I SA/Lu 603/15
WyrokWSA w Lublinie2015-12-02
Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Małgorzata Fita, Grzegorz Wałejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, w tym zarzuty dotyczące braku wymaganych elementów tytułu wykonawczego oraz niedopuszczalności egzekucji, są zasadne i czy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o odmowie uwzględnienia tych zarzutów powinno zostać uchylone?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty zgłoszone przez skarżącą spółkę wobec prowadzonej egzekucji administracyjnej są niezasadne. Tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z wymogami art. 27 u.p.e.a., zawierał wszystkie obligatoryjne elementy, a egzekucja była dopuszczalna na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, w sytuacji gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, nie jest wymagane uzyskanie odrębnego stanowiska wierzyciela przy rozpatrywaniu zarzutów egzekucyjnych.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła zarzuty wobec prowadzonej egzekucji administracyjnej przez Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego niezapłaconej składki na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2014 r. Zarzuty dotyczyły m.in. braku pouczeń w tytule wykonawczym oraz niedopuszczalności egzekucji. Organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutów, a spółka zaskarżyła to postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej, który utrzymał je w mocy. Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko Protokolant specjalista Marta Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę.
I SA/Lu 603/15
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej – K.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej – u.p.e.a.), Dyrektor Izby Skarbowej (dalej – DIS) po rozpatrzeniu zażalenia F. spółki z o.o. w Ł. (dalej – strona, spółka, zobowiązana, skarżąca) na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w L. (dalej – DOZUS) z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu DIS podał, że DOZUS prowadzi wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. Inspektorat w Ł.. Przedmiotowym tytułem wykonawczym objęto niezapłaconą przez stronę w terminie składkę na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2014 r. Zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. DOZUS, działając jako organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w [...] S.A. we W.. Pismem z dnia 16 lutego 2015 r. Bank poinformował, że z dniem 9 stycznia 2015 r. uskuteczniło się wypowiedzenie umowy rachunku należącego do zobowiązanej spółki. Wcześniej, w dniu 26 stycznia 2015 r., doręczono spółce odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
W dniu 4 lutego 2015 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty spółki z dnia 2 lutego 2015 r. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako ich podstawę wskazano art. 33 § 1 pkt 6, 8 i 10 u.p.e.a. Działający w imieniu spółki pełnomocnik powołał się na fakt uchylenia przez WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r. postanowienia DIS z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] i podniósł, że biorąc pod uwagę powołane orzeczenie, należałoby umorzyć postępowanie w tej sprawie. W opinii wnoszącego zarzuty, egzekucja w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. Uzasadniając zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., pełnomocnik stwierdził, że w wystawionym przez wierzyciela tytule zabrakło pouczenia zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu (art. 27 pkt 8 u.p.e.a.). Ponadto nie pouczono go o przysługującym mu prawie wniesienia zarzutów (art. 27 pkt 9 u.p.e.a.). Co do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, pełnomocnik spółki wskazał, że ze względu na długotrwałe zablokowanie konta firmowego, spółka nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym nie jest w stanie uregulować ciążących na niej zobowiązań, do których zaliczają się między innymi należności z tytułu składek.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. DOZUS odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
Na to postanowienie pełnomocnik spółki wniósł zażalenie, w którym zarzucił DOZUS naruszenie przepisów poprzez nieuznanie za zasadne zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 u.p.e.a. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumentację zawartą w zarzutach. Ponadto nie zgodził się z DOZUS, że powołany przez niego wyrok WSA w Lublinie nie ma wpływu na sytuację spółki. Podniósł, że organ egzekucyjny nie może ograniczać się do uwzględnienia stanowiska wierzyciela, ponieważ stanowisko to - w odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 pkt 6) - nie jest dla niego wiążące. Poza tym stwierdził, że DOZUS nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej.
Rozpatrując zażalenie DIS odwołał się do brzmienia przepisu art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 oraz 33 § 1 u.p.e.a., stanowiących o prawie zobowiązanego do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz określających podstawy do ich wniesienia. Wskazał także na przepisy art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., stanowiące, że przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, i że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, oraz że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Co do wypowiedzi wierzyciela, DIS wyjaśnił, że nie jest ona potrzebna w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych. W rozpatrywanej sprawie ma miejsce taka sytuacja, wobec czego niezrozumiała jest argumentacja pełnomocnika spółki zawarta w zażaleniu, że organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu opierał się o stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.
