I SA/Lu 611/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. wraz ze skargą na opisane w sentencji postanowienie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Spółka jest w stanie likwidacji, nie osiąga żadnych przychodów i nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Ponadto strata Spółki opiewa na kwotę 333.718,07 zł. Spółka nie posiada przy tym żadnych nieruchomości, ruchomości które można by sprzedać bądź wynająć. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Spółka złożyła zeznania podatkowe za lata 2011-1012, wyciągi z posiadanych rachunków oraz sprawozdanie finansowe sporządzone wg stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. Z dokumentów tych wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 100,000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosi 524.800,52 zł. Z zeznania podatkowego Spółki za 2012 r. wynika, że Spółka osiągnęła przychód w wysokości 8.302,801,95 złotych, jednakże działalność na koniec tego roku przyniosła stratę w wysokości 321.847,33 zł. Skarżąca posiada następujące rachunki bankowe: 1) w A. Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 maja 2013 r. 0,26 zł; 2) w A. Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 maja 2113 r. 4,56 złotych; 3) w A. Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 lipca 2013 r. minus 256,70 zł. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przystępując do oceny wniosku przypomnieć jednak należy, że co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Przy czym użyte w przywołanym na wstępie przepisie określenie ,,gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa cały ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji usprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Mając na uwadze powyższe reguły należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie nigdy jednorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Dotyczy to zarówno wpisu od skargi jaki i pozostałych kosztów postępowania takich jak: ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie, ewentualna opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu. Uwzględniając wysokość wskazanych kosztów w kontekście okoliczności faktycznych związanych z sytuacją Spółki uznano, że brak jest podstaw do udzielenia jej zwolnienia we wnioskowanym zakresie. Innymi słowy zestawienie ww. kwot ze stanem majątkowym wnioskodawczyni nie uzasadnia, że ww. nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się na swoją trudną sytuację finansową. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych w wysokości umożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Stanowiska tego nie potwierdza złożona na wezwanie dokumentacja obrazująca sytuację majątkową i dochodową Spółki. Z dokumentów tych wynika, że Spółka będąc w stanie likwidacji w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w dużych rozmiarach oraz posiada majątek znacznej wartości. I tak z przedłożonego przez Spółkę zeznania podatkowego za 2012 r. wynika, że zakończyła ubiegły rok podatkowy stratą w wysokości 321.847,33 zł przy przychodzie w wysokości 8.302.801,95 zł i kosztach w kwocie 8.624.649,28 zł. W tym zakresie podniesienia wymaga, że wykazana strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Te zaś w wielkości wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych spółka posiada. Jak bowiem wynika z wyciągu z rachunku nr [...], Spółka na dzień 1 czerwca 2013 r., tj. na okres wniesienia skargi posiadała środki w kwocie 7.322,70 zł. Kwota ta została następnie rozdysponowana, co nie może uzasadniać jednak przyznania obecnie prawa pomocy. Spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Sytuacji finansowej i materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku nie potwierdza również analiza sprawozdania finansowego Spółki. Wynika z niej bowiem jednoznacznie, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała środki trwałe o łącznej wartości 524.800,52 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 6.950,566,79 zł w tym towary o wartości 5.402.848,89 zł. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do przyjęcia, że Spółka nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł jak i pozostałych ewentualnych i rozłożonych w czasie kosztów postępowania w takiej samej wysokości. Dodatkowo podniesienia wymaga, że Spółka nie wypełniła wezwania odnośnie złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wyciąg z rachunku nr [...] obejmuje bowiem tylko miesiąc maj 2013 r. Tożsamo wyciąg z rachunku nr [...]. Natomiast wyciąg z rachunku nr [...] dotyczy dwóch miesięcy, tj. czerwca i lipca 2013 r. W tym kontekście podniesienia wymaga, że wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. jest dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Tym samym niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych strony, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala zdaniem referendarza sądowego na stwierdzenie, że przesłanka wymieniona w ww. przepisie w odniesieniu do skarżącej Spółki zachodzi. Spółka posiada bądź mogła zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Jest tak tym bardziej dlatego, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8; por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, publ. LEX nr 783621). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.