I SA/Lu 610/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w sprawie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie wniosku A. S. (skarżącego, płatnika, strony) z 15 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawy o COVID-19) płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za maj 2020 r. w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek – pod warunkiem spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Natomiast stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W sprawie płatnika ustalono, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu opłacenia przez niego należności z tytułu składek za maj 2020 r., co skutkowało umorzeniem postępowania. A. S. we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na powyższą decyzję zarzucił naruszenie: - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, w tym w szczególności zaniechaniu szczegółowego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji wyników poczynionych ustaleń; - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, tj. niewłaściwe zaliczenie dokonanych wpłat; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 31zo ustawy o COVID-19 przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia okoliczności zawartych w treści zaskarżonej decyzji; - art. 77 k.p.a. w zw. z art. 31zo ustawy o COVID-19 przez wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób niezupełny. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Zakładowi do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż to ustalił organ. Zwrócił się on z wnioskiem o umorzenie 50% należności z tytułu składek za miesiące: marzec, kwiecień i maj 2020 r., dokonując wpłaty w wysokości 50% należnych składek za miesiące marzec i kwiecień. Następnie, wobec braku decyzji w przedmiocie jego wniosku, dopłacił pozostałą część należności za miesiące marzec i kwiecień, obawiając się konsekwencji z tym związanych. Tym samym za wskazane dwa miesiące (marzec i kwiecień 2020 r.) składki zostały przez niego opłacone w pełnej wysokości. Po dokonanych wpłatach, organ wydał decyzję w przedmiocie umorzenia za te miesiące kwot należnych w wysokości 50%, zaś powstała nadwyżka została zaksięgowana na poczet należności za maj. Skarżący dokonując wpłat każdorazowo wskazywał tytuł zapłaty, w tym miesiąc, którego wpłata dotyczy. Tym samym organ przejawił nadmierny formalizm, a w sposób nieuprawniony zaliczył wpłaty na okresy inne od wskazanych w dokumentach przelewów. Nie zapytał o tę kwestię skarżącego, gdy tymczasem jego zdaniem zasadne było zaliczenie nadwyżek wpłat na kolejne miesiące, w których nie zwracał się o umorzenie należności składkowych. Skarżący zarzucił braki w uzasadnieniu decyzji, w którym brak merytorycznego wyjaśnienia przyjętego stanowiska. Tym samym organ w toku postępowania nie wywiązał się z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, naruszając tym samym przepisy postępowania. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko zawarte w decyzji. Zwrócił jednak uwagę na zmianę ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, która w art. 31zo umożliwiła przyznanie zwolnienia z obowiązku opłacania całości składek za okres od marca do maja 2020 r. także wówczas, gdy składki zostały opłacone lub zaliczono na nie z urzędu należności nienależnie opłacone. Zmiana ta wchodzi jednak w życie z dniem 20 września 2020 r. (odpowiedź sporządzono 24 sierpnia 2020 r.). Wniosek płatnika będzie mógł podlegać ponownemu rozpatrzeniu. Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2021 r. skarżący został zobowiązany do wskazania, czy zgodnie z zapowiedzią organu został zwolniony z obowiązku opłacania składek za maj 2020 r. W odpowiedzi skarżący złożył pismo z dnia 21 grudnia 2021 r., w którym oświadczył, że został zwolniony ze składek za maj 2020 r., jednak mimo tego popiera skargę. W piśmie z dnia 22 grudnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że A. S. został zwolniony z obowiązku opłacania składek za maj 2020 r. Do pisma dołączono informację Zakładu o przyznanym zwolnieniu w kwocie [...] (informacja z 25 września 2020 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Przy czym w myśl art. 161 § 2 p.p.s.a., postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Wskazać przy tym należy, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy mogącej być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu do rozpoznania sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania orzeczenia. W takiej sytuacji drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków zamyka, a jednocześnie kończy bieg postępowania w danej instancji, umorzenie postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego " z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy więc do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu przez skarżącego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2020 r., pismem z 25 września 2020 r. został on powiadomiony przez organ o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. Organ postanowił o zwolnieniu płatnika ze składek po wejściu w życie 20 września 2020 r. przepisu art. 10 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, który wskazuje, że w przypadku złożenia do dnia 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, zwalnia się z obowiązku opłacenia należnych składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r., w wysokości określonej w art. 31zo, także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub na poczet tych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył z urzędu nienależnie opłacone składki. Opłacone składki lub zaliczone z urzędu nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). Zwolnieniu z obowiązku opłacenia, o którym mowa w ust. 1, podlegają należne składki wykazane w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020r. znane na dzień ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. W konsekwencji skarżący nie ma już obowiązku opłacania składek za ten miesiąc, co bez wątpliwości było istotą postępowania wszczętego w niniejszej sprawie. Zatem postępowanie przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy zachodziły podstawy do umorzenia postępowania, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a.