Odpowiadając na podniesiony przez spółkę zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo uchylenia przez WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 643/14 postanowienia z dnia [...] maja 2014 r., DIS przypomniał, że ciążące na spółce należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, dalej – u.s.u.s.). W związku z ustaleniem, że na koncie spółki powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconej w terminie składki za lipiec 2014 r., ZUS Oddział w L. Inspektorat w Ł., działając w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., upomnieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. wezwał spółkę do uregulowania tych zaległości w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone stronie w dniu 11 grudnia 2014 r. Wobec braku spłaty należności, w dniu 21 stycznia 2015 r. wierzyciel wystawił na spółkę tytuł wykonawczy nr [...], którym objęto zaległą składkę.
Na uprawnienie wierzyciela do wystawienia tytułu wykonawczego nie miał żadnego wpływu wskazany przez pełnomocnika strony zarówno w zarzutach, jak i w zażaleniu - fakt uchylenia przez WSA w Lublinie postanowienia DIS z dnia [...] maja 2014 r., którym to postanowieniem DIS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o odmowie uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...]. Powołane orzeczenie sądu nie stanowi podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji, a to ze względu na brak związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym w tej sprawie.
W ocenie DIS, niezasadny jest także zarzut pełnomocnika skarżącej, dotyczący wystawienia tytułu wykonawczego niezgodnie z art. 27 u.p.e.a.
Odnosząc się do tego zarzutu, DIS stwierdził, że został on wystawiony zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie, na obowiązującym druku, stanowiącym załącznik nr [...] do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 650) i zawiera wszelkie konieczne pouczenia, w tym dotyczące prawa do zgłoszenia zarzutów i obowiązku informowania o zmianie miejsca zamieszkania.
Co do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, DIS zauważył, że z pisma [...] S.A. we W. z dnia 16 lutego 2015 r. wynika, że w dniu 9 stycznia 2015 r. uskuteczniło się wypowiedzenie umowy rachunku należącego do zobowiązanej spółki – czyli – w przedmiotowej sprawie nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w którym zarzucił DIS naruszenie:
1) art. 157 § 1 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy zabezpieczenia w wypadku, gdy nie ma podstaw, aby skierować ten rodzaj zabezpieczenia do majątku spółki;
2) art. 33 ust. 1 pkt 6 u.p.e.a, poprzez uznanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sytuacji jego niedopuszczalności za prawidłowe;
3) art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów dotyczących braku ustawowych elementów obligatoryjnych tytułu wykonawczego;
4) art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz nieuwzględnienie w postanowieniu argumentów organu, występującego również w roli wierzyciela.
W związku ze wskazanymi naruszeniami, pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł także o połączenie na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – p.p.s.a.) postępowań wszczętych na podstawie skarg spółki na postanowienia DIS z dnia 23 marca 2015 r., nr. [...], [...] oraz [...]
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 157 u.p.e.a., pełnomocnik spółki wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 pkt. 6 u.p.e.a., podstawą zastosowania zarzutów jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego, i że zdaniem WSA w Poznaniu z dnia 14 maja 2010 r., II SA/Po 122/2010, dla uznania zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym konieczne jest obiektywne stwierdzenie, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że obowiązek, którego wykonanie jest przedmiotem toczącego się postępowania egzekucyjnego, jest niemożliwy do zrealizowania z uwagi na nieusuwalne przeszkody o charakterze technicznym lub prawnym. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki, a bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia oraz koszty. Poza tym WSA w Lublinie w wyroku z dnia 29 maja 2014 r. stwierdził, że nie jest możliwe konstruowanie tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym, a orzeczenie to dotyczy skarżącej. Skoro zatem sąd orzekł o uchyleniu postępowania zabezpieczającego, to niezrozumiałym jest nieuwzględnienie tegoż orzeczenia przez organ kontrolujący i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem pełnomocnika spółki, nie ma znaczenia w tej sprawie, czy egzekucja była skuteczna, czy też - w wyniku uprzedniego wypowiedzenia umowy rachunku bankowego, należącego do spółki - nie mogła się ona odbyć. Istotą działania Oddziału ZUS w L. było wystawienie tytułu wykonawczego, który nie został uchylony w wyniku skierowanego do organu, przez spółkę zarzutu. Wypowiedzenie umowy rachunku w [...] S.A. nie oznacza, iż nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. Skutkuje jedynie tym, że w odniesieniu do tegoż rachunku bankowego, okazał się on bezskuteczny.
