I SA/Lu 609/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi P.C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] r., nr [...] III. oddala skargę w pozostałej części; IV. przyznaje adwokatowi B.T. wynagrodzenie w kwocie 292,80 zł /dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy, w tym podatek VAT / tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oraz zwrot wydatków w kwocie 17 zł /siedemnaście złotych/, które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie; V. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa /kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie /kwotę 100 zł /sto złotych/ tytułem wpisu od skargi, od uiszczenia którego skarżący był zwolniony Postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2006 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił P.C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowym . W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy podał, że decyzja z dnia [...] września 2005 r. doręczona została w trybie art. .149 Ordynacji podatkowej (Dz. U. 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.) w dniu 28 września 2005 r. Odwołanie wniesione zostało w dniu 18 października 2005r., czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, który upłynął w dniu 12 października 2005 r. Ponieważ pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania zawarte było w treści decyzji, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. , doręczonym w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej w dniu 21 stycznia 2006 r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W dniu 23 stycznia 2006 r. P.C. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując, iż kwitująca odbiór decyzji matka – E.C. nie jest stroną postępowania ani osobą upoważnioną do odbioru pism , zaś decyzję przekazała mu już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu organ odwoławczy wyjaśnił, że status "domownika" w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej, mają zamieszkujący z adresatem pisma pełnoletni krewni i powinowaci, natomiast okoliczność późniejszego oddania pisma adresatowi nie mogła mieć wpływu na bieg terminu związanego z datą doręczenia. Organ przytoczył treść art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej wskazując, że przywrócenie terminu następuje na wniosek złożony w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia, po uprawdopodobnieniu przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu, o braku winy można mówić wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia spowodowanej zdarzeniami losowymi uniemożliwiającymi wyręczenie się inną osobą. Zdaniem organu, podatnik nie dołożył należytej staranności, gdyż wiedział o toczącym się z jego udziałem postępowaniu podatkowym i powinien zachować dbałość o własne interesy. Organ wskazał również, że z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika , że został on złożony po terminie określonym w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ pouczył, że postanowienie niniejsze jest ostateczne i przysługuje nań skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Na powyższe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2006 r. skarżący wniósł w dniu 11 maja 2006 r. zażalenie do Dyrektora Izby Celnej z powołaniem art. 163 § 3 Ordynacji podatkowej. W zażaleniu skarżący wyjaśnił, że w dacie doręczenia decyzji przebywał we Włoszech, z treścią decyzji zapoznać się mógł dopiero po powrocie do Polski, kiedy upłynął już termin i wówczas złożył odwołanie. Wniosek o przywrócenie terminu mógł zaś złożyć po kolejnym powrocie z Włoch, w styczniu 2006 r. Wyjaśnił, że kwitująca odbiór decyzji matka, nie była w stanie odnaleźć skarżącego za granicą. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej, uznał pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2006 r. za oczywistą omyłkę i dokonał jego sprostowania przez wskazanie, że od tego postanowienia służy zażalenie w terminie 7 dni od daty doręczenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]lipca 2006 r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu zażalenia P.C., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, sprostowane postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu organ podał, że czasowa nieobecność domu, w związku z przebywaniem za granicą, nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia do terminowego dokonania czynności, gdyż strona mogła upoważnić inną osobę do dokonania czynności procesowej (domownika lub inną osobę). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P.C. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W motywach skargi wskazał, że na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji przez matkę brak jest adnotacji, iż zobowiązała się oddać pismo adresatowi. Wnosił o uwzględnienie argumentacji przedłożonej w zażaleniu, a także w odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2005 r. i orzeczenie zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego złożył pismo zawierające oświadczenie potwierdzające, że od września do połowy października 2005 r. oraz od grudnia 2005 r. do połowy stycznia 2006 r. skarżący przebywał we Włoszech. