I SA/Lu 609/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać M. D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W treści wniosku oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem (ur. 1996 r.), utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.289 zł netto oraz alimentów na syna w wysokości 780 zł. Jedyny majątek skarżącej stanowi mieszkanie o pow. 49 m2 obciążone hipoteką. W zakresie stałych kosztów utrzymania rodziny skarżąca wskazała: czynsz (570 zł), rata kredytu hipotecznego (514 zł), energia elektryczna (136 zł), RTV i internet (84 zł) oraz koszty leczenia syna (1050 zł od początku roku). Z tych względów - jak wskazała - nie dysponuje kwotą pozwalającą na pokrycie potrzeb takich jak: wyżywienie, zakup ubrań, środków higieny i czystości oraz edukacja syna. Referendarz sądowy zważył, co następuje. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawca jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami ww. ustawy i skierowana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za osobę taką nie może uchodzić osoba, która posiada stałe źródło dochodu oraz ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego analiza sytuacji finansowej skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Skarżąca spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Rozpocząć należy od wskazania, iż na obecnym etapie postępowania opłaty sądowe sprowadzają się wyłącznie do uiszczenia wpisu w czterech sprawach (sygn. akt I SA/Lu 606-609/15) w łącznej kwocie 400 zł (4x100 zł). Wysokość wpisu w każdej ze spraw nie jest zatem wysoka, a co więcej stanowi ona najniższą wysokość wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zestawiając tę kwotę z sytuacją finansową skarżącej brak jest podstaw do uznania, iż jest ona na tyle trudna, aby uniemożliwiała poniesienie wskazanej opłaty. Strona posiada bowiem stałe źródła dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.289 zł netto oraz alimentów w wysokości 780 zł netto. Z dochodów tych skarżąca zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika by skarżąca zalegała z jakimikolwiek płatnościami. Co prawda uzyskiwane kwoty dochodu nie są wysokie, jednakże ich wielkość (łącznie 3.069,00 zł netto) nie pozwala uznać, że uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi zarówno w tej jak i pozostałych trzech sprawach przekracza jej możliwości płatnicze. Ponadto skarżąca dysponuje prawem do lokalu mieszkalnego o pow. 49 m2, co również nie pozostaje bez wpływu na ocenę jej zdolności płatniczych. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe. Co przy tym istotne obowiązkiem ubiegającego się o prawo pomocy jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za zasadne natomiast uznał żądanie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania strony w przedmiotowym postępowaniu. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej strony wykazała bowiem, iż jakkolwiek jest w stanie ponieść koszty postępowania, to poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru byłoby dla niej niemożliwym do uniesienia ciężarem. Na taki stan rzecz wskazują w szczególności wysokość dochodów, brak oszczędności i wartościowych składników majątku, a nadto koszty utrzymania syna wynikające z konieczności jego leczenia. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie skarżącej jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy strony. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.