Dalej pełnomocnik skarżącego odniósł się do zawartego w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenia, że z uwagi na brak dobrowolnego uregulowania dochodzonej należności, wierzyciel był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do egzekucyjnej realizacji. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że wbrew temu stwierdzeniu, spółka podjęła próby uregulowania należności albowiem wystąpiła do DOZUS z wnioskiem z dnia 19 grudnia 2014 r. o odroczenie terminu płatności zaległych należności.
Podtrzymując swoje zarzuty dotyczące braku w tytule wykonawczym pouczenia o skutkach niezawiadomienia przez zobowiązanego o fakcie zmiany miejsca jego pobytu, ani o przysługującym mu prawie do wniesienia w terminie 7 dni od daty doręczenia, środka zaskarżania w postaci zarzutów, pełnomocnik skarżącej zacytował fragment wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2005 r., II SA/Bd 48/2005, w którym stwierdzono: "tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym warunkującym wszczęcie postępowania egzekucyjnego i powinien zawierać wszystkie elementy, o których jest mowa w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Brak wspomnianych elementów oznacza, że tytuł wykonawczy został nieprawidłowo wystawiony i powinien być wyeliminowany z porządku prawnego.
Uzasadniając wniosek o połączenie postępowań wszczętych na podstawie skarg spółki na postanowienia DIS nr: [...], [...], [...] z dnia [...] marca 2015 r., pełnomocnik skarżącej stwierdził, że skoro wyżej wymienione postępowania pozostają ze sobą w ścisłym związku, należy je połączyć. Wynika to z wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 56/08, w którym sąd stwierdził, że "połączenie spraw do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. jest fakultatywne i zależy od uznania przez sąd, iż sprawy pozostają ze sobą w związku, a połączenie jest wskazane ze względów np. ekonomii procesowej". W sytuacji, w której siedzibą kancelarii pełnomocnika spółki jest W., obecność na trzech rozprawach w WSA w Lublinie generowałaby zbędne koszty dojazdu, którymi obciążony zostałby mandant.
W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie z dnia 19 listopada 2015 r. pełnomocnik spółki podniósł, że twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę są bezpodstawne. Pełnomocnik odniósł się do fragmentu uchwały NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06, zacytowanego przez DIS, a dotyczącego braku konieczności uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem zarzutów przez organ egzekucyjny, w sytuacji gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem i stwierdził, że w cytowanym fragmencie mowa jest jedynie o wydaniu odrębnego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, nie o wyrażeniu stanowiska przez wierzyciela.
Zdaniem pełnomocnika, organ będący w sprawie zarówno organem egzekucyjnym, jak i wierzycielem, w treści postanowienia w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powinien zawrzeć również swoje stanowisko jako wierzyciel. Brak wyraźnego stanowiska organu jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zdaniem pełnomocnika spółki, narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych, wyrażonej w art. 8 K.p.a.
Ponadto, pełnomocnik nie zgodził się z twierdzeniem organu egzekucyjnego jakoby wydany przez organ tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z art. 27 u.p.e.a. Tym razem stwierdził, że stosownie do art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a., tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tej sprawie, w polu nr [...] w części E (dane dotyczące należności pieniężnych) tytułu wykonawczego organ umieścił sformułowanie "Deklaracja złożona przez płatnika składek". Zdaniem pełnomocnika skarżącego, takie określenie identyfikacji podstawy prawnej obowiązku nie jest wystarczająco precyzyjne, ponieważ spółka nie będzie w stanie określić źródła obowiązku. Na poparcie swojego stanowiska autor skargi przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. II FSK 2229/11.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności, w związku z przytaczaniem przez pełnomocnika fragmentów uzasadnień różnych orzeczeń sądów administracyjnych jako uzasadnienia do przedstawianych przez niego zarzutów, podkreślić należy, że na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. (...). Z powyższego przepisu jasno wynika, że organ administracji publicznej jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu sądowym wydanym tylko w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, a w której organ ten wcześniej sprawę tę rozstrzygał. Oznacza to - że żaden z cytowanych przez pełnomocnika strony wyroków nie był dla DOZUS ani DIS wiążący. Organy te mogły podzielić ewentualnie wywody w nich zawarte (o ile w ogóle miały coś wspólnego ze sprawą), lub tego nie zrobić.