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa"), Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze, lecz granicami rozstrzygniętej nim sprawy. Równocześnie, dla końcowego załatwienia tej sprawy, Sąd zobowiązany jest do zastosowania przewidzianych ustawą środków w stosunku do aktów wydanych w granicach danej sprawy, a to stosownie do art. 135 ppsa. Przedmiotem sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 23 stycznia 2006 r. (k. 53 akt podatkowych), była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tego względu i z uwagi na treść art. 134 § 1 ppsa, zawarty w skardze wniosek o kontrolę legalności decyzji z dnia [...] września 2005 r. (k. 36 akt podatkowych) nie mógł być uwzględniony. Decyzja ta wydana została bowiem w sprawie wszczętej z wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym, a odwołanie od niej nie zostało rozpoznane. Niezależnie od argumentacji skargi zasługiwała ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało w sprawie rozstrzygniętej już poprzednio innym ostatecznym postanowieniem, a więc zawiera wadę wskazaną w art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, co zobowiązywało Sąd do stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 ppsa. Z akt sprawy wynika, ż wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załatwiony został postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2006 r. (k.85 akt podatkowych). Zgodnie z art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, postanowienia organu odwoławczego w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania są ostateczne, a postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest postanowieniem kończącym postępowanie, podlegającym kontroli sądowej zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ppsa. Z tego względu, zawarte w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2006 r. odmawiającym przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pouczenie o trybie i terminie jego zaskarżenia do sądu administracyjnego nie mogło być uznane za oczywistą omyłkę podlegającą prostowaniu na podstawie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej. Nadmienić również należy, że sprostowanie zawartego w postanowieniu pouczenia co do prawa zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego, w przypadku zasadności takiego sprostowania, może być dokonane jedynie na podstawie art. 213 § 1 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej. Skoro postanowienie z dnia [...]kwietnia 2006 r. było, stosownie do art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, postanowieniem ostatecznym, a zawarte w nim pouczenie co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego było prawidłowe, to jego sprostowanie w tym zakresie, dokonane postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. (k. 96 akt podatkowych), sprzeczne było z tym przepisem i nie znajdowało podstawy w art. 213 § 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie nieważności zaskarżonego [...]kwietnia 2006 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] września 2005r. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej jest ustalenie, że czynność procesowa podjęta została przez stronę z uchybieniem terminu do jej dokonania. Z akt sprawy, w tym wyjaśnień skarżącego wynika, że wszczęte na jego wniosek z dnia 23 sierpnia 2005 r. postępowanie w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatkowej zakończone zostało w ustawowym terminie, jednakże skarżący w okresie tymczasowym przebywał za granicą nie informując o tym organu prowadzącego postępowanie i nie ustanawiając pełnomocnika. W tej sytuacji doręczenie pism adresowanych do skarżącego przesyłką pocztową, w tym decyzji z dnia 23 września 2005 r., do rąk dorosłego domownika (matki) ze zobowiązaniem oddania przesyłki adresatowi, prawidłowo uznane zostało za skuteczne doręczenie w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej. Niesporne jest przy tym, że mimo braku adnotacji o podjęciu się oddania przesyłki zawierającej decyzję, na zwrotnym poświadczeniu odbioru, matka oddała ją skarżącemu, co świadczy o podjęciu się wykonania tej czynności, a tym samym brak adnotacji nie wywołał żadnych skutków. Skuteczne doręczenie decyzji w dniu [...] września 2005 r. powodowało, że wniesienie odwołania w dniu 18 października 2005 r. dokonane zostało z uchybieniem terminu. Złożone w tym dniu odwołanie nie zawierało podpisu wnoszącego, który to brak skarżący uzupełnił w dniu 15 listopada 2005 r. Z okoliczności sprawy wynika również, że skarżący mógł pozostawać w przekonaniu, iż w dacie oddania mu decyzji przez matkę nie upłynął jeszcze termin do wniesienia odwołania, a o uchybieniu terminu dowiedział się z treści doręczonego w dniu 21 stycznia 2006 r. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (k. 50 i 51 akt podatkowych). Nie można więc uznać, jak przyjął organ podatkowy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu z dnia 23 stycznia 2006 r., w którym stwierdził, iż matka oddała mu decyzję już po upływie terminu do wniesienia odwołania, był wnioskiem spóźnionym (art. 162 § 2 ordynacji podatkowej). Prawidłową natomiast była ocena organu, iż przedstawione przez skarżącego okoliczności powodujące uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w dochowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Należyta staranność w prowadzeniu własnej sprawy, w sytuacji gdy skarżący długotrwale przebywał za granicą, wymagała jedynie ustanowienia pełnomocnika (jakiejkolwiek osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych). Wyjazd poza miejsce zamieszkania, mimo toczącego się postępowania podatkowego z wniosku skarżącego, pozwalał więc na uznanie, że skarżący godził się na ewentualność uchybienia terminu, choć przy dołożeniu należytej staranności mógł jej zapobiec. W okolicznościach sprawy niniejszej uznać więc należy, że ocena dokonana przez organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...] kwietni 2006 r. nie jest dowolna (art. 191 Ordynacji podatkowej) i zgodna jest z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 ppsa orzekł jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa – w pkt II sentencji, na podstawie art. 151 ppsa – w pkt III sentencji, na podstawie art. 250 ppsa i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) – w pkt IV sentencji oraz na podstawie art. 223 § 2 ppsa – w pkt V sentencji.