I SA/Lu 6/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A O. R. w L o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A O. R. w L na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. A. , wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku strona skarżąca wskazała, że prowadzi w formie stowarzyszenia, działalność szkoleniowo – edukacyjną, oświatową oraz w zakresie poradnictwa psychologiczno – pedagogicznego. Wyjaśniła, że jest organizacją non profit i otrzymuje dotacje unijne oraz oświatowe, których przeznaczenie jest ściśle określone. Wskazała, że na koniec grudnia 2012 r. wartość środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych wyniosła: 145.458,65 zł (konto projektowe); 14,28 zł (konto szkoły) i 17,93 zł (konto dotacyjne). Strona podniosła również, że spłaca kredyt w wysokości 500.000 zł zaciągnięty na zakup szkoły w K. oraz, że zalega ze zapłatą wynagrodzeń za prowadzone szkolenia i zajęcia na kwotę 115.400 zł. Do wniosku Towarzystwo dołączyło bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r., z którego wynika, że za ostatni rok obrotowy działalność stowarzyszenia przyniosła stratę w kwocie 61.400,68 zł, a wartość środków trwałych na koniec 2011 r. wyniosła 1.352.683,45 zł. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w żądnym zakresie. W sprzeciwie Towarzystwo podniosło, że wykazane środki obrotowe mają swoje konkretne przeznaczenie i ich wykorzystanie nie może zostać zmienione. Podniosło, że zaciągnięty wysoki kredyt na zakup nieruchomości jest stopniowo spłacany z bieżących dochodów i z tej sumy nie da się wydzielić kwoty mogącej zaspokoić koszty postępowania sądowego oraz, że własne środki stowarzyszenia nie wystarczają na zaspokojenie bieżących zobowiązań stąd zaległości w wypłatach wynagrodzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezasadny. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa") zasadą jest obowiązek poniesienia kosztów sądowych przez stronę postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, stąd zwolnienie od ich poniesienia stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane w sytuacji wyjątkowej opisanej w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona postępowania (osoba prawnej, inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków. Na koszty sądowe niniejszego postępowania, na obecnym jego etapie, składa się wpis sądowy od skargi wynoszący 1500 zł - § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 dalej "rozporządzenie w sprawie wpisów"). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł w świetle przepisów rozporządzenia oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Obowiązek wykazania istnienia przesłanki uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa na stronie postępowania, a zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz aktualnej kondycji finansowej strony. Nie kwestionując stanowiska strony, że zgromadzone na rachunku projektowym i dotacyjnym środki finansowe należy wykorzystać zgodnie przeznaczeniem, zauważyć należy, że Towarzystwo posiada znaczny majątek, gdzie wartość środków trwałych wynosi 1.352.683,45 zł, a wartość aktywów obrotowych 268.191,48 zł (według bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2011 r.). Wskazać należy, że organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. W ocenie Sądu, stowarzyszenie chcąc realizować swą statutową działalność, musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych prowadzonych przez siebie spraw i w ramach planowania wydatków, powinno uwzględnić tę okoliczność. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że poczyniła jakiekolwiek kroki zmierzające do poprawy własnej dochodowości i zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych. Podnieść należy, że w myśl art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może również prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Natomiast fakt, że cele działalności stowarzyszenia mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach), oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Okoliczność, że stowarzyszenie zrezygnowało z możliwości uzyskania dochodów w taki sposób, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy i przerzucenia ciężaru kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi na Skarb Państwa. Zauważyć także należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia strony skarżącej, Towarzystwo spłaca na bieżąco wysoki kredyt konsumpcyjny, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mogłoby przeznaczyć na opłaty sądowe. Również wykazanie straty w ostatecznym rozliczeniu bilansowym, na potrzeby rozliczeń podatkowych nie oznacza jeszcze, że strona nie osiąga dochodów w sensie ekonomicznym. Dlatego też strata, jako wynik końcowy danego miesiąca, bez odniesienia do całokształtu sytuacji majątkowej podatnika, nie uzasadnia jeszcze stanowiska, że dany podmiot jest w złej kondycji finansowej i że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż wymaga pomocy państwa zakresie poniesienia za niego kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.