Dokonując następnie oceny zaskarżonego postanowienia przypomnieć należy, że wobec spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. Inspektorat w Ł.. Tytułem tym objęto niezapłaconą przez stronę w terminie składkę na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2014 r. Zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. DOZUS, działając jako organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w [...] S.A. we W.. Pismem z dnia 16 lutego 2015 r. Bank poinformował, że z dniem 9 stycznia 2015 r. uskuteczniło się wypowiedzenie umowy rachunku należącego do zobowiązanej Spółki. Wcześniej, w dniu 26 stycznia 2015 r., doręczono spółce odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
W dniu 4 lutego 2015 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty spółki z dnia 2 lutego 2015 r., w których jako ich podstawę wskazano art. 33 § 1 pkt 6, 8 i 10 u.p.e.a.
Zgodnie z powołanym przepisem art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Zgodnie natomiast z art. 27 § 1u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela;
2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;
3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.
W ocenie sądu, organy rozstrzygające w tej sprawie prawidło uznały, że zarzuty zgłoszone przez pełnomocnika spółki nie mają uzasadnienia.
Przede wszystkim nie ma uzasadnienia zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 pkt 8 i 9 u.p.e.a.
W badanym w tej sprawie tytule wykonawczym nr [...], na jego drugiej stronie, na dole, jest rubryka zatytułowana "POUCZENIE" (k. 6 akt adm.). W rubryce tej zamieszczone są pouczenia wskazane w art. 27 pkt 8 i 9 u.p.e.a., czyli pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu oraz o prawie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Pouczenia te są jasne i czytelne, dlatego zarzucanie organowi, że pouczeń tych w tytule wykonawczym nie zamieścił, nawet po wskazaniu przez organ pierwszej instancji dokładnie miejsca ich zamieszczenia – jest nieuzasadnione.
Niezależnie od tego, w tytule wykonawczym wystawionym w tej sprawie, zawarte są wszystkie inne elementy, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 – 12 u.p.e.a., w tym określone w art. 27 § 1 pkt 6 wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Na ten ostatni punkt pełnomocnik strony wskazał w piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2015 r.
To, że zdaniem pełnomocnika skarżącej, zamieszczone w polu nr [...] w części E tytułu wykonawczego sformułowanie "Deklaracja złożona przez płatnika składek" jest nieprecyzyjne i może być dla strony niezrozumiałe nie oznacza, że jest nieprawidłowe.
Jeśli chodzi o zarzut wymieniony w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., a dotyczący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, również zgodzić się należy z DIS, że zarzut ten jest niezasadny.
Rację ma DIS, że ciążące na skarżącej należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 24 ust. 2 u.s.u.s. W rozpoznawanej sprawie wszczęto taką egzekucję, a to w związku z ustaleniem, że na koncie spółki powstało zadłużenie z tytułu nieopłaconej w terminie składki za lipiec 2014 r. Działając w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., ZUS Oddział w L. Inspektorat w Ł. upomnieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. wezwał spółkę do uregulowania tych zaległości w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone stronie w dniu 11 grudnia 2014 r. Wobec braku spłaty należności, w dniu 21 stycznia 2015 r. wierzyciel wystawił na spółkę tytuł wykonawczy, którym objęto zaległą składkę.
Przypomnieć tu tylko można, że na zasadzie art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Wszystkie powyższe czynności dokonane zostały zgodnie z obowiązującym prawem.
