I SA/Lu 612/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia I. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych; II. odmówić M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 612/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. Po otrzymaniu powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką oraz dwoma synami. Źródło utrzymania rodziny stanowi jego wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł netto oraz pomoc siostry w kwocie [...]zł i byłej żony. Majątek wnioskodawcy stanowi natomiast 1/3 prawa własności domu o pow. 70 m2 oraz gruntów rolnych o pow. ok. 6 ha, które są wydzierżawiane. Wnioskodawca nie posiada przy tym żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani innych wartościowych przedmiotów. Ma natomiast znaczne zadłużenie z tytułu niezapłaconych alimentów, niespłaconych kredytów i pożyczek. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwano skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r. referendarz sądowy WSA w Lublinie umorzył postępowanie sądowe w zakresie wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący stwierdził, iż nie wywiązał się z dostarczenia dokumentów potwierdzających jego stan majątkowy w terminie z uwagi na zły stan zdrowia i złą sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu do umorzenia postępowania sądowego w zakresie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy) w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie takim zwolnieniem skarżący został objęty. Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r., referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym nie można wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów w sytuacji gdy prawo pomocy w takim zakresie zostało już stronie udzielone prawomocnym postanowieniem. Wobec powyższego przyjąć należy, iż wniosek skarżącego zawiera w istocie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący powyższej przesłanki nie spełnia. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła nie można uznać, by skarżący w ogóle nie był w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Z powyższego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpi z uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, strona może zostać wezwana do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Przyjąć należy, że skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu. Przy złożonym sprzeciwie nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących posiadanego majątku oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku są ogólnikowe, natomiast brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, czy też niedołączenie takowych do sprzeciwu oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku. W ocenie Sądu skarżący nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej uniemożliwił sądowi pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawcy w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441). Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w pkt 2 sentencji.