I SA/Lu 598/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zwolnienie skarżącej od wpisu sądowego od skargi. Do skargi dołączony został urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca zaznaczyła, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, skarżąca podniosła, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych związanych z przedmiotowym postępowaniem, ponieważ utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł brutto, a miesięczne stałe koszty utrzymania niejednokrotnie przewyższają tą kwotę. Ponadto jest osobą niepełnosprawną i nie posiada oszczędności. W dalszej części wniosku skarżąca wykazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (współwłasność z małoletnią [...]). W dodatkowych informacjach (rubryka nr 11 wniosku) skarżąca podała, że miesięczne koszty utrzymania domu (w tym energia, gaz, woda) wahają się w granicach do [...] zł. Skarżąca z tych kosztów pokrywa [...] zł, zaś resztę pokrywa jej syn, który wspomaga ją finansowo. Ponadto skarżąca wskazała, że miesięcznie na leki wydaje kwotę [...] zł, na rehabilitację [...] zł, a resztę środków pieniężnych pochłania zakup odzieży, obuwia, środków czystości. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo z dnia 14 sierpnia 2012r. wraz z załącznikami (trzema oświadczeniami skarżącej, zestawieniem wydatków ponoszonych na utrzymanie domu za maj-lipiec 2012 r. i poświadczonymi za zgodność z oryginałem kserokopiami następujących dokumentów: odcinka renty skarżącej, faktur VAT za wodę, wywóz śmieci, za gaz, energię elektryczną i za leki, trzech decyzji z dnia [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości, legitymacji osoby niepełnosprawnej, zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia skarżącej, postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku z dnia [...] r., zaświadczenia Urzędu Miasta [...] z [...] r. o okresach prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podnieść w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. W świetle informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z nadesłanych na wezwanie dokumentów, stwierdzić należy, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała dochody z renty rodzinnej w kwocie [...] zł brutto. Faktyczne dochody skarżącej z tego tytułu wynoszą [...] zł brutto i [...] zł netto. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, iż na miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem składają się: koszty utrzymania domu w części ponoszonej przez samą skarżącą – [...] zł, koszty zakupu leków – [...] zł i rehabilitacji – [...] zł (łącznie [...] zł), zaś resztę środków pieniężnych pochłania zakup żywności, odzieży, obuwia i środków czystości. Z powyższego wynika, że przedstawione przez skarżącą koszty utrzymania znacznie przekraczały uzyskiwane przez skarżącą realne dochody, skarżąca nie ujawniła zaś źródła finansowania wszystkich tych wydatków. Przy czym zaznaczyć należy, iż skarżąca konsekwentnie twierdzi, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a pomoc zamieszkującego z nią syna ogranicza się do opłacenia większości kosztów utrzymania domu, kształtujących się średnio na poziomie [...] zł miesięcznie w okresie maj-lipiec 2012 r. (według zestawienia wydatków na utrzymanie domu sporządzonego przez skarżącą 14 sierpnia 2012 r.). Nie można zatem ustalić z czego skarżąca finansuje koszty wyżywienia, ubrania, obuwia, środków czystości, skoro już tylko same koszty utrzymania domu w części opłacanej przez skarżącą oraz koszty zakupu leków i rehabilitacji (łącznie [...] zł) przekraczają jej dochód netto z renty ([...] zł). Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżąca w przedłożonym zestawieniu wydatków na utrzymanie domu, odmiennie niż we wniosku o przyznanie prawa pomocy, podała, iż na utrzymanie domu przeznacza z renty kwotę [...]-[...] zł. Wątpliwości budzi również stan majątkowy skarżącej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że jest współwłaścicielem w [...] części (razem z małoletnią [...]) domu o pow. [...] m2. Na wezwanie referendarza ujawniła, iż działka pod wymienionym budynkiem mieszkalnym wynosi [...] m2. Jednakże jak wynika z nadesłanych decyzji podatkowych z dnia [...] r. skarżąca opłaca również podatek od nieruchomości gruntowych o pow. [...] m2 i [...] m2. Wymienione decyzje wskazują jako przedmiot opodatkowania – grunty pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Informacji o posiadaniu tych gruntów, jak również w jaki sposób są wykorzystywane, skarżąca nie ujawniła we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Analiza oświadczeń skarżącej i przedstawionych przez nią dokumentów, prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżąca składając sprzeczne oświadczenia, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiła swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Powyższe uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącej poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.