. Spółka w ostatnich miesiącach nie osiągnęła dochodu ze sprzedaży i ma problemy z wyegzekwowaniem należności od kontrahentów – dłużników. Sąd ma również na względzie, że wniosek ZUS o ogłoszenie upadłości Spółki został oddalony, a uzasadnienie Sądu upadłościowego potwierdza złą sytuację finansową Spółki, której majątek nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Konieczność zapłacenia wpisów od skargi i niemożliwość ich uiszczenia przez stronę mogłaby więc w sposób realny utrudnić takiemu podmiotowi obronę swych praw na drodze sądowej. W świetle powyższego, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa orzeczono jak na wstępie.