Co do argumentacji pełnomocnika, w której wskazuje on, że spółka podjęła próbę dobrowolnego uiszczenia zobowiązania poprzez złożenie do DOZUS wniosku z dnia 19 grudnia 2014 r. o odroczenie terminu płatności zaległych należności, argumentacja ta nie może być w żaden sposób zaaprobowana, albowiem złożenie wniosku o odroczenie terminu zapłaty należności nie jest dobrowolną próbą uiszczenia należności. Wyjaśniając, na czym może polegać dobrowolna próba zapłaty, zauważyć wypada, że "próba" oznacza m.in. "wysiłek podjęty w celu dokonania czegoś", "wynik czyichś starań", a "zapłata" (w tej sprawie), to przekazanie wierzycielowi przez dłużnika środków pieniężnych w gotówce lub na jego konto. Biorąc to pod uwagę, dobrowolną próbą zapłaty byłoby zaoferowanie przez skarżącą ZUS przekazania mu kwoty należnej z tytułu nieuiszczonego zobowiązania, w określonej formie.
Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo uchylenia przez WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 643/14 postanowienia DIS z dnia [...] maja 2014 r., jak już wcześniej wskazano, wyrok ten nie jest wiążący ani dla organów egzekucyjnych, ani dla sądu rozpoznającego tę sprawę. Zauważyć również należy, że wyrok ten dotyczy zupełnie innego przedmiotu postępowania (postępowania zabezpieczającego) i nie jest prawomocny (na dzień orzekania w tej sprawie).
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 157 u.p.e.a., na który pełnomocnik wskazuje w związku z odwołaniem się do wyżej wymienionego orzeczenia WSA w Lublinie, to przypomnieć wypada, że zgodnie z podanym przepisem, jeżeli obowiązek, którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia, nie podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym lub zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia. Na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające dokonania zabezpieczenia przysługuje wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Organ egzekucyjny może uzależnić nadanie klauzuli o przyjęciu zarządzenia zabezpieczenia do wykonania od złożenia przez wierzyciela kaucji na zabezpieczenie roszczeń zobowiązanego o naprawienie szkód spowodowanych wskutek wykonania zarządzenia zabezpieczenia.
Zarzut ten jest nieuzasadniony, a to z tego powodu, że przepis ten w ogóle nie ma zastosowania w tej sprawie.
Co do twierdzenia pełnomocnika spółki, iż nie ma znaczenia w tej sprawie, czy egzekucja była skuteczna, czy też nie, i że wypowiedzenie umowy rachunku w [...] S.A. nie oznacza, iż nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego, a określa jedynie, że w odniesieniu do tegoż rachunku bankowego, środek ten okazał się bezskuteczny, wyrazić należy ocenę, że argumentacja ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w omawianym przedmiocie.
W szczególności nie można tych twierdzeń powiązań z zarzutem, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., dotyczącym zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie można bowiem mówić o uciążliwości czegoś, do czego w istocie nie doszło.
Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz nieuwzględnienie w postanowieniu argumentów organu, występującego również w roli wierzyciela.
W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Odnosząc się do cytowanych przepisów, zgodzić się należy z DIS, że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot. W razie gdy kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupione zostają w jednym podmiocie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów.
W tym przedmiocie DIS zasadnie oparł się na treści uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06, w której stwierdzono, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a., w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe.
Z powołanej uchwały niewątpliwie wynika, że w wypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, przeprowadzenie postępowania procedowania przewidzianego w art. 34 § 1 u.p.e.a. jest oczywiście bezprzedmiotowe, gdyż nie tylko nie chroni uprawnień zobowiązanego, ale narusza ponadto interesy wierzyciela, prowadząc do oczywistego przedłużenia czasu trwania postępowania egzekucyjnego.
Stanowisko pełnomocnika, zawarte w piśmie z dnia 19 listopada 2015 r., że organ będący w sprawie zarówno organem egzekucyjnym, jak i wierzycielem, w postanowieniu w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powinien zawrzeć również swoje stanowisko jako wierzyciel, jest niezrozumiałe skoro oba stanowiska ją tożsame.
W konkluzji stwierdzić należy, że kontrolowane w niniejszym postępowaniu postanowienie w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prawa nie narusza. Zasadność zgłoszonych przez spółkę zarzutów została oceniona prawidłowo przez organy, a wyjaśnienie podjętego stanowiska organ zawarł w uzasadnieniu postanowienia.
Mając na uwadze powyższe, skargę strony